Η «Αντιγόνη» στο Χάρλεμ

Πόσες πιθανότητες υπάρχουν άραγε οι έφηβοι του Χάρλεμ – μία από τις διασημότερες υποβαθμισμένες γειτονιές της Νέας Υόρκης – να ενδιαφέρονται για την «Αντιγόνη» του Σοφοκλή και την «Ιλιάδα» του Ομήρου; Να τις μελετούν δραματουργικά και να τις ανεβάζουν στον χώρο μιας καφετέριας με την ίδια αφοσίωση και προσήλωση που επιδεικνύουν επαγγελματίες ηθοποιοί σε αρχαίο θέατρο; Μάλλον πολλές.

Αυτό τουλάχιστον έχουν αποδείξει οι δεκάδες έφηβοι που μετά το τέλος των σχολικών τους μαθημάτων συμμετέχουν στα θεατρικά σεμινάρια αρχαίου δράματος που πραγματοποιούνται στην Ακαδημία Frederick Douglass, στο Χάρλεμ.

Εισηγητής τους είναι ο καθηγητής Κλασικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, ιδρυτής και καλλιτεχνικός διευθυντής της διεθνούς φήμης θεατρικής ομάδας Aquila Theatre, ο Πίτερ Μάινεκ, ο οποίος το περασμένο Σάββατο βρέθηκε ακόμα μια φορά στην Αθήνα για να μιλήσει για τις εμπειρίες του. Και φυσικά για το πρόγραμμα «Αρχαίοι Ελληνες / Σύγχρονες Ζωές» μέσα από το οποίο κάθε χρόνο 100 δημόσιες βιβλιοθήκες και πολιτιστικά κέντρα (ακόμη και ο Λευκός Οίκος το 2011), σε 65 διαφορετικές πόλεις των Ηνωμένων Πολιτειών, μετατρέπονται σε θεατρικές σκηνές που φιλοξενούν αποσπάσματα από δέκα αρχαία ελληνικά έργα.

Αφορμή για την επίσκεψή του αυτή τη φορά ήταν το 1ο Διεθνές Φόρουμ «Το Αρχαίο Δράμα στην Εκπαίδευση: σκέψεις – θέσεις – αντιθέσεις» που πραγματοποιήθηκε στο Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, στο πλαίσιο του προγράμματος «Το αρχαίο δράμα στο σχολείο του 21ου αιώνα».

Στο διήμερο φόρουμ (30-31/1), μεταξύ των άλλων, παρούσα ήταν και η ελληνική δύναμη του θεάτρου, με τον καθηγητή Βασίλη Τσάφο να μιλάει για το αρχαίο δράμα στο σύγχρονο σχολείο, τον Σταύρο Τσιτσιρίδη από το Πανεπιστήμιο Πατρών να καταθέτει τις σκέψεις του για την πανεπιστημιακή διδασκαλία του αρχαίου δράματος, την ιστορικό του θεάτρου και του κινηματογράφου Ελίζα – Αννα Δελβερούδη να προσεγγίζει το αρχαίο δράμα μέσα από την «Αντιγόνη» του Γ. Τζαβέλλα και τη «Φαίδρα» του Ζυλ Ντασσέν, την ηθοποιό – θεατρολόγο Ελλη Μερκούρη να μιλά για το αρχαίο δράμα στον κόσμο των κωφών.

Στη δική του ομιλία ο σκηνοθέτης Κώστας Φιλίππογλου επέλεξε να επικεντρωθεί στην αξία της σωματικής έκφρασης στην τραγωδία. «Η παρουσία του Χορού μέσα από την κίνηση, όχι μόνο στα στάσιμα ή όταν αυτός μιλάει, είναι μια νέα αισθητική πρόταση για τον θεατή» εξηγεί ο σκηνοθέτης, ο οποίος δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στις σωματικές δυναμικές μέσα από τις οποίες μπορούν να φανερωθούν τα συναισθήματα και η κατάσταση που βρίσκεται κάθε φορά ο ήρωας. «Στον “Φιλοκτήτη”, το περασμένο καλοκαίρι στην Επίδαυρο, ο Χορός ήταν παρών και μέσα από την κίνησή του πάνω στις τραμπάλες που είχαν στηθεί.

Ο λόγος στην τραγωδία έχει μεγάλη σημασία, πρέπει όμως και να τον “κινήσω” για να έρθει και η συγκίνηση. Το ενδιαφέρον και τα συναισθήματα σε μια τραγωδία γεννιούνται όχι μόνο από την επιδεξιότητα των ηθοποιών αλλά και από την ίδια την κίνηση» καταλήγει.