Γιάνης Βαρουφάκης: Ο Action Man του χρέους

Μπλόγκερ και υπουργός. Τηλεπερσόνα και καθηγητής. Ποπ φιγούρα και κήρυκας της νέας Αριστεράς. Ο Γιάνης Βαρουφάκης είναι σαν την γκαρνταρόμπα του: κάθε κομμάτι χωριστά θα ήταν λάθος αν δεν συνδυαζόταν σε ένα σύνολο που εν τέλει μπορεί και να έχει νόημα, αν όχι αισθητικά, τουλάχιστον πολιτικά.

Ο κοινός παρονομαστής των πολλών ιδιοτήτων που αποκαλύπτει στον φακό των ξένων μίντια ο Βαρουφάκης είναι η κραυγαλέα του αντισυμβατικότητα. Ενδιαφέρει γιατί διαφέρει. Και, βεβαίως, γιατί εισέβαλε στη διεθνή σκηνή με μια άνεση που μαρτυρεί τερατώδη αυτοπεποίθηση. Γιατί τι άλλο βλέπει κανείς στο στιγμιότυπο που προσέγγισε με τα χέρια στις τσέπες τον βρετανό ομόλογό του ή στην άνεση με την οποία «χύθηκε» στη δερμάτινη πολυθρόνα όταν κάθησε απέναντί του;

Το Bloomberg διερωτάται αν «θέτει σε εφαρμογή τις δεξιότητές του στη θεωρία των παιγνίων ή αν απλώς δυσκολεύεται να ελέγξει τη γλώσσα του». Στις βρετανικές εφημερίδες τσακώνονται για τις συνδηλώσεις του λουκ του. Ολοι μιλούν γι’ αυτόν. Αποπειρώνται να τον αποκρυπτογραφήσουν και κυρίως να μαντέψουν ποια είναι η στρατηγική του, αν έχει.

Το ύφος Βαρουφάκη είναι μοιραία και το ύφος της νέας κυβέρνησης. Είναι η εικόνα που την ορίζει στα μάτια οικείων και ξένων. Η εικόνα μιας νέας, ασυνήθιστης – ίσως και λίγο αλλόκοτης – για τα ευρωπαϊκά δεδομένα πολιτικής δύναμης, που εισβάλλει στο κλαμπ με τη σιγουριά ότι μπορεί να το αλλάξει. Το ενδιαφέρον των ξένων δεν είναι μόνο στυλιστικό. Ο νέος υπουργός Οικονομικών, που μπαίνει στον κήπο του Μαξίμου ως ανέμελος καβαλάρης μιας μηχανής 1.300 κυβικών, αντιμετωπίζεται ως σύμβολο. Γι’ αυτό προσπαθούν να τον «διαβάσουν» πολιτικά.

«Εμφανίστηκε με το πουκάμισο έξω από το παντελόνι και χωρίς γραβάτα. Μοιάζει να κομίζει ένα μήνυμα: Δεν παίζω με τους κανόνες σας» διατείνεται το «Business Insider». Οι περισσότεροι σπεύδουν να ερμηνεύσουν το συριζαϊκό dresscode, που ώς έναν βαθμό έχει υιοθετήσει – αν όχι εξελίξει ο Βαρουφάκης -, ως το μέσο με το οποίο η νέα ελληνική κυβέρνηση περνά το μήνυμα του αντικομφορμισμού και της αντισυστημικότητάς της. Ο,τι κι αν αυτό σημαίνει για τη διαπραγματευτική της στρατηγική. Ακόμη και οι «New York Times» υποστηρίζουν ότι Τσίπρας και Βαρουφάκης έχουν «κατορθώσει να μετατρέψουν την έλλειψη γραβάτας σε επιδέξιο πολιτικό μάρκετινγκ».

Αν ισχύει το αξίωμα ότι κακή δημοσιότητα δεν υπάρχει, τότε η ακαριαία διασημότητα του υπουργού Οικονομικών μάλλον είναι ακίνδυνη για την κυβέρνηση.

ΡΟΚ ΣΤΑΡ. Οι βαρουφακικές στυλιστικές επιλογές, βέβαια, προκαλούν και άλλους συνειρμούς, περισσότερο ψυχαναλυτικής φύσης παρά πολιτικής. Το δερμάτινο πανωφόρι του στη συνάντηση με τον Οσμπορν θύμιζε στην αρχισυντάκτρια μόδας της «Guardian» «παλτό εμπόρου ναρκωτικών της μουσικής σκηνής του Μάντσεστερ της πρώιμης δεκαετίας του 1990».

Εύστοχο σχόλιο αν αναλογιστεί κανείς ότι η εν λόγω σκηνή ήταν μια μείξη εναλλακτικού, ψυχεδελικού ροκ και ηλεκτρονικού ήχου. Και ο Βαρουφάκης, αναμφίβολα, και συμπεριφέρεται και αντιμετωπίζεται σαν ροκ σταρ. Αποπνέει τόση σιγουριά που μοιάζει να έχει συνέχεια στο πίσω μέρος του μυαλού του το μότο του Φρέντι Μέρκιουρι «δεν θα γίνω ροκ σταρ, θα γίνω θρύλος». Η γερμανική «Handelsblatt» τον χαρακτήρισε «ροκ σταρ». Για τη «Sueddeutsche Zeitung» πάλι είναι «ποπ σταρ». Και στις δύο περιπτώσεις το σταριλίκι αναγνωρίζεται.

Τα γαλλικά μίντια, όταν επισκέφθηκε το Παρίσι, παρατηρούσαν ότι μόλις μία εβδομάδα μετά τις εκλογές έχει κλέψει τους προβολείς της δημοσιότητας από τον Αλέξη Τσίπρα. Με δυο λόγια, όπως το θέτει και ο τίτλος που επέλεξε το «Euronews» για ένα κομμάτι αναφορικά με τη μιντιακή φρενίτιδα που έχει προκαλέσει: «Τα ευρωπαϊκά Μέσα λιώνουν για τον έλληνα υπουργό Οικονομικών».

Και δεν «λιώνουν» μόνο τα παραδοσιακά μίντια. Τα σόσιαλ μίντια έχουν ανακαλύψει το φαινόμενο Βαρουφάκης πολύ νωρίτερα. Ποιος άλλος υπουργός Οικονομικών άλλωστε έχει σελίδα υποστηρικτών στο facebook με το κινηματογραφικό όνομα «V for Varoufakis» – εμπνευσμένο από την ταινία «V for Vendetta» – και πάνω από 50.000 likes;

Με 135.638 ψηφοφόρους. Ηταν βέβαια στο επίκεντρο της προσοχής πολύ πριν τον σταυρώσουν 135.638 ψηφοφόροι της Β’ Αθηνών και αναλάβει την κατά το Bloomberg χειρότερη θέση εργασίας στον πλανήτη, του υπουργού Οικονομικών της Ελλάδας. Ξένα κανάλια και έντυπα τού προσέφεραν συχνά – πυκνά τον χρόνο και τον χώρο τους για να αναπτύξει την κριτική του κατά του Μνημονίου.

Εύλογο, αντί να μιλά με καμπύλες ως τυπικός οικονομολόγος, επέλεγε μια πιο τηλεοπτική προσέγγιση τύπου «το ελληνικό πρόγραμμα διάσωσης είναι σαν δημοσιονομικός εικονικός πνιγμός». Τι κι αν ο ίδιος τώρα κριτικάρει τα ΜΜΕ «παγκοσμίως» ότι «αρέσκονται σε αφηγήματα τύπου Φαρ Ουέστ», τα οποία φαίνεται να θεωρεί υπεραπλουστεύσεις;