[Θεωρείο] Ενας κόσμος που δεν υπάρχει πια

Αν ποτέ η Ιστορία της ενωμένης Ευρώπης αποτυπωνόταν σε εικόνες, μία από αυτές θα ήταν από το Βερντέν, εκεί όπου τον Σεπτέμβριο του ’84 Κολ και Μιτεράν τίμησαν πιασμένοι χέρι χέρι τα θύματα της πιο αιματηρής μάχης του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο συμβολισμός είναι προφανής. Αλλά όπως όλοι οι συμβολισμοί περιγράφει τη μισή αλήθεια. Η άλλη μισή είναι ότι η Ευρώπη δεν βρήκε τη συγκολλητική της ουσία σε δύο ενωμένα χέρια – ή όχι μόνο σε αυτά. Αυτά που μας ένωναν ήταν πράγματα πολύ πιο πεζά, που πάντως οδήγησαν στο κοινό νόμισμα. Το ευρωπαϊκό οικοδόμημα είναι μια αναγκαστική συγκατοίκηση που τότε επέβαλε ο φόβος ενός νέου ολέθρου και σήμερα επιβάλλει η οικονομική απειλή της Ασίας.

Από αυτήν την άποψη, εκείνη η φωτογραφία από το Βερντέν ξεγελά. Η βασική κινητήρια δύναμη δεν είναι ο ρομαντισμός αλλά ο πραγματισμός. Και στον πραγματισμό χωράει πολύς κυνισμός. Είναι κάτι που αποδεικνύεται και από τα αποσπάσματα των απομνημονευμάτων του Κολ που εμφανίστηκαν στον γερμανικό Τύπο. Η βασική επιδίωξη του πρώην καγκελάριου ήταν η επανένωση της Γερμανίας. Στην αγκαλιά του επομένως χωρούσαν όλοι – ή σχεδόν όλοι αν λάβει υπόψη του κανείς ότι ο Κολ είχε την κουλτούρα του κλειστού κλαμπ. Το Βερολίνο ήταν έτοιμο να θυσιάσει το μάρκο για την επανένωση. Αλλά ποιος θα γινόταν μέλος του κοινού νομίσματος; Ο πρώην καγκελάριος είναι σαφής στα απομνημονεύματά του: στη δική του ευρωζώνη, η Αθήνα θα έτρωγε πόρτα.

Ο Κολ δεν είναι μόνος. Την άποψή του συμμερίζονται και άλλοι βετεράνοι μεταξύ των οποίων ο Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν και ο Χέλμουτ Σμιτ. Αν υπάρχει μια διαφορά, ωστόσο, είναι ότι ο Κολ πήρε πάρα πολλά για να θέλει να δώσει τόσο λίγα. Η επανένωση γέννησε ένα είδος ιστορικής υποχρέωσης για τη Γερμανία την οποία διάβασε πολύ καλά ο Σρέντερ ανοίγοντας την πόρτα του κλαμπ και στους λιγότερο καλούς μαθητές. Το συμπέρασμα είναι ότι τα πολιτικά μεμουάρ του Κολ έχουν την αξία τους. Αλλά, όπως και οι φωτογραφίες, περιγράφουν έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια. Λένε, δηλαδή, τη μισή αλήθεια.