[Αγιογραφίες] Εμπολα

Μερικές φορές, την πιο βαριά ατάκα του έργου δεν τη λέει κάποιος από τους πρωταγωνιστές. Μερικές φορές, την ιστορία την ακούς πιο καθαρά αν εστιάσεις στον δευτερότριτο ρόλο.

Ετσι και στη χθεσινή συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ. Στο κέντρο της αρένας διασταυρώθηκαν οι συνήθεις ύποπτοι. Το φευγαλέο όμως πέρασμα του πιο παλαιού, του Απόστολου Κακλαμάνη, υπογράμμισε λοξά την κρίση που ταλανίζει το κόμμα.

Δεν επρόκειτο να είναι μια δύσκολη συνεδρίαση. Κανείς, έλεγαν, δεν είχε σκοπό να συγκρουστεί. Αλλά φάνηκε ότι τα σχέδια δεν έχουν πια σημασία. Ολες οι συνάξεις στο ΠΑΣΟΚ μπορεί να φτάσουν στιγμιαία σε θερμοκρασία αυτανάφλεξης.

Μέσα σε ένα σκηνικό, όπου ο Βαγγέλης Βενιζέλος και ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης ανακύκλωναν το μεταξύ τους δηλητήριο, μίλησε και ο Νέστωρ του Κινήματος. Για να πει τι; Για να εκφράσει, αυτός που έχει συμπληρώσει σαράντα χρόνια στο Κοινοβούλιο, το ίδιο άγχος με τους νεότερους, που νιώθουν το έδαφος να κλονίζεται στο μέσον της σταδιοδρομίας τους: την αγωνία του για την επανεκλογή του στη Β’ Αθηνών. Η παρέμβαση του, λένε οι αυτήκοοι, ήταν βέβαια διανθισμένη με τις συνήθεις αναφορές στην προδικτατορική ιστορία – και κάτι υπαινικτικά αναθέματα σε νέους Τσιριμώκους. Ομως, το πάθος του ήταν το κοινό πάθος: ποιοι θα είναι οι συνυποψήφιοί του – ποιους θα χρειαστεί να κλωτσήσει από τη σωσίβια λέμβο την ώρα της εκλογικής τρικυμίας.

Η κρίση στο ΠΑΣΟΚ αποκτά με τον χρόνο μόνιμα χαρακτηριστικά. Οχι δεν είναι, όπως λένε καθησυχαστικά ορισμένα στελέχη, το παλαιό πασοκικό «γονίδιο» της διχόνοιας. Στο παλαιό ΠΑΣΟΚ υπήρχαν ομάδες στελεχών οργανωμένες γύρω από ένα πρόσωπο ή – σπανιότερα – ταγμένες σε έναν προγραμματικό προσανατολισμό. Μπορεί οι επιθέσεις να ήταν εξίσου βιτριολικές, είχαν όμως κοινωνική αντανάκλαση. Οπως το έλεγαν στη γλώσσα της εποχής, είχαν αναφορά «στη βάση».

Τώρα οι αναμετρήσεις αφορούν μόνο τα εμπλεκόμενα πρόσωπα. Αν ανατρέξει κανείς στα άτυπα πρακτικά τους, δεν θα εντοπίσει πολιτική διαφωνία με βάθος. Θα «διαβάσει» παλιά γινάτια για συκοφαντίες και μαχαιρώματα, για συνωμότες και υπονομευτές, για τσογλάνια και καλικάντζαρους.

Τα νεύρα είναι χαλασμένα. Φαίνεται από τα στελέχη που φεύγουν και έρχονται, που τη μια μέρα απαγγέλλουν τον επικήδειο του ΠΑΣΟΚ και την επομένη διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους για την επιβίωσή του.

Θα περίμενε κανείς ότι κάποιος στη θέση του Κακλαμάνη θα διεκδικούσε για τον εαυτό του την απόσταση του σεβάσμιου παλαίμαχου. Είναι ο πιο έμπειρος κοινοβουλευτικός – μια φιγούρα με θεσμική ιστορία σε μια Βουλή, όπου το πολιτικό προσωπικό είναι χαμηλού αναστήματος. Αντί όμως να αυτοπροστατευθεί, ο πρώην πρόεδρος της Βουλής μετέχει με εφηβική ζέση σε όλες τις εκφάνσεις της κομματικής παθολογίας. Βουτάει στους συντροφικούς καβγάδες, ακολουθεί μικροτακτική προσωπικής επιβίωσης, απουσιάζει από τις ψηφοφορίες όποτε θέλει να αποφύγει το πολιτικό κόστος.

Σαν ισόβιος τρόφιμος που ο ιδρυματισμός δεν τον έχει απλώς αποκόψει από την πραγματικότητα. Τον έχει προγραμματίσει να επωάζει την αρρώστια.