[Θεωρείο] Χημική δίαιτα

^«Από Δευτέρα αρχίζουμε ένα μαραθώνιο μεταρρυθμίσεων». Το tweet είναι του Πρωθυπουργού. Και δείχνει ότι, τουλάχιστον σημειολογικά, οι μεταρρυθμίσεις είναι κάτι σαν τις δίαιτες, τη διακοπή του καπνίσματος και το διάβασμα. Σαν όλα εκείνα τα πράγματα, δηλαδή, που δηλώνεις ότι θα ξεκινήσεις θριαμβευτικά και πάντα κάποια Δευτέρα για να αποδείξεις ότι είσαι αποφασισμένος, ενώ στην πραγματικότητα είσαι εντελώς απρόθυμος. Αν ισχύει κάτι τέτοιο, τότε ο μεταρρυθμιστικός οίστρος της κυβέρνησης αναμένεται να εξαντληθεί σε μαξιμαλιστικές διακηρύξεις και ημερομηνίες-ορόσημα.

Μοιάζει απολύτως φυσιολογικό για ένα πολιτικό σύστημα που, αν και θεωρητικά φιλομεταρρυθμιστικό, προσβάλλεται πολύ εύκολα από μεταρρυθμιστική κόπωση. Μόνο που το φαινόμενο δεν έχει αποκλειστικά τοπικό χαρακτήρα. Ο Ματέο Ρέντσι στην Ιταλία μπήκε σαν μεταρρυθμιστικός σίφουνας στην κεντρική πολιτική σκηνή, αλλά έναν χρόνο μετά έχει προχωρήσει μόνο η μεταρρύθμιση στα εργασιακά κι ενώ η Αριστερά της Κεντροαριστεράς απειλεί με ρήξη. Οι σοσιαλιστές στη Γαλλία επιστράτευσαν μια ειδική διάταξη του Συντάγματος που επιτρέπει την επικύρωση ενός νόμου χωρίς ψηφοφορία στην Εθνοσυνέλευση μόνο και μόνο για να ανοίγουν τα μαγαζιά κάποιες Κυριακές παραπάνω και να μην έχουν πλέον οι συμβολαιογράφοι τα προνόμια που απολαμβάνουν από την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης. Και στη Γερμανία, η Ατζέντα 2010 που προώθησε ο Σρέντερ στις αρχές του μιλένιουμ αποδείχθηκε ιδιαίτερα τοξική για τους Σοσιαλδημοκράτες – από τότε είτε κάθονται στον πάγκο της αντιπολίτευσης είτε παίζουν τον άχαρο ρόλο του μικρότερου κυβερνητικού εταίρου.

Ηαλήθεια είναι ότι οι μεταρρυθμίσεις δεν απαιτούν μόνο ευρείες πολιτικές συναινέσεις και κοινωνική ανοχή για να πετύχουν – πράγματα δηλαδή που συνήθως παρατηρούνται από την κοιλάδα της Ρουρ και πάνω -, αλλά και βάθος χρόνου. Διαφορετικά, το κόστος μπορεί να αποδειχθεί πολύ μεγάλο και το αποτέλεσμα αμφίβολο. Τηρουμένων των αναλογιών, δηλαδή, οι μεταρρυθμίσεις μπορεί να είναι όχι σαν τις απλές δίαιτες αλλά σαν τις χημικές. Χάνεις κιλά σχετικά γρήγορα αλλά με τον οργανισμό να υφίσταται σοκ κι ενώ υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να τα πάρεις πίσω σχεδόν αμέσως.