«Προσπάθησαν να μου κάψουν με τσιγάρο το πρόσωπο»

Εργαζόταν ως οικιακή βοηθός στο σπίτι 80χρονης μόλις επί τρεις ημέρες, όταν ο γιος της ηλικιωμένης την κατηγόρησε ότι έκλεψε χρήματα από το σπίτι, την κακοποίησε βάναυσα και την πέταξε σε χαντάκι με νερό.

Για την 50χρονη Αναστασία από τη Βουλγαρία δεν ήταν η πρώτη φορά που εργαζόταν σε σπίτια στην Ιστιαία και στις γύρω περιοχές. Αλλωστε βρίσκεται στη χώρα μας τα τελευταία 15 χρόνια και οι περισσότεροι που την ξέρουν έχουν μόνο καλά λόγια να πουν. Την τελευταία εβδομάδα του Ιανουαρίου ανέλαβε να φροντίζει μια ηλικιωμένη γυναίκα. Τρεις ημέρες μετά την πρόσληψή της, ο 56χρονος γιος της την κατηγόρησε ότι έκλεψε από το σπίτι της μητέρας του 900 ευρώ.

«Μαζί με άλλους δύο άντρες μπήκε στο σπίτι και άρχισε να μου φωνάζει “φέρε μου τα λεφτά”. Τόσα χρόνια δουλεύω σε σπίτια, ρωτήστε, ποτέ δεν έχω σκεφτεί να κλέψω το οτιδήποτε. Αρχισε να μου ρίχνει μπουνιές στο πρόσωπο, στο σβέρκο. Φώναζα βοήθεια αλλά κανείς δε με άκουγε. Μαζί με έναν άλλο – ο τρίτος κρατούσε τσίλιες – προσπάθησαν με τσιγάρο να μου κάψουν το πρόσωπο. Μου έβαλε στο κεφάλι ένα εργαλείο, σαν τρυπάνι και συνεχώς επαναλάμβανε “θα σε σκοτώσω, τα λεφτά”» διηγείται στα «ΝΕΑ» φανερά σοκαρισμένη η κυρία Αναστασία λίγες μόνο ημέρες μετά το περιστατικό βίας με έντονο  άρωμα ρατσισμού: ήταν «ένοχη» γιατί είναι αλλοδαπή.

Οι άντρες έψαχναν την τσάντα και τα ρούχα της 50χρονης ενώ εκείνος που κρατούσε τσίλιες στην πόρτα του διαμερίσματος έφερε σκοινί και της έδεσαν χέρια και πόδια. «Με έβαλαν μέσα στο αυτοκίνητο και μου είπαν “τώρα θα πεθάνεις”. Με πέταξαν δεμένη σε χαντάκι στην περιοχή Τσοκαΐτη. Το νερό ήταν παγωμένο και μου έφτανε μέχρι τη μέση. Δεν ξέρω μπάνιο και για να γλιτώσω αναγκάστηκα να πω ψέματα ότι πήρα τα λεφτά και ότι θα τους τα δώσω το πρωί. Ετσι με έβγαλαν και με άφησαν να φύγω, απειλώντας με πως αν δεν τους δώσω τα χρήματα, θα πάθαιναν κακό η κόρη μου κι ο γαμπρός μου». Το βράδυ έμεινε σε φιλικό σπίτι και το πρωί μεταφέρθηκε στο Κέντρο Υγείας, απ’ όπου και κατήγγειλε τη ρατσιστική επίθεση.

«Η Ελλάδα για μένα και την οικογένειά μου είναι η πατρίδα μας. Τόσα χρόνια εδώ δεν αντιμετώπισα το παραμικρό και ούτε πρόκειται αυτό το δυσάρεστο γεγονός να μου αλλάξει τη γνώμη μου γι’ αυτή τη χώρα και τους ανθρώπους της» λέει.

Η ιστορία ρατσιστικής βίας της οικιακής βοηθού από τη Βουλγαρία δυστυχώς δεν είναι η μοναδική. Σύμφωνα με τα στοιχεία έκθεσης του Δικτύου Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας, το 2013 είχαμε 166 περιστατικά ρατσιστικής βίας με τουλάχιστον 320 θύματα: τα 143 περιστατικά αφορούν μετανάστες ή πρόσφυγες, ενώ τα υπόλοιπα 22 ήταν κατά ομοφυλόφιλων ή διεμφυλικών (ΛΟΑΤ) ατόμων και ένα εναντίον υπερασπίστριας ανθρωπίνων δικαιωμάτων (συνηγόρου θυμάτων). Η πλειονότητα των περιστατικών αφορούσε σωματικές επιθέσεις κατά αλλοδαπών ενώ οι τύποι των εγκληματικών πράξεων ήταν κυρίως βαριές και απλές σωματικές βλάβες.

Λιγότερες επιθέσεις. Οπως επισημαίνει η βοηθός συντονίστρια του Δικτύου Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας Ελένη Τάκου, η εκτίμηση για το 2014 είναι πως οι υποθέσεις ρατσιστικής βίας είναι σημαντικά λιγότερες, «και σε αυτό έχει συμβάλει το γεγονός της φυλάκισης των ηγετικών μελών της Χρυσής Αυγής. Αλλωστε, αυτή τη μείωση τη διαπιστώσαμε από τον Οκτώβριο κιόλας του 2013. Παράλληλα, έχουμε καταγράψει μείωση της έντασης της βίας».

Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει και ο βοηθός Συνήγορος του Πολίτη, καθηγητής στο Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου Βασίλης Καρύδης. «Τον τελευταίο χρόνο φαίνεται ότι υπάρχει μείωση των περιστατικών ρατσιστικής βίας. Υπάρχει σαφής βελτίωση. Τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τα περιστατικά ακραίας βίας, που ήταν και οργανωμένα. Αυτά έχουν περιοριστεί αισθητά».

Το καμπανάκι. Ο βοηθός Συνήγορος του Πολίτη, όμως, παρά τη μείωση των περιστατικών, κρούει τον κώδωνα του κίνδυνου τονίζοντας ότι «παρά την ψήφιση του αντιρατσιστικού νόμου, φαίνεται ότι δεν υπάρχει συνολικότερη εγρήγορση για την αντιμετώπιση του φαινομένου. Θα πρέπει να ενεργοποιηθούν οι ήδη υπάρχουσες δομές». Οπως προσθέτει, η νοοτροπία και η αντίληψη ότι σε ανθρώπους που έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά ιδίως στους μετανάστες μάς επιτρέπεται να συμπεριφερόμαστε με άσχημο τρόπο συντηρούνται σε μεγάλο βαθμό. Και μπορεί να είναι λιγότερα τα περιστατικά ρατσιστικής βίας ως προς τους μετανάστες, δεν συμβαίνει το ίδιο και με τα μέλη της ΛΟΑΤ κοινότητας. Οπως σημειώνει η κ. Τάκου, «έχουμε άνοδο σε απόλυτους αριθμούς καταγραφής ρατσιστικών επιθέσεων κι αυτό ενδεχομένως να συμβαίνει αφενός γιατί όντως έχουμε αύξηση κρουσμάτων, αφετέρου τα μέλη της κοινότητας πλέον καταγγέλλουν πιο συχνά τη βία εναντίον τους». Σημειώνει, δε, ότι συνεχίζουν να καταγγέλλονται περιστατικά ρατσιστικής βίας από ενστόλους. 

Τον περασμένο Αύγουστο στο Παγκράτι, σύμφωνα με καταγγελία, ζευγάρι ομοφυλοφίλων που καθόταν σε παγκάκι της Πλατείας Βαρνάβα – ο ένας εκ των δύο μάλιστα ήταν πρόσφυγας – δέχθηκε άγρια επίθεση από περίπου δέκα άτομα. Χτύπησαν τον έναν από τους δύο, τους έριξαν μπουγαδόνερα και χλωρίνη, ενώ εξαπέλυσαν εναντίον τους και ρατσιστικούς χαρακτηρισμούς.

Κι όμως, τα περιστατικά που φτάνουν στο Δίκτυο, σε ΜΚΟ ή στον Συνήγορο του Πολίτη είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. «Ιδίως, τα περιστατικά χαμηλής έντασης, όπως ένας προπηλακισμός, ένα χαστούκι, μία επίθεση, δηλαδή, που δεν θα στείλει το θύμα στο νοσοκομείο ή στις ΜΚΟ, συνήθως δεν καταγγέλλονται» συμπληρώνει η κ. Τάκου.

Οι αιτίες
Σε ό,τι αφορά τις αιτίες για τα αυξημένα περιστατικά ρατσιστικής βίας που είχαμε την περίοδο 2012-2013 – όταν ακόμη δηλαδή μέλη της Χρυσής Αυγής δεν είχαν συλληφθεί και δρούσαν με τον γνωστό τρόπο – ο βοηθός Συνήγορος του Πολίτη Βασίλης Καρύδης λέει ότι ήταν ένας συνδυασμός παραγόντων. «Υπήρχε ένας πανικός για τους μετανάστες και ταυτόχρονα η αδράνεια του πολιτικού συστήματος δημιούργησε αρνητικά στερεότυπα απέναντί τους. Ολο αυτό επιδεινώθηκε με τη δράση της Χρυσής Αυγής και ενδεχομένως και άλλων ομάδων με παρόμοιες βίαιες πρακτικές. Ουσιαστικά η δράση τους είχε καταλήξει στη δημιουργία άτυπων πολιτοφυλακών. Οφείλουμε να επισημάνουμε όμως ότι οι αιτίες του φαινομένου δεν έχουν εξαλειφθεί και αυτό σημαίνει ότι μπορεί κάποια στιγμή να έχουμε υποτροπή».