Η Τουρκία τεντώνει το σχοινί

Μόνον αφελείς μπορεί μπορεί να αποτιμούν ως περιστασιακές (και εν είδει τσαμπουκά) τις τουλάχιστον εξοργιστικές προκλήσεις της Τουρκίας στον κυπριακό θαλάσσιο περίγυρο. Αντίθετα, η Αγκυρα – «τεντώνοντας το σχοινί» – ενεργεί με βάση προφανή στρατηγική. Που με ιεραρχημένες πρακτικές σκοπεί ευθέως στην ολοκλήρωση των εξαρχής εκπεφρασμένων προθέσεών της, για επιβολή ελέγχου στη σύνολη γεωγραφία.

Και αυτό περνά σε τελική ανάλυση: α) από την οριστική εμπέδωση του κατοχικού «κρατικού» μορφώματος (ως μείζονος για αυτήν προγεφυρώματος) και β) από την εκ παραλλήλου θεσμική απομείωση των κυριαρχικών στοιχείων (και δικαιωμάτων) της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Αυτή τη στιγμή, γινόμαστε μάρτυρες αυτού του δεύτερου δεδομένου. Γιατί όσα προάγονται με την (λόγω ανισοσθενείας άνευ αντιστάσεων) επιδρομή τουρκικών σκαφών στον κυπριακό θαλάσσιο χώρο ισοδυναμούν: Αφενός με προέκταση της τουρκικής κατοχής πολύ πέραν των ήδη κατεχομένων περιοχών της μεγαλονήσου. Δι’ ενός ακόμη (τρίτου) Αττίλα. Και αφετέρου με τη δημιουργία νέου γεωπολιτικού τετελεσμένου. Με ό,τι αυτό σημαίνει. Και σημαίνει πολλά, που αφορούν ευρύτερες τουρκικές στοχοθεσίες. Οι οποίες και τείνουν να ανατρέψουν ισοζύγια και να αναδιατάξουν ισορροπίες στην περιοχή. Διαβιβάζοντας ταυτοχρόνως κρίσιμα μηνύματα προς διάφορους αποδέκτες. Και πρωταρχικά προς την Αθήνα.

Καθώς αυτά που συμβαίνουν στις νότιες θαλάσσιες κυπριακές παρυφές αποτελούν δοκιμαστική εν πολλοίς προεισαγωγή για περιοχές της ελλαδικής επικράτειας. Καστελλόριζο δηλαδή και άλλες υπό μονομερή (και εξάπαντος αυθαίρετη) αμφισβήτηση αιγαιωτικές ζώνες.

Αυτή τη στιγμή (και υλοποιώντας παλαιότερες απειλές όσον αφορά τις δραστηριότητες στην Κυπριακή ΑΟΖ) βραχυπρόθεσμος στόχος της Αγκυρας είναι προφανέστατα:

1. Η διά της (έστω και βίαιης) ναυτικής παρουσίας: Αφενός επιβολή και εμπέδωση ζωτικού ρόλου στο ανελισσόμενο ενεργειακό παιχνίδι της Ανατολικής Μεσογείου. Και αφετέρου «αναλογούντος μεριδίου» στην τελική νομή των αποθεμάτων που με βεβαιότητα θα εξορυχθούν. Και τα οποία θα αποβούν κρίσιμος συντελεστής στην ικανοποίηση ενεργειακών αναγκών της Ευρώπης. Οπόταν και το μέγεθος ελέγχου θα μεταφρασθεί αναλογικά σε προσδιοριστικό εργαλείο στρατηγικών κερδών.

2. Η δημιουργία προϋποθέσεων (και συνθηκών) που θα της επιτρέψουν άσκηση ουσιαστικότερης περιφερειακής πολιτικής. Ευρύνοντας τον ρόλο (και άρα επαυξάνοντας τις δυνατότητές της) έναντι και ισοδύναμων περιφερειακών ανταγωνιστών (Ισραήλ) και των ενδιαφερόμενων κέντρων ισχύος. Κυρίως της Ουάσιγκτον. Ανατάσσοντας εν ολίγοις τα προσόντα που θα της διασφαλίζουν δυνάμει την αυτονοήτως εύκαρπη τοποτηρητεία. Εωλο ρόλο που είχε και ασκούσε σε όλη την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου. Ο οποίος και δυστυχώς επανακάμπτει δριμύτερος. Και το ίδιο επικίνδυνος.

Ουσιαστικά η Τουρκία θέλει – ακόμη και με άκρως επικίνδυνες πρακτικές – να πωλήσει και πάλι ακριβά τις πειρατικές της ακροβασίες. Και μπορεί μεν η Κύπρος αντιδρώντας να εξαγγέλλει μέτρα. Πλην όμως, αδυνατώντας να ενεργοποιήσει επαρκείς αμυντικούς μηχανισμούς, αναμένει παρεμβάσεις τρίτων. Που ως συνήθως εξαντλούνται σε θεωρητικές συστάσεις, χωρίς ουσιαστικό «επί του εδάφους» αντίκρισμα. Που απαιτεί εάν όχι στρατιωτική παρέμβαση, τουλάχιστον υλοποίηση συγκεκριμένων μέτρων τα οποία θα δημιουργούσαν (και κυρίως θα ανέβαζαν) το κόστος των επιδρομικών προκλήσεων για την Αγκυρα. Γιατί ασφαλώς οι κάποιες ενδεχομένως ανασχετικές παρεμβάσεις στις ενταξιακές διαδικασίες δεν φαίνεται να επενεργούν τόσο. Και δεν τελεσφορούν, απλούστατα γιατί: Και οι νέες και κατακλυσμιαίες εξελίξεις και οι ανατροπές στη σύνολη περιοχή διαφοροποιούν άρδην τα δεδομένα. Και στρεβλώνουν την έως τώρα στρατηγική σημασία της ενταξιακής προοπτικής για την Αγκυρα.

Ακόμη και η έξαρση των επαλλήλων ευρωπαϊκών παθογενειών. Που έχει απαμβλύνει σε μεγάλο βαθμό την μέχρι πρότινος τουρκική επιθυμία για διασκελισμό της κοινοτικής πύλης. Χωρίς βεβαίως και να εκλείπει ως μεσοπρόθεσμος στόχος.

Οι μεν αμερικανικές αντιδράσεις στο αίτημα της Λευκωσίας είναι απογοητευτικώς χλιαρές. Οι δε των Ευρωπαίων απλώς ρητορικώς παρηγορητικές. Παρότι η πειρατεία γίνεται σε ΑΟΖ της ίδιας της ΕΕ!

Σε αντίθεση προς τις ρωσικές. Καθώς η Μόσχα εμφανίζεται οργισμένη για ευανάγνωστους λόγους. Καθώς την καίει το θέμα της Συρίας. Και αυτή τη στιγμή την ενδιαφέρει περισσότερο η ασφάλεια (και το μέλλον) της βάσεώς της στη Λατάκια. Γι’ αυτό εξάλλου είναι έξαλλη με τη μανία του Ερντογάν να τελειώνει με το καθεστώς Ασαντ.

Οσο για το Ισραήλ: οπωσδήποτε αντιδρά. Πλην όμως δεν αντενεργεί. Θα ήτο τουλάχιστον μνημειωδώς αφελές να αναμένεται ότι χάριν της Κύπρου το Ισραήλ θα έμπαινε σε «θερμή αντιπαράθεση» με την  Τουρκία! Με την οποία έχει μεν οπωσδήποτε σοβαρούς λογαριασμούς. Αλλά και προς την οποίαν αποβλέπει. Προσβλέποντας σε στρατηγική επανάζευξη. Και χάριν συμφερότερης παροχετεύσεως του φυσικού αερίου προς ευρωπαϊκές αγορές.

Πράγμα που επιθυμεί διακαώς (με σαφείς συστάσεις) και ο αμερικανικός παράγων. Και για λόγους ευρύτερων σχεδιασμών, που αφορούν: Αφενός την ασφάλειά του (έναντι του Ιράν και των βραχιόνων του).

Και αφετέρου την προοπτική υδροδοτήσεώς του από τα πλεονάζοντα αποθέματα που ελέγχονται από την Τουρκία.

Ο Ανθος Λυκαύγης είναι δημοσιογράφος – πολιτικός αναλυτής