Γιάννης Τόλιος: Μαρξιστής καριέρας

Μαρξιστής οικονομολόγος, στενός συνεργάτης του Παναγιώτη Λαφαζάνη, που κατά καιρούς προκαλεί πονοκεφάλους στην ηγεσία της Κουμουνδούρου με τις ριζοσπαστικές δημόσιες τοποθετήσεις του. Είναι ο οικονομικός γκουρού της εσωκομματικής μειοψηφίας του ΣΥΡΙΖΑ και μάλιστα θεωρείται από τους συντρόφους του το αντίπαλο δέος στους Σταθάκη, Τσακαλώτο και Μηλιό

Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς ο Πρωθυπουργός πραγματοποίησε μια διαφορετική παρέμβαση από αυτές που συνηθίζει, στην πόρτα του Μεγάρου Μαξίμου. Μίλησε για ένα κρυφό σχέδιο του ΣΥΡΙΖΑ, που στόχο έχει να πτωχεύσει τη χώρα. Μάλιστα, έκανε λόγο για «δεσμευτική απόφαση του συνεδρίου» του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, «να μην πληρώσει δηλαδή τόκους και χρεολύσια, επίσημη στάση πληρωμών και χρεοκοπία».

Τι ώθησε όμως τον Πρωθυπουργό στο να εξαπολύσει τις βαρύτατες κατηγορίες εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ; Η «πηγή του κακού» έχει το ονοματεπώνυμο του Γιάννη Τόλιου, μέλους της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ και συμβούλου της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του σε θέματα οικονομίας. Τι δήλωσε λοιπόν αυτό το όχι και τόσο γνωστό στο ευρύ κοινό πρόσωπο, προκαλώντας τη μήνιν του Αντώνη Σαμαρά;

Μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό Action 24, υποστήριξε ότι σε περίπτωση που η διαπραγμάτευση με τους εταίρους δεν έχει τα αποτελέσματα που προσδοκά το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, θα προχωρήσει στη διακοπή πληρωμής τόκων και χρεολυσίων. Στο ερώτημα, αν αυτό είναι πιστωτικό γεγονός και χρεοκοπία, ο κ. Τόλιος απάντησε: «Ε, και;».

Στη συνέχεια διάβασε ένα απόσπασμα από κείμενο το οποίο ανέφερε επί λέξει: «Χωρίς διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους αποκλείεται να ανασάνει η χώρα. Η αποπληρωμή του θα γίνει με αναπτυξιακή και κοινωνική ρήτρα. Αφού πρώτα εξασφαλιστεί για ικανή περίοδο η διακοπή πληρωμής τόκων και χρεολυσίων. Δεν γίνεται διαφορετικά». Αρκετοί, έσπευσαν να υποστηρίξουν ότι το απόσπασμα είναι κομμάτι από την πολιτική απόφαση του ιδρυτικού συνεδρίου του ΣΥΡΙΖΑ. Ομως η απόφαση του ΣΥΡΙΖΑ που υπάρχει δημοσιευμένη στην ιστοσελίδα του κόμματος δεν αναφέρει κάτι τέτοιο. Αντίθετα, αναφέρει ότι «επαναδιαπραγματευόμαστε τις δανειακές συμβάσεις και ακυρώνουμε τους επαχθείς όρους τους, θέτοντας ως πρώτο θέμα τη διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους, πραγματοποιώντας λογιστικό έλεγχο».

Εμπειρία. Είναι λοιπόν αφελής ο κ. Τόλιος; Κάθε άλλο. Είναι στέλεχος με τεράστια πολιτική εμπειρία. Με κομμουνιστικές καταβολές, που σημαίνει πειθαρχία στις κομματικές αποφάσεις, ακόμη κι αν δεν συμφωνεί με αυτές. Για τη συγκεκριμένη τοποθέτηση, επικαλείται τη διακήρυξη των ευρωεκλογών της αξιωματικής αντιπολίτευσης στην οποία και αναφέρεται το συγκεκριμένο απόσπασμα. Βέβαια, αυτή συνοδεύεται με συγκεκριμένες, ρητές αναφορές περί επαναδιαπραγμάτευσης με τους εταίρους. Αυτή τη λεπτομέρεια την ξεχνάνε συχνά-πυκνά τα στελέχη της εσωκομματικής μειοψηφίας του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλωστε είναι γνωστές οι θέσεις τους για ρήξη με την Ευρωπαϊκή Ενωση και την ευρωζώνη. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο το γεγονός ότι σε όλες τις μάχες που δόθηκαν τόσο στο ιδρυτικό συνέδριο όσο και σχεδόν σε όλες τις συνεδριάσεις της Κεντρικής Επιτροπής, μεταξύ προεδρικής πλειοψηφίας και Αριστερής Πλατφόρμας, έχουν ως επίκεντρο το νόμισμα. Πάντα μπαίνει το συγκεκριμένο ζήτημα στη συζήτηση, πάντα απορρίπτεται, όμως η ομάδα του Παναγιώτη Λαφαζάνη πάντα είναι έτοιμη να το επαναφέρει στο τραπέζι.

Η σχέση του με τον Παναγιώτη Λαφαζάνη είναι σχεδόν αδελφική και οι ρίζες της χάνονται στο βάθος των περασμένων δεκαετιών. Το καλοκαίρι του 2014 ο Γιάννης Τόλιος ήταν υποψήφιος ευρωβουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ. Οι απόψεις που εξέφραζε κινούνταν στο όριο μεταξύ κομματικής γραμμής και θέσεων της μειοψηφικής τάσης του ΣΥΡΙΖΑ στην οποία ανήκει. Σύμφωνα με πληροφορίες, στα αφτιά τού επικεφαλής της Αριστερής Πλατφόρμας Παναγιώτη Λαφαζάνη έφτασαν κάποιες φήμες που τον εξόργισαν – ότι στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ επικοινωνούσαν με αρχισυντάκτες τηλεοπτικών εκπομπών ζητώντας τον αποκλεισμό του «κακού παιδιού» από τα πάνελ των εκπομπών τους, γεγονός που οδήγησε τον κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο του ΣΥΡΙΖΑ να προβεί σε έντονη διαμαρτυρία στην Πολιτική Γραμματεία του κόμματος.  

Το επιστημονικό βιογραφικό του είναι κάτι παραπάνω από εντυπωσιακό. Ο Γιάννης Τόλιος είναι οικονομολόγος με σπουδές στα οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Πειραιά, μεταπτυχιακό στην Αγγλία, αλλά και υποτροφία της σοβιετικής κυβέρνησης στη Μέκκα του πάλαι ποτέ σοσιαλιστικού στρατοπέδου, στο Κρατικό Πανεπιστήμιο Λομονόσοφ της Μόσχας, αλλά και διδακτορικό στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Γενικά δεν τις λες άσχημες, ιδίως αν σκεφτεί κάποιος ότι έγιναν σε δύσκολα χρόνια, πολύ πριν οι υψηλού επιπέδου σπουδές στο εξωτερικό γίνουν κάτι συνηθισμένο.

Επίμονος. Αυτό το βιογραφικό δείχνει άνθρωπο με ιδιαίτερη επιμονή, αν συνυπολογίσουμε μάλιστα και την καταγωγή του από φτωχή, πολυμελή αγροτική οικογένεια της Ηλείας στη μετεμφυλιακή Ελλάδα. Τα θέματα που έχουν απασχολήσει το επιστημονικό ενδιαφέρουν του διαθέτουν ως κοινό παρανομαστή τη μαρξιστική προσέγγιση. Στο Λονδίνο η ερευνητική εργασία του είχε τίτλο «Ζητήματα μετάβασης στον σοσιαλισμό», στο Λομονόσοφ τον απασχόλησε «Η κατανομή και ανακατανομή του εθνικού εισοδήματος στην Ελλάδα», ενώ το θέμα της διδακτορικής διατριβής του ήταν η «Συγκέντρωση κεφαλαίου. Βιομηχανικοί όμιλοι και Βιομηχανική Πολιτική».

Ποτέ δεν αρνήθηκε τη μαρξιστική ανάλυση στα κοινωνικοοικονομικά ζητήματα. Πώς θα ήταν δυνατόν για έναν άνθρωπο που τη δεκαετία του ’60 βρέθηκε στη Νεολαία Λαμπράκη και την ΕΔΑ, τα χρόνια της χούντας έγινε μέλος της ΚΝΕ, του Κεντρικού Συμβουλίου της ΑΝΤΙΕΦΕΕ και με τη Μεταπολίτευση οργανώθηκε στο ΚΚΕ;

Στον Περισσό υπήρξε επί χρόνια επιστημονικός συνεργάτης του Κέντρου Μαρξιστικών Μελετών, ενώ στο 13ο Συνέδριο το 1991 έγινε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής. Τη θέση αυτή δεν τη χάρηκε για πολύ – λίγους μήνες αργότερα το ΚΚΕ διασπάστηκε και ο Γιάννης Τόλιος πέρασε με την πτέρυγα των ανανεωτικών στον Συνασπισμό. Τα χρόνια που ακολούθησαν ήταν πάντα εκλεγμένος στα καθοδηγητικά όργανα του ΣΥΝ και του ΣΥΡΙΖΑ, ενώ σήμερα είναι μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ. Πλέον είναι ο επικεφαλής του Μαρξιστικού Χώρου Μελέτης και Ερευνας, του think tank της Αριστερής Πλατφόρμας.

Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα για την πολιτική του τοποθέτηση δεν θα μπορούσε να υπάρξει από τα ονόματα που έδωσε στα δύο παιδιά του. Ρόζα, προς τιμήν της γερμανοπολωνής επαναστάτριας Ρόζας Λούξεμπουργκ, ονομάζεται η κόρη του και Αρης, από το ψευδώνυμο του πρωτοκαπετάνιου του ΕΛΑΣ Βελουχιώτη, ο γιος του. Ενας φόρος τιμής στο παγκόσμιο και εγχώριο επαναστατικό κίνημα, όπως αναφέρουν άνθρωποι από το στενό του φιλικό περιβάλλον.