Ο Πάπας και η «φοβισμένη» Ευρώπη

Μίλησε για την οικονομία, τη γραφειοκρατία και την ανεργία. Για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Για τους μετανάστες και το περιβάλλον. Για τις χριστιανικές ρίζες της Ευρώπης και τον εξτρεμισμό. Για την οικογένεια, την ευθανασία και τις αμβλώσεις. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του πιο σύντομου παπικού ταξιδιού στην Ιστορία και της πρώτης του επίσκεψης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο Πάπας Φραγκίσκος δεν δίστασε να συγκρίνει την Ευρώπη με μια κουρασμένη «γιαγιά», ιδιαίτερα «φοβισμένη και αναδιπλωμένη στον εαυτό της».

Απευθυνόμενος στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου – για πρώτη φορά από το 1988, όταν στην ίδια θέση είχε βρεθεί ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β’ -, ο Φραγκίσκος έθιξε τα θέματα τα οποία απασχολούν τον ίδιο προσωπικά και ταυτόχρονα βρίσκονται στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας. Πραγματοποίησε μια αμιγώς πολιτική ομιλία, χωρίς ιδιαίτερο θρησκευτικό περιεχόμενο, και προέτρεψε τους ευρωβουλευτές να εργαστούν με στόχο να «ξαναβρεί η Ευρώπη την ψυχή της».

Σύμφωνα με τον επονομαζόμενο και «Πάπα των φτωχών», η Ευρώπη έχει χάσει την ψυχή της γιατί «το κέντρο του πολιτικού λόγου είναι η οικονομία», γιατί «οι άνθρωποι υποβιβάζονται σε απλά εξαρτήματα», γιατί «η Μεσόγειος τείνει να μετατραπεί σ’ ένα τεράστιο νεκροταφείο», γιατί «οι μεγάλες ιδέες που κάποτε ενέπνευσαν την Ευρώπη δείχνουν να έχουν χάσει τη δύναμη της έλξης τους και να αντικαθίστανται από τις γραφειοκρατικές λεπτομέρειες των θεσμικών οργάνων της».

Η Ευρώπη είναι «γερασμένη, κάθε άλλο παρά γόνιμη και δραστήρια» και πάσχει από «μοναξιά», μία από τις πιο διαδεδομένες ασθένειες σήμερα στη Γηραιά Ηπειρο. Αυτό μπορεί να το διακρίνει κανείς – τόνισε ο Φραγκίσκος – «στους ηλικιωμένους που είναι παρατημένοι στη μοίρα τους, στους νέους που δεν έχουν ούτε σημεία αναφοράς ούτε ευκαιρίες για το μέλλον, στους φτωχούς που ζουν στις πόλεις μας, στα ζαλισμένα μάτια των μεταναστών που ήρθαν εδώ αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον».

Η λύση. Για τον Φραγκίσκο, η λύση είναι μία. Η Ευρώπη πρέπει να σταματήσει να περιφέρεται γύρω από την οικονομία και ν’ αρχίσει ν’ ασχολείται με την «αγιότητα του κάθε άνθρωπου». Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει την «ευθύνη να διατηρήσει ζωντανή τη δημοκρατία για τους λαούς της Ευρώπης», τόνισε ο ποντίφικας, επισημαίνοντας ότι δεν θα πρέπει να επιτρέπεται η κατάρρευση των δημοκρατιών «υπό την πίεση των πολυεθνικών συμφερόντων, τα οποία δεν είναι καθολικά». «Ηρθε η ώρα να προωθήσουμε πολιτικές που δημιουργούν θέσεις εργασίας αλλά πάνω απ’ όλα χρειάζεται ν’ αποκαταστήσουμε την αξιοπρέπεια στην απασχόληση μέσω της εξασφάλισης των κατάλληλων συνθηκών εργασίας» επισήμανε ο Φραγκίσκος.

Οι παρατηρήσεις και τα σχόλια του ποντίφικα άγγιξαν τους περισσότερους από τους ευρωβουλευτές, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και πολλοί ευρωσκεπτικιστές και λαϊκιστές που εκλέχθηκαν (και) εξαιτίας της πρωτοκαθεδρίας της οικονομίας στην ατζέντα της ευρωπαϊκής πολιτικής. Με την ολοκλήρωση της ομιλίας του, όπως ακριβώς συνέβη και πριν από την έναρξή της, τα μέλη του Ευρωκοινοβουλίου τίμησαν τον Φραγκίσκο με ένα παρατεταμένο χειροκρότημα. Ο Μάρτιν Σουλτς, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αφότου έκανε λόγο για «κοινές προκλήσεις» που καλούνται να αντιμετωπίσουν αλλά και «κοινές αξίες» που μοιράζονται η ΕΕ και η Εκκλησία, ευχαρίστησε τον Πάπα γιατί, όπως είπε, «δίνει και πάλι τον προσανατολισμό».

Η αντίδραση

Ενας από τους ελάχιστους που δεν ενθουσιάστηκαν με την επίσκεψη και την ομιλία του Πάπα Φραγκίσκου στο Ευρωκοινοβούλιο ήταν ο γάλλος ευρωβουλευτής του Κόμματος της Αριστεράς Ζαν-Λικ Μελανσόν,
ο οποίος έκανε λόγο για «φεστιβάλ υποκρισίας».