[Διαστάσεις] Ενας έντιμος αριστερός

Ο Κίσινγκερ τον αποκάλεσε κάποτε «ο αγαπημένος μου κομμουνιστής» (στο οποίο εκείνος απάντησε «ο αγαπημένος σας πρώην κομμουνιστής»). Η ιταλική έκδοση του περιοδικού «Wired» τον ανακήρυξε το 2011 άνθρωπο της χρονιάς, «λόγω της εντυπωσιακής ταχύτητάς του να παραμένει δικτυωμένος με την πραγματικότητα. Με μια λέξη: Wired». Ο Τζόρτζιο Ναπολιτάνο, που εγκατέλειψε χθες το Κυρινάλιο για να χαρεί τα τελευταία χρόνια της ζωής του με την αγαπημένη του Κλίο, κατόρθωσε το ακατόρθωτο: να τον επαινούν φίλοι και εχθροί, ομοϊδεάτες και αντίπαλοι, συντηρητικοί και ριζοσπάστες. Η χθεσινή σκηνή όπου αποχαιρετά το πλήθος βγάζοντας το καπέλο του πριν διαβεί την πόρτα του σπιτιού του καταλαμβάνει χωρίς αμφιβολία μια περίοπτη θέση στη σύγχρονη ιταλική ιστορία.

Είναι αλήθεια ότι ο Ναπολιτάνο είχε επιδοκιμάσει τη σοβιετική εισβολή στην Ουγγαρία, το 1956. Μετά την καταστολή της Ανοιξης της Πράγας όμως, δώδεκα χρόνια αργότερα, συντάχθηκε αταλάντευτα με το μέρος της ανανεωτικής και μεταρρυθμιστικής Αριστεράς. Και το 2006, σε μια έμπρακτη πράξη μετάνοιας, απέθεσε λουλούδια στον τάφο του Ιμρε Νάγκι, του αρχηγού της ουγγρικής εξέγερσης που εκτελέστηκε το 1958. Ενθερμος ευρωπαϊστής, ήταν το ανώτερο στέλεχος του Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος που επισκέφθηκε τις Ηνωμένες Πολιτείες, το 1978. Δύο δεκαετίες αργότερα έγινε ο πρώτος μετακομμουνιστής που ορίστηκε υπουργός Εσωτερικών, επόπτης δηλαδή των μυστικών υπηρεσιών. Ως πρόεδρος της χώρας ενσάρκωσε την ενότητα. Οταν του ζητήθηκε να παραμείνει στη θέση του και για δεύτερη θητεία, καθώς το πολιτικό σύστημα αδυνατούσε να εκλέξει τον διάδοχό του, εκφώνησε έναν πύρινο λόγο στο Κοινοβούλιο για τον οποίο θα μιλούν οι επόμενες γενιές. Και όταν έφτασε η ώρα να φύγει, αυτό που ζήτησε από τους συμπατριώτες του ήταν να παραμείνουν ενωμένοι.

Με άλλα λόγια, ο Ναπολιτάνο εκπροσωπεί τον τελευταίο μισό αιώνα μια συνεπή, έντιμη και μαχητική Αριστερά. Ο επίδοξος αυριανός πρωθυπουργός της Ελλάδας, που έκρινε σκόπιμο να ενταχθεί στην ΚΝΕ όταν έπεσε το Τείχος του Βερολίνου, θα είχε ασφαλώς να διδαχθεί πολλά μαθήματα από αυτόν. Δεν θα το επιδιώξει όμως. Τον εμποδίζουν η αλαζονεία της νεότητας, ο δογματισμός της παιδείας του και η μέθη της εξουσίας.