[Θεωρείο] Ο κομπάρσος πίσω από τον πρόεδρο

Η νίκη έχει πολλούς πατέρες, ενώ η ήττα είναι ορφανή. Η φράση έχει αποδοθεί στον Ούινστον Τσόρτσιλ, τον Γκαλεάτσο Τσιάνο, τον Τζον Κιτς και τον Τζον Κένεντι – πιθανότατα και σε μερικούς ακόμη. Ο Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο δεν έχει το ταλέντο του Τσόρτσιλ στα αποφθέγματα, ούτε έφεση στον λυρισμό όπως ο Κιτς. Επίσης δεν θυμίζει σε πολλά τον Κένεντι, ενώ σε ακόμη λιγότερα θυμίζει τον γαμπρό τού Μουσολίνι. Με άλλα λόγια, δύσκολα θα μπορούσε να είναι ο ίδιος εμπνευστής μιας φράσης που με τόσο πολλούς πατέρες μοιάζει ορφανή από πατέρα. Διαβάζοντας, όμως, κανείς τη συνέντευξη του στο Ρόιτερ, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δικαιούται μια θέση στον μακρύ κατάλογο εκείνων που έχουν επιβεβαιώσει τη σοφία του περιεχομένου της.

Ο απερχόμενος πρόεδρος της Κομισιόν αφήνει να εννοηθεί ότι η συμβολή του στην αποτροπή του Grexit το καλοκαίρι του 2012 ήταν καθοριστικής σημασίας. Το βασικό του επιχείρημα είναι ότι ξόδεψε πολύ χρόνο και φαιά ουσία για να πείσει τον Αντώνη Σαμαρά να προωθήσει τις μεταρρυθμίσεις που ζητούσε το Βερολίνο και την Ανγκελα Μέρκελ ότι η επιστροφή της Ελλάδας στο εθνικό της νόμισμα μπορεί να είχε καταστροφικές συνέπειες για ολόκληρη την ευρωζώνη. «Θέλετε να κάνετε ένα άλμα στο σκοτάδι;» ήταν σύμφωνα με τον ίδιο το καίριο ερώτημα που έθεσε στη γερμανίδα καγκελάριο την οποία, ως καλή συντηρητική, ενδιαφέρει περισσότερο να «ελαχιστοποιήσει τον κίνδυνο παρά να μεγιστοποιήσει το κέρδος».

Είναι μια κλασική ανάγνωση του «αν-δεν-ήμουν-εγώ». Δεν πρόκειται όμως παρά για ένα «ήμουν-κι-εγώ-εκεί». Δηλαδή για κάτι που μπορεί να κάνει περήφανο έναν κομπάρσο της Ιστορίας, αλλά όχι έναν πρωταγωνιστή όπως οφείλει να είναι ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι προτροπές του Μπαρόζο στον Σαμαρά να τηρήσει τις δεσμεύσεις που είχε αναλάβει η Αθήνα και στη Μέρκελ να φανταστεί τον κόσμο χωρίς την Ελλάδα δεν ήταν μόνο στο πνεύμα αλλά και στο γράμμα των προτροπών που εξέφραζαν πολλοί πολιτικοί, αναλυτές, αρθρογράφοι και λοιποί παροικούντες. Αυτό σημαίνει ότι θα έφταναν στα αφτιά του έλληνα Πρωθυπουργού και της γερμανίδας καγκελαρίου και χωρίς την ευγενική διαμεσολάβηση του Μπαρόζο. Στην πιο κρίσιμη φάση της, η ΕΕ βρήκε ένα πρόθυμο μεγάφωνο. Αυτό που είχε ανάγκη, όμως, ήταν ένας ισχυρός πρόεδρος.