Οι τρεις εβδομάδες του ιλίγγου

Ημέρες του 2012. Το πολιτικό σύστημα διένυσε τις τελευταίες τρεις εβδομάδες μια διαδρομή που αποτυπώθηκε στους δείκτες των αγορών ως βουτιά στο παρελθόν. Κι όμως. Πριν αντιδράσουν οι αγορές, υπήρξαν προειδοποιητικά σήματα. Σήματα που δεν πέρασαν το τείχος της εγχώριας πολιτικής αντιπαράθεσης. Τι μεσολάβησε από τις πρώτες δημοσκοπήσεις του φθινοπώρου έως την εκτόξευση του κόστους δανεισμού της Ελλάδας ξανά σε επίπεδα Ουκρανίας;

Το ραντεβού εκείνης της Τετάρτης στο Μαξίμου κλείστηκε μέσα σε βαριά πολιτική συννεφιά. Το σκηνικό είχε αλλάξει πολύ από την τελευταία συνάντηση του Αντώνη Σαμαρά με τον Βαγγέλη Βενιζέλο. Ολες οι δημοσκοπήσεις έδειχναν πρωτιά του ΣΥΡΙΖΑ – κάποιες με διαφορά μεγαλύτερη εκείνης που καταγράφηκε στις ευρωεκλογές. Οι βουλευτές της συμπολίτευσης, ακόμη και ορισμένοι υπουργοί, δεν έκρυβαν πια τη νευρικότητά τους.

Η ίδια η συνοχή του κυβερνητικού διδύμου είχε κλονιστεί από τις αιχμές του Πρωθυπουργού κατά του ΠΑΣΟΚ στα «γενέθλια» της ΝΔ στη Χαλκιδική. «Εμείς είμαστε η δημοκρατική παράταξη» είχε πει ο Πρωθυπουργός. Ομως η πιο σημαντική εξέλιξη που άλλαζε τις προοπτικές της συγκυβέρνησης ήταν άλλη: δύο εικοσιτετράωρα πριν από τη συνάντηση στο Μαξίμου, ο Φώτης Κουβέλης είχε δημοσίως αποκλείσει το ενδεχόμενο να στηρίξει το κόμμα του την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας από την παρούσα Βουλή. Χωρίς τη ΔΗΜΑΡ, ο πήχης των 180 ψήλωνε σε δυσθεώρητο ύψος.

Εκείνο το βράδυ, Σαμαράς και Βενιζέλος πίστεψαν ότι έκοψαν τον γόρδιο δεσμό, ανακοινώνοντας την απόφασή τους να ζητήσουν ψήφο εμπιστοσύνης. Εβαζαν έτσι τουλάχιστον τέλος στα σενάρια του εκλογικού ατυχήματος πριν από το τέλος του χρόνου.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ήταν φυσικό να περάσει σε δεύτερο πλάνο το «καμπανάκι» του Μάριο Ντράγκι: ο διοικητής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας διευκρίνισε ότι η Φρανκφούρτη θα αγοράζει ελληνικά ομόλογα μόνον υπό τον όρο ότι η Ελλάδα θα βρίσκεται σε πρόγραμμα με την Ε. Ε.

ΣΗΜΑΤΑ SOS. Ηταν το πρώτο σήμα που αγνοήθηκε λόγω του εσωτερικού πολιτικού θορύβου. Την ημέρα που όλοι οι προβολείς ήταν στραμμένοι στη Βουλή, όπου άρχιζε η συζήτηση για την ψήφο εμπιστοσύνης, η τρόικα έφευγε από την Αθήνα χωρίς να έχει κλείσει κανένα από τα σημαντικά κεφάλαια της τελευταίας διαπραγμάτευσης του Μνημονίου. Την Παρασκευή, λίγες ώρες πριν η Βουλή δώσει ψήφο εμπιστοσύνης, η Κριστίν Λαγκάρντ δεν άφησε περιθώρια για αμφιβολίες. Η διευθύντρια του Ταμείου είπε, πριν καν συναντηθεί με την ελληνική αντιπροσωπεία, ότι οι αγορές είναι ακόμη πολύ επισφαλείς και η Ελλάδα μάλλον ανέτοιμη για να διεκδικήσει αυτόνομα τη χρηματοδότησή της.

Τα ανησυχητικά σημάδια πύκνωναν. Ομως, η εσωτερική πολιτική ζωή έμοιαζε με πραγματικότητα παράλληλη που δεν μπορούσε να συναντηθεί με την πραγματικότητα των δανειστών. Ο Αλέξης Τσίπρας – σε μια κατά τα άλλα ήπια κοινοβουλευτική παρουσία – έλεγε ότι δεν πρόκειται να αναγνωρίσει καμία συμφωνία για το χρέος. Ο Πρωθυπουργός διαβεβαίωνε ότι από το τέλος του χρόνου η Ελλάδα θα μπορεί να δανειστεί, χωρίς να χρειαστεί νέο πρόγραμμα.

Οι αγορές άκουγαν. Και απάντησαν. Τη Δευτέρα το ελληνικό δεκαετές ομόλογο ήταν στο 6,7%. Στο τέλος της ημέρας είχε ξεπεράσει το 7%. Είχε μεσολαβήσει η κάθε άλλο παρά κατευναστική δήλωση Σκουρλέτη περί κουμπαράδων. Και η ομοβροντία των στελεχών της αντιπολίτευσης που επαναλάμβαναν σε όλους τους τόνους τη γραμμή ότι καμία συμφωνία για το χρέος δεν θα γίνει σεβαστή.

Επειτα από ένα μαύρο τετραήμερο, κατά το οποίο η Ελλάδα έγινε ξανά πρωτοσέλιδο ως εστία μόλυνσης, το πολιτικό σύστημα προσπαθεί ξανά να ισορροπήσει. Η ετυμηγορία των δανειστών είναι ότι το τέλος του Μνημονίου σημαίνει απλώς τη συνέχισή του με άλλα μέσα. Η ετυμηγορία των αγορών είναι πως ό,τι λέγεται στην Ελλάδα εξακολουθεί να κοστίζει.