[Διαστάσεις] Οι μεγάλοι απατημένοι

Πριν από επτά χρόνια κυκλοφόρησε στη Γαλλία ένα βιβλίο με τίτλο «Η εξέγερση που έρχεται». Οι συγγραφείς υπέγραφαν ως Αόρατη Επιτροπή και προέβλεπαν μια γενικευμένη επανάσταση ενάντια στην καταστολή των κυβερνήσεων, της αστυνομίας, του κεφαλαίου. Η τότε κυβέρνηση προσπάθησε να τους εντοπίσει, τους απέδωσε κάποιες εμπρηστικές επιθέσεις, τους χαρακτήρισε τρομοκράτες, έβαλε και τον υποτιθέμενο αρχηγό τους για λίγο καιρό στη φυλακή, αλλά μετά τους άφησε ήσυχους.

Τον περασμένο μήνα εκδόθηκε η συνέχεια, από την ίδια Αόρατη Επιτροπή, τον ίδιο εκδοτικό οίκο (La Fabrique), και τίτλο «Στους φίλους μας». Οι συγγραφείς ξεκινούν με αυτοκριτική. «Εμείς οι άλλοι επαναστάτες είμαστε οι μεγάλοι απατημένοι της Ιστορίας» γράφουν. «Δείξαμε στην κρίση μια τυφλή εμπιστοσύνη, τόσο τυφλή που δεν καταλάβαμε ότι η νεοφιλελεύθερη τάξη θα τη μετέτρεπε σε βασικό εξάρτημα του οπλοστασίου της». Πράγματι, οι εξεγέρσεις ήρθαν. Από την Πλατεία Ταχρίρ ώς την Αθήνα και από τη Γουόλ Στριτ ώς τη Μαδρίτη και το Ταξίμ. Πέρυσι έγιναν σε όλο τον πλανήτη τέσσερις φορές περισσότερες διαδηλώσεις απ’ ό,τι το 2006. Αλλά η εξέλιξή τους δεν ήταν η αναμενόμενη. Οι ανισότητες αντί να μειωθούν αυξήθηκαν (το απέδειξε ο Τομά Πικετί). Οι αδικίες δεν σταμάτησαν. Οι ισχυροί όχι μόνο δεν ενοχλήθηκαν, αλλά άδραξαν την ευκαιρία για να ασκήσουν ακόμη πιο ασφυκτικό έλεγχο στις μάζες. Και φέτος οι κινητοποιήσεις  έπεσαν πολύ.

Πού έγινε το λάθος; Χωρίς να γίνονται τεχνοφοβικοί, οι ανώνυμοι συγγραφείς θεωρούν ότι υποτίμησαν τη δύναμη της τεχνολογίας. «Το γεγονός ότι οι επαναστάτες χρησιμοποιoύν το facebook για να πολλαπλασιάζουν την παρουσία τους στον δρόμο», τονίζουν, «αποδεικνύει ότι μπορούν να το χρησιμοποιήσουν και εναντίον του αστυνομικού του χαρακτήρα». Ο στόχος δεν είναι πια οι κυβερνήσεις, η εξουσία δεν βρίσκεται στους θεσμούς αλλά στις υποδομές, έχει τη μορφή των ουδέτερων μηχανημάτων και της λευκής σελίδας της Google. Το σύνθημα άλλαξε: «Fuck off Google!»

Η επανάσταση δεν πήγε καλά, συμπεραίνουν οι συγγραφείς. Αλλά δεν μπορεί πια να αποτύχει, για τον απλό λόγο ότι βρίσκεται παντού. «Δεν πολεμάμε πια μέσα στον λαό “όπως μέσα σε ένα ψάρι μέσα στο νερό”» καταλήγουν. «Είμαστε το ίδιο το νερό, στο οποίο τσαλαβουτάνε οι εχθροί μας. Το δηλητήριο στο οποίο θα διαλυθούν».

Κανείς ποτέ δεν έπαθε τίποτα επειδή προέβλεψε κάτι που δεν έγινε. Η πρόβλεψή του – ότι θα πεθάνει ο καπιταλισμός, για παράδειγμα – μπορεί πάντα να επαληθευθεί αργότερα, τον επόμενο αιώνα, σε μια επόμενη ζωή. Οσο για τους λόγους που απέτυχαν οι πρόσφατες εξεγέρσεις, και κυρίως οι δύο μεγαλύτερες (Occupy και Αγανακτισμένοι), ένας άλλος Γάλλος, επώνυμος εκείνος, έδωσε αυτή την εβδομάδα μια απάντηση στη «Μοντ». Οι περισσότερες από τις κινήσεις τους, έγραψε ο φιλόσοφος και ψυχαναλυτής Ζερόμ Μπατού, στηρίζονται στη λογική της ρήξης με τον νεοφιλελευθερισμό. Το πάθος της ρήξης, όμως, είναι ακριβώς αυτό που περιμένει το σύστημα για να κερδίσει μέσα από την επιτάχυνσή του. Οι εξεγερμένοι είναι οι «χρήσιμοι ηλίθιοι» του καπιταλισμού.

Ψυχραιμία, λοιπόν, παιδιά! Δεν θα τιμήσετε τη μνήμη του Γρηγορόπουλου καίγοντας την Αθήνα. Ούτε θα βοηθήσετε τον Ρωμανό – μάλλον θα τον χαντακώσετε.