[Γνώμη] Η Συνταγή Ντελόρ

Εχω παρευρεθεί σε αμέτρητα Συμβούλια Υπουργών της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ). Εχω επίσης διαπραγματευθεί κάποια σημαντικά – νομίζω – θέματα (διαρθρωτική πολιτική, διεύρυνση, Συνθήκες, Σύνταγμα κ.ά.). Εχω επομένως γνωρίσει αρκετά πρότυπα διαπραγματεύσεων. Το πρότυπο όμως διαπραγμάτευσης που η Ελλάδα έχει ακολουθήσει τον τελευταίο καιρό στο Eurogroup σε στυλ, λόγο, στρατηγική και προσέγγιση ομολογουμένως δεν το έχω συναντήσει. Το πρότυπο αυτό θα ήταν απολύτως θεμιτό εάν απέδιδε. Δεν αποδίδει. Αυτό επιβεβαιώνει ότι ένας ευφυής καθηγητής και χαρισματικός διανοούμενος δεν ασκεί κατ’ ανάγκην ή πάντοτε και αποτελεσματική διαπραγμάτευση στην ΕΕ.

Στρατηγική και διαπραγματευτική προσέγγιση (περιγράφεται ως «θεατρική»), που οδηγούν σε κατάρρευση της εμπιστοσύνης ανάμεσα στα μέλη του Συμβουλίου και ως εκ τούτου στην αδυναμία οικοδόμησης διαπραγματευτικών συμμαχιών είναι αναποτελεσματική. Διαπραγματευτικός λόγος και στρατηγική που αποξενώνει χώρες εξοργίζοντάς τις επίσης είναι καταδικασμένη να φέρει αδιέξοδα. Η διαπραγμάτευση «της σκηνικής παρουσίας και του μεγαφώνου» μπορεί να συγκινεί επικοινωνιακά λαϊκά ακροατήρια αλλά δεν συγκινεί ούτε τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ούτε υπουργούς Οικονομικών. Χρειάζεται επομένως άλλη στρατηγική.

Αυτό δεν σημαίνει ότι αναγκαστικά πρέπει να αλλάξουν οι επιδιωκόμενοι στόχοι και το περιεχόμενο της διαπραγμάτευσης. Το τι πρέπει προσδιορίζεται από άλλους παράγοντες – πολιτικές, οικονομικές συνθήκες κ.λπ. Αλλά οι οποιοιδήποτε στόχοι θα πρέπει να επιδιώκονται με πιο επεξεργασμένη, αξιόπιστη, συνεπή, χαμηλόφωνη διαπραγμάτευση. Ενας μεγάλος Ευρωπαίος και ίσως ο πλέον αποτελεσματικός διαπραγματευτής στην ιστορία της Ενωσης, ο Ζακ Ντελόρ (πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για δέκα χρόνια, 1985-1995), έλεγε ότι για να πετύχει κάποιος στη διαπραγμάτευση πρέπει να έχει συγκεκριμένες, τεκμηριωμένες θέσεις και να τις στηρίζει με ένα σύντομο, πυκνά γραμμένο κείμενο. Και όταν τις παρουσιάζει να χρησιμοποιεί τις απολύτως αναγκαίες λέξεις. Ούτε μία περισσότερη. «Εάν κάτι μπορείς να το πεις με δύο λέξεις δεν χρειάζεται να το πεις με τρεις». Ο,τι λες δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως διάλεξη, ως προσπάθεια «να τους διδάξεις», πολύ περισσότερο ως προσπάθεια «να τους τη φέρεις». Χρειάζεται να σε θεωρήσουν «έναν από εμάς», για να σου έχουν εμπιστοσύνη. Μια διαπραγμάτευση μπορεί να είναι σκληρή, δεν χρειάζεται να είναι «θεατρική».

Πιστεύω ότι με μια άλλη διαπραγματευτική στρατηγική η Ελλάδα θα είχε φέρει κάποια καλύτερα αποτελέσματα και κυρίως δεν θα είχε δημιουργήσει το χάσμα καχυποψίας. «The rest is silence».

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών