[Ιστορίες] Το κλάμα του Τάτλιν

Στην Πλατεία της Επανάστασης στην Αβάνα υπάρχει ένα άγαλμα του Χοσέ Μαρτί, του ποιητή εθνικού ήρωα της Κούβας. Εκεί βρίσκεται επίσης η έδρα της κουβανικής κυβέρνησης, της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος και του υπουργείου Ενόπλων Δυνάμεων. Εκεί φιλοδοξούσε η Τάνια Μπρουγκέρα να παρουσιάσει την Τρίτη τον «Ψίθυρο του Τάτλιν». Το είχε παρουσιάσει πρώτη φορά το 2009, στο περιθώριο της Μπιενάλε της Αβάνας. Μια σύντομη παράσταση: η πρωταγωνίστρια κλαίει με λυγμούς πίσω από το βήμα· ένα άσπρο περιστέρι στον ώμο της· δυο στρατιωτικοί δεξιά και αριστερά της. Και μετά παίρνουν τον λόγο οι Κουβανοί, έχουν ένα λεπτό ο καθένας να μιλήσουν για «θέματα που τους απασχολούν». Συνολικά 39 άνθρωποι είχαν περάσει από το βήμα τότε. «Οσοι συμμετείχαμε σε εκείνη την πρώτη έκδοση του “Ψιθύρου του Τάτλιν” στην Αβάνα δεν θα ξεχάσουμε ποτέ εκείνο το λεπτό ελευθερίας μπροστά στο μικρόφωνο που θα μας κόστιζε χρόνια επίσημων προσβολών».

Αλλά είναι πια 30 Δεκεμβρίου 2014, έχουν περάσει πέντε χρόνια και μια αιωνιότητα, μόλις πρόσφατα Αβάνα και Ουάσιγκτον αιφνιδίασαν, ενθουσίασαν τον κόσμο ανακοινώνοντας την επανάληψη των διπλωματικών τους σχέσεων. Οι ακτιβιστές πιέζουν, τεστάρουν τα όριά τους και τις (νέες;) ανοχές των Αρχών. Θέλουν να ανοίξουν τα μικρόφωνα για περισσότερους Κουβανούς, εκεί, στην Πλατεία της Επανάστασης. Η Γιοάνι Σάντσες φοβάται πως η Μπρουγκέρα δεν θα μπορέσει καν να φτάσει στην πλατεία ή πως θα της επιτρέψουν μεν να φτάσει αλλά τελευταία στιγμή η πλατεία θα καταληφθεί από κάποιο λαϊκό φεστιβάλ με φτηνή μπίρα, παρελάσεις και δυνατή μουσική ή πως θα την αφήσουν να ανεβεί στο βήμα αλλά από το μικρόφωνο θα βγουν μόνο εκκωφαντικά επίσημα συνθήματα.

Τελικά «Ο ψίθυρος του Τάτλιν» δεν ακούστηκε στην Πλατεία της Επανάστασης. Η Μπρουγκέρα δεν έφτασε ποτέ εκεί, συνελήφθη. Συνελήφθησαν επίσης τουλάχιστον 10 ακόμη ακτιβιστές, ενώ πολλοί άλλοι, ανάμεσά τους και η Σάντσες, τέθηκαν σε κατ’ οίκον περιορισμό. Και την Πρωτοχρονιά ακολούθησε δεύτερο κύμα συλλήψεων, εκείνων που έσπευσαν να διαμαρτυρηθούν για το πρώτο μπροστά στις φυλακές Βιβάκ της Αβάνας.

Αλλά δεν είναι εντελώς αλήθεια όλα αυτά: η Γιοάνι Σάντσες δεν φοβάται, χρόνια τώρα, έχει πάψει να φοβάται. Αυτή η μπλόγκερ πρέπει να είναι από τις πιο θαρραλέες γυναίκες στον κόσμο. Εχει πολλές και πολλούς σαν αυτήν η Κούβα, ευτυχώς.