[Θεωρείο] Δον Κιχώτες ενός κιτς θριάμβου

Ποιο είναι το Ετος Μηδέν και πού τοποθετείται; Το 1982 στην Αθήνα, όταν η Μελίνα Μερκούρη έριξε τον πρώτο σπόρο της εκστρατείας για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα, ή το 2014 στο Βερολίνο, όταν μια ελληνίδα δημοσιογράφος ζήτησε από τον Τζορτζ Κλούνι να τοποθετηθεί στο ζήτημα; Το ερώτημα μπορεί να ακούγεται κάπως βλάσφημο, αλλά επιβάλλεται από μία σειρά συμπτώσεων που προκάλεσαν σχετική πύκνωση των γεγονότων. Ο Κλούνι, ας πούμε, βρισκόταν στο κινηματογραφικό φεστιβάλ του Βερολίνου ως σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής της ταινίας «Μνημείων άνδρες», θέμα της οποίας είναι η απόδοση εκεί όπου ανήκουν σημαντικών έργων τέχνης τα οποία είχαν υφαρπάξει οι Ναζί.

Ο Κλούνι πιάστηκε αδιάβαστος σε εκείνη τη συνέντευξη Τύπου, αλλά τα πολιτικά του αντανακλαστικά δεν τον πρόδωσαν. Το αποτέλεσμα ήταν όχι μόνο να αποκτήσουν τα Γλυπτά τη χολιγουντιανή λάμψη που τους έλειπε, αλλά και να βρουν στο πρόσωπο της Αμάλ Αλαμουντίν μια πρέσβειρα καλής θελήσεως που εκτός από μεσογειακό αέρα διαθέτει και νομικό οπλοστάσιο. Το κάδρο ολοκληρώνεται με την πρόσφατη πρόταση της UNESCO να παίξει ρόλο διαμεσολαβητή ανάμεσα στην Αθήνα και στο Λονδίνο. Πού οδηγούν όλα αυτά; Στη διεθνοποίηση μιας υπόθεσης που όταν άρχισε δεν είχε μόνο τη στάμπα της Μερκούρη αλλά και μπόλικο εθνικό αναδελφισμό. Και κάτι ακόμα: η διεκδίκηση των Γλυπτών περνάει από το πλαίσιο της διαμάχης ενός αδύναμου και φτωχού Δαβίδ με έναν ισχυρό και πλούσιο Γολιάθ σε μια διένεξη επί ίσοις όροις. Το ματς είναι ανοιχτό – πρώτη φορά, φαίνεται στον ορίζοντα η προοπτική μιας νίκης.

Με άλλα λόγια, το Ετος Ενα μπορεί να μην είναι και πολύ μακριά. Εως τότε, όμως, θα πρέπει να ασκηθούμε. Θα πρέπει να ελέγξουμε τις παρορμήσεις του συλλογικού φαντασιακού μας που τρέφεται από τα περασμένα μεγαλεία του, να απονευρώσουμε τις φαντασιώσεις πολιτικών που θα δουν τον εαυτό τους, αν δεν το κάνουν ήδη, σε ρόλο υπουργού Πολιτισμού να περιμένει στητός, συγκινημένος και περήφανος στην πίστα του αεροδρομίου το αεροσκάφος με το φορτίο και το ραντεβού με την Ιστορία. Δεν είναι εύκολο. Αλλά αξίζει την προσπάθεια. Η καλή νεράιδα Αμάλ έχει αναλάβει τη δουλειά της επιστροφής των Γλυπτών. Η δική μας είναι να μη μετατρέψουμε το χαπιέντ μιας άλλοτε δονκιχωτικής διεκδίκησης σε έναν κιτς εθνικό θρίαμβο, σε ένα ραντεβού με την υστερία.