Ο πόλεμος των 168 ωρών

Δύο μάχες μένουν ανοιχτές για την τελική ευθεία του προεκλογικού αγώνα. Η μάχη της κορυφής μεταξύ Νέας Δημοκρατίας και ΣΥΡΙΖΑ που, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, έχει πλέον ως διακύβευμα όχι την πρώτη θέση αλλά τη διαφορά. Και η διόλου αμελητέα μάχη για την τρίτη θέση, η έκβαση της οποίας θα καθορίσει και τους συσχετισμούς των μετεκλογικών συνεργασιών.

Σε μια προεκλογική περίοδο που μοιάζει μέχρι σήμερα με πτήση πάνω από τα μαύρα σύννεφα της οικονομίας, διασταυρώνονται οι αντίπαλες στρατηγικές του νέου διπολισμού. Στις 168 ώρες που απομένουν μέχρι την Κυριακή, στόχος και για τους δύο είναι αυτό το 14%-15% του εκλογικού σώματος που δηλώνει είτε ότι δεν έχει αποφασίσει ακόμη τι θα ψηφίσει είτε ότι δεν είναι καθόλου σίγουρο για την επιλογή του.

Η ΝΔ θα επιχειρήσει ό,τι δεν κατάφερε μέχρι τώρα: να επιβάλει στην ατζέντα την ανησυχία για την οικονομία. Η έμφαση τώρα θα δοθεί στους «νοικοκυραίους» της μεσαίας τάξης, με άμεσο στόχο να γεφυρωθεί η διαφορά στο Λεκανοπέδιο, όπου η ΝΔ βρίσκεται πολύ πίσω.

Στον αντίποδα, ο ΣΥΡΙΖΑ θα παίξει τα ρέστα του για να διευρύνει τη διαφορά που του δίνουν ήδη οι δημοσκοπήσεις, ανατοκίζοντας τις προσδοκίες που είχε καλλιεργήσει με τις παροχές του προγράμματος της Θεσσαλονίκης.

Κερδίζει ο ΣΥΡΙΖΑ ή χάνει η ΝΔ;

Το πώς η παροχολογία των τελευταίων ημερών επηρεάζει τη συμπεριφορά του εκλογικού σώματος θα αποτυπωθεί στις μετρήσεις που αναμένονται τις επόμενες ημέρες. Ολες οι δημοσκοπήσεις πάντως επιβεβαιώνουν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ μπαίνει στην τελευταία εβδομάδα έχοντας ασφαλές προβάδισμα. Πού οφείλεται αυτό το προβάδισμα; Στη δική του στρατηγική ή μήπως στις αδυναμίες του αντιπάλου; Κερδίζει ο ΣΥΡΙΖΑ ή χάνει η ΝΔ;

«Τις εκλογές τις χάνουν πάντα οι κυβερνήσεις» απαντά στέλεχος κομματικού επιτελείου με ενδελεχή γνώση των δημοσκοπικών δεδομένων. Ο ίδιος επισημαίνει ότι εξαρχής η ΝΔ απέτυχε να επιβάλει την ατζέντα της, ίσως επειδή δεν είχε κατασταλάξει στο στίγμα του προεκλογικού της αφηγήματος. «Ξεκίνησαν με success story. Το άφησαν για να προβάλουν τον κίνδυνο του Grexit. Και κατέληξαν να τάζουν φοροαπαλλαγές και παροχές». Το σφάλμα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι η ΝΔ εγκατέλειψε τα επιτεύγματα της κυβέρνησης στα δημόσια οικονομικά και τη σταθεροποίηση της χώρας, και μπήκε στον ανταγωνισμό των υποσχέσεων που είναι το προνομιακό πεδίο του ΣΥΡΙΖΑ.

Ελλειμμα στη στρατηγική της ΝΔ διαπιστώνει και έτερος πολιτικός αναλυτής εκτός κομματικού συστήματος. Θα περίμενε κανείς, λέει, ότι η ΝΔ θα προέβαλλε μια ατζέντα εθνικής ανασυγκρότησης, παράλληλα με την ανησυχία για το ευρώ. Αντ’ αυτού «αναλώθηκαν σε μια εκστρατεία ρετρό αντικομμουνισμού».

Τιμωρία και προσδοκία

Πάντως, ακόμη και αν η καμπάνια του επιτελείου Σαμαρά είχε στοχεύσει αλλού, δεν είναι βέβαιο ότι θα είχε αλλάξει τη βασική σταθερά του προεκλογικού σκηνικού, που είναι η λεγόμενη «τιμωρητική» ψήφος. Οι απευθείας μετακινήσεις από τη ΝΔ προς τον ΣΥΡΙΖΑ δείχνουν στους δημοσκόπους ότι η ψήφος προς τον ΣΥΡΙΖΑ είναι κυρίως όχημα αντικυβερνητικής οργής. Εξού και εκφράζεται αμφιβολία αν η τάση μπορεί να ενισχυθεί από τις εξαγγελίες της τελευταίας στιγμής. Δεν φαίνεται δηλαδή να υπάρχει πίστη στο πρόγραμμα των παροχών, παρά μόνο από τους ψηφοφόρους που είχαν εδώ και καιρό προτιμήσει τον ΣΥΡΙΖΑ. Οπως το λέει έμπειρος παρατηρητής, «αν ήμασταν στο προ κρίσης πολιτικό τοπίο, με τόσες υποσχέσεις ο ΣΥΡΙΖΑ θα είχε ξεπεράσει το 45%». Τώρα φαίνεται ότι υπάρχει ένα τείχος δυσπιστίας. Μια καχυποψία που, σύμφωνα με την ίδια εκτίμηση, εμποδίζει την επίτευξη αυτοδυναμίας.

Το ντέρμπι της τρίτης θέσης

Εκεί που η εικόνα είναι ακόμη περισσότερο θολή είναι στην αναμέτρηση για την τρίτη θέση, όπου οι διεκδικητές είναι τέσσερις.

Την πιο δυσμενή θέση στην κούρσα φαίνεται ότι έχει το ΚΚΕ, το ακροατήριο του οποίου, όπως και το 2012, είναι ευάλωτο στην πίεση του ΣΥΡΙΖΑ. Η Χρυσή Αυγή εμφανίζεται μεν στάσιμη, αλλά είναι πάντα ο αστάθμητος παράγοντας των δημοσκοπήσεων, αφού πολλοί από εκείνους που την ψηφίζουν δεν δηλώνουν την επιλογή τους στις μετρήσεις.

Σύμφωνα με μια ανάλυση, η πιο ισχυρή αντίσταση των ενδιάμεσων κομμάτων στον νέο διπολισμό είναι η δεδηλωμένη προτίμηση μιας μεγάλης πλειοψηφίας του εκλογικού σώματος – κοντά στο 60% – στις κυβερνήσεις συνεργασίας. Πρόκειται για μια σταθερή τάση που ωφελεί τους άλλους δύο διεκδικητές, το ΠΑΣΟΚ και Το Ποτάμι, που είναι και οι μόνοι ανοιχτοί σε κυβερνητικές συνεργασίες.

Στη Χαριλάου Τρικούπη ελπίζουν στο «δυνατό φίνις» που έχει πάντα το ΠΑΣΟΚ. Θυμίζουν ότι και στις ευρωεκλογές το ποσοστό του κόμματος είχε υποτιμηθεί, επειδή δεν είχε μετρηθεί η συσπείρωση των ψηφοφόρων του τα τελευταία εικοσιτετράωρα. Θεωρούν δε ότι υπερτερούν έναντι του βασικού τους ανταγωνιστή που είναι Το Ποτάμι, για δύο λόγους. Πρώτον, επειδή το ΠΑΣΟΚ διαθέτει ακόμη οργανωτικό σκελετό που μπορεί να αφυπνίσει κάποιες εφεδρείες τις τελευταίες ημέρες. Και δεύτερον, επειδή το ΠΑΣΟΚ διαθέτει παραδοσιακούς ψηφοφόρους με κομματική ταύτιση – ενώ η ψήφος προς Το Ποτάμι είναι, όπως λέγεται, «χαμηλής βεβαιότητας». Κάποιοι απ’ όσους δηλώνουν ότι το προτιμούν μπορεί να μην πάνε καν στην κάλπη.