[Διαστάσεις] Charlie είναι μόνο το Charlie

Ακόμα και ο Πρωθυπουργός «είναι Charlie Hebdo». Το δήλωσε κατηγορηματικά προχθές το βράδυ στο Μαρούσι, σχολιάζοντας πλακάτ που κρατούσαν μερικοί από τους συγκεντρωμένους. Σπεύδοντας όμως να προσθέσει και ένα «αλλά»: «Αλλά και κάθε σοβαρή χώρα θωρακίζεται, μάχεται κατά της τρομοκρατίας».

Ο Αντώνης Σαμαράς δεν είναι Charlie. Πρώτον, επειδή δεν μπορείς να είσαι Charlie με «αλλά». Δεύτερον, επειδή δεν μπορείς να είσαι Charlie όταν δύο ημέρες πριν, μία ημέρα πριν, την ίδια ημέρα με τη διακήρυξή σου αυτή, μιλάς για λαθρομετανάστες που «θέλουν και περίθαλψη» και καταγγέλλεις εκείνους που τους προσκαλούν και μοιράζουν ιθαγένειες. Κανείς, ποτέ, δεν χρησιμοποίησε, ούτε θα μπορούσε ποτέ να χρησιμοποιήσει, τέτοια γλώσσα στο «Charlie Hebdo». Τρίτον, επειδή δεν μπορείς να είσαι Charlie κάνοντας ανοίγματα προς την Ακροδεξιά και τους φιλελεύθερους ταυτοχρόνως. Οι άνθρωποι που έβγαζαν αυτό το περιοδικό είχαν καθαρές απόψεις. Κρυστάλλινες. Και τις πλήρωσαν με τη ζωή τους.

Ο Αλέξης Τσίπρας, ευτυχώς, απέφυγε να κάνει αντίστοιχες δηλώσεις. Δεν θα μπορούσε βέβαια να είναι Charlie κάποιος που παρεμβαίνει «προσωπικά» ώστε να είναι μια Ραχήλ Μακρή υποψήφια του κόμματός του στις εκλογές. Το «χιούμορ» του Χάρρυ Κλυνν, υποψηφίου του ίδιου κόμματος, δεν έχει ασφαλώς καμιά σχέση με το καταλυτικό και ανατρεπτικό χιούμορ του Βολινσκί, του Καμπί ή του Σαρμπ. Αλλά δεν θα μπορούσε να είναι Charlie και ο αρχηγός ενός κόμματος που χάλασε τον κόσμο για ένα σκίτσο του Χαντζόπουλου. Ευτυχώς, λοιπόν, που δεν το ισχυρίστηκε.

Στην πραγματικότητα, και παρά το κύμα αλληλεγγύης που έχει φουσκώσει σε όλο τον κόσμο με αυτό ακριβώς το σύνθημα, ούτε εμείς είμαστε Charlie. Για τον απλό λόγο ότι δεν διαθέτουμε τη γενναιότητα εκείνων των ανθρώπων. Ενας αρθρογράφος των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» υπενθύμισε χθες μια ατάκα του Τζορτζ Μπέρναρντ Σο: «Ο λογικός άνθρωπος προσαρμόζεται στον κόσμο όπου ζει, ενώ ο παράλογος επιμένει να προσπαθεί να προσαρμόσει τον κόσμο σ’ αυτόν. Κατά συνέπεια, η πρόοδος εξαρτάται από τους παράλογους ανθρώπους». Οι σκιτσογράφοι του «Charlie Hebdo» ήταν παράλογοι άνθρωποι. Οι λογικοί είμαστε εμείς, που εκφράζουμε εκ του ασφαλούς τη θλίψη μας στα social media, αν έχουμε χρόνο πηγαίνουμε και σε καμιά συγκέντρωση αλληλεγγύης, αλλά αρνούμαστε να αναδημοσιεύσουμε τα σκίτσα που σατιρίζουν τον Μωάμεθ. Τον δρόμο τον ανοίγουν εκείνοι. Εμείς ακολουθούμε, μαθαίνοντας στην πορεία πώς να ξεριζώνουμε τα αγκάθια και να αποφεύγουμε τις παγίδες. Χρήσιμοι για την ανθρωπότητα είναι και εκείνοι και εμείς. Αλλά Charlie είναι μόνο εκείνοι.

Τι μένει; Η δεδομένη απόφαση της Δύσης να μην υποκύψει στους φονταμενταλιστές, αλλά και ο φόβος των πολιτών της μπροστά στην ευκολία με την οποία μπορεί να κτυπήσει οπουδήποτε, οποτεδήποτε, ένας «μοναχικός λύκος». Η απέχθεια προς τον ισλαμοφασισμό, αλλά και η πλήρης αντίθεση προς οποιονδήποτε εχθρό της ελευθερίας, της αδελφοσύνης και της ισότητας προσπαθεί να εκμεταλλευθεί αυτή την απέχθεια για να προωθήσει τις δικές του αντιδημοκρατικές ιδέες. Ο θαυμασμός για τους γάλλους «μαχητές της ελευθερίας», αλλά και η επίγνωση ότι ο κόσμος είναι απείρως πιο σύνθετος από τα σκίτσα με τα οποία τον απεικονίζουν.