Η ελληνική ωρολογιακή βόμβα

Πολλά διακυβεύονται στις επερχόμενες ελληνικές εκλογές. Το αποτέλεσμα μπορεί να κρίνει εάν η χώρα θα παραμείνει στην ευρωζώνη και θα έχει μεγάλες επιπτώσεις για την υπόλοιπη νομισματική ένωση.
Το κόμμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς ΣΥΡΙΖΑ είναι φαβορί για να κερδίσει, αν και δεν είναι πιθανό να έχει αυτοδυναμία.
Οι θυσίες που έχουν γίνει στην Ελλάδα θα άξιζαν τον κόπο εάν η χώρα μείωνε το χρέος της σε διαχειρίσιμα επίπεδα. Ομως στα τέλη του 2014 το χρέος αναλογούσε στο 175% του ΑΕΠ, έχοντας αυξηθεί από 127% του ΑΕΠ που ήταν το 2009. Για να εξυπηρετηθεί το χρέος θα πρέπει να υπάρχει πρωτογενές πλεόνασμα τουλάχιστον 4% ως ποσοστό του ΑΕΠ μέχρι το 2022. Ομως υπό το βάρος της λιτότητας αποκλείεται να υπάρξει τέτοια ανάπτυξη.
Το οικονομικό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ αγνοεί το σημαντικό γεγονός ότι η δημοσιονομική εξυγίανση και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις είναι προς το μακροπρόθεσμο συμφέρον της χώρας. Για αυτό δεν πρέπει να καταργηθούν. Πράγματι όμως πρέπει να αντιμετωπιστεί το θέμα του σχεδιασμού και της εφαρμογής των μέτρων αυτών.
Μια τέτοια προσέγγιση θα ενίσχυε τη διαπραγματευτική θέση του ΣΥΡΙΖΑ στις διαπραγματεύσεις για την ελάφρυνση του χρέους. Εάν αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις, η Ελλάδα θα δει τη δημοσιονομική της θέση να επιδεινώνεται. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάρρευση της εμπιστοσύνης, προκαλώντας χρηματοπιστωτική αναταραχή και αναγκάζοντας τη χώρα να αναζητήσει και τρίτο πρόγραμμα βοήθειας – ένα πρόγραμμα που θα απαιτούσε έξοδο της Ελλάδας από την ευρωζώνη και την εισαγωγή νέου υποτιμημένου εθνικού νομίσματος. Σε μια τέτοια περίπτωση η γεωπολιτική θέση της Ελλάδας θα εξασθενήσει, η οικονομία θα βουλιάξει κι άλλο στην ύφεση και οι κοινωνικές εντάσεις θα αυξηθούν.
Οι Αρχές της ευρωζώνης μπορεί να υποστηρίζουν ότι πλέον η Ελλάδα δεν αποτελεί συστημικό κίνδυνο. Ομως η έξοδος μιας χώρας από το ευρώ θα έδειχνε ότι η συνοχή της ευρωζώνης δεν είναι εγγυημένη – μήνυμα που δεν θα αγνοήσουν οι αγορές.
Η τάση μπορεί να αναστραφεί μόνο εάν επιτευχθεί περαιτέρω ευρωπαϊκή ενοποίηση με υιοθέτηση αναπτυξιακών πολιτικών. Μια τέτοια εξέλιξη είναι πιθανή μόνο εάν όλοι οι παίκτες αναγνωρίσουν τους κινδύνους που συνεπάγεται μια ελληνική έξοδος από την ευρωζώνη. Μια κυβέρνηση υπό τον ΣΥΡΙΖΑ θα πρέπει να ακολουθήσει μια πιο μετριοπαθή προσέγγιση και να υποσχεθεί ότι θα συνεχιστούν οι μεταρρυθμίσεις με αντάλλαγμα μια σημαντική μείωση του χρέους – μείωση που η τρόικα πρέπει να είναι διατεθειμένη να χορηγήσει.

* Ο Γιάννος Παπαντωνίου διετέλεσε υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας από το 1994 έως το 2001. Είναι πρόεδρος της ομάδας σκέψης Progressive Policy Research