Οι μνηστήρες της τρίτης θέσης

Ενα κρίσιμο, συμβολικά αλλά και θεσμικά, διακύβευμα των επόμενων εκλογών αφορά το κόμμα που θα αναδειχθεί τρίτο, ώστε να δικαιούται να λάβει διερευνητική εντολή σε περίπτωση που δεν διαμορφωθεί αυτοδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Στη θέση αυτή είχε βρεθεί, τόσο τον Μάιο όσο και τον Ιούνιο του 2012, το ΠΑΣΟΚ, γεγονός που το καθιστούσε απαραίτητο εταίρο οποιασδήποτε κυβερνητικής πλειοψηφίας.

Ομως, δύο χρόνια αργότερα, στις ευρωεκλογές η Χρυσή Αυγή καταγράφοντας εντυπωσιακή άνοδο ξεπέρασε τις 500.000 ψήφους και με ποσοστό 9,4% αναδείχθηκε τρίτο κόμμα (με διαφορά περίπου 80.000 ψήφων από το ΠΑΣΟΚ που περιορίστηκε έτσι στην τέταρτη θέση).

Βέβαια, οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν μια σημαντική διαρροή από τους μάλλον ευκαιριακούς ψηφοφόρους της ΧΑ στις ευρωεκλογές προς τη ΝΔ. Πρόκειται για τα σημαντικότερα από ποσοτική άποψη κέρδη της ΝΔ, στη σημερινή συγκυρία, τα οποία σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία αντιστοιχούν περίπου στο 2% του συνολικού εκλογικού σώματος. Ας σημειωθεί για σύγκριση ότι τα κέρδη της ΝΔ από την Ελιά και Το Ποτάμι κυμαίνονται σε αισθητά χαμηλότερα μεγέθη (από 0,7% έως 1% του εκλογικού σώματος κάθε μία). Η ΧΑ επανέρχεται έτσι στον πυρήνα που διαμόρφωσε το 2012, ενώ παραμένει ερωτηματικό αν θα εμφανίσει, ακόμη και εκεί, ουσιαστικές ρωγμές. Η δημοσκοπικά πάντως καταγραφόμενη πρόθεση ψήφου (με τις πολιτικές και πολιτισμικές δυσκολίες που έχει να αντιμετωπίσει) την τοποθετεί περί το 5,5%, γεγονός που σημαίνει ότι πιθανότατα στην κάλπη θα ξεπεράσει το 6%, ενώ δεν αποκλείεται να επαναλάβει και τις επιδόσεις του 2012.

ΕΛΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕΝ, ΑΛΛΑ. Με τα δεδομένα αυτά το κόμμα που έχει – τουλάχιστον δημοσκοπικά – τις περισσότερες πιθανότητες να εκτοπίσει τη ΧΑ από την τρίτη θέση είναι σήμερα Το Ποτάμι. Παρότι πρόκειται για νεοπαγή σχηματισμό με ασθενέστατη συνοχή (η συσπείρωσή του, σε σχέση με τις ευρωεκλογές, είναι μόλις 50%) και σημαντικές διαρροές τόσο προς τη ΝΔ όσο και προς τον ΣΥΡΙΖΑ, επιδεικνύει εντούτοις μια ελκτικότητα που αναπληρώνει τις απώλειές του. Αρκεί βέβαια οι δυνητικοί ψηφοφόροι του να σταθεροποιηθούν, ενώ ακόμη σήμερα εμφανίζονται ως οι περισσότερο αβέβαιοι και ταλαντευόμενοι σε σύγκριση με τα υπόλοιπα κόμματα.

Τα άλλα δύο κόμματα που κινούνται δημοσκοπικά σε παραπλήσια ποσοστά – το ΠΑΣΟΚ και το ΚΚΕ – εμφανίζουν διαμετρικά αντίθετες εικόνες. Το ΚΚΕ, με συγκριτικά υψηλή συσπείρωση (περί το 75% ως προς τις ευρωεκλογές), αντιμετωπίζει τον ανταγωνισμό τού ΣΥΡΙΖΑ, οι ανταλλαγές με τον οποίο συνεχίζονται, ενώ υπάρχουν ακόμη και ταλαντευόμενοι (μεταξύ ΚΚΕ και ΣΥΡΙΖΑ) ψηφοφόροι που είναι άδηλο τι θα επιλέξουν στην κάλπη.

Σε αντίθεση με τη συνεκτικότητα του ΚΚΕ, η εικόνα του ΠΑΣΟΚ μοιάζει με έναν πολυτραυματία που επιχειρεί να επουλώσει τις σημαντικές διαρροές του προς τον ΣΥΡΙΖΑ, τη ΝΔ και προσφάτως προς το νεοπαγές Κίνημα Δημοκρατών Σοσιαλιστών. Γι’ αυτό και η τελική του επίδοση παραμένει ένα κρίσιμο ερωτηματικό, αφού μπορεί να κινηθεί σε μια ευρεία γκάμα από 3,5% έως 6%.