[Εναλλακτικά] Κοσμοπολίτες – επαρχιώτες 1-1

Οι προγραμματικές θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ για τον πολιτισμό που τέθηκαν σε διαβούλευση έκαναν ένα καλό. Επιβεβαίωσαν πόσοι «κοσμοπολίτες» ζουν γύρω μας. Οι πιονέροι της ιντελιγκέντσιας – που ξυπνούν με όπερα και κοιμούνται με θεατρικά προγράμματα της Σαουμπίνε – καυτηρίασαν τις εν λόγω θέσεις ως «ελληνοκεντρικές», επαρχιώτικες και πολλά ακόμη εσωστρεφή δαιμόνια. Ο ίδιοι υπερασπίστηκαν το υπάρχον πολιτισμικό τοπίο που κινδυνεύει από τον καλπασμό των «λαϊκιστών» και «κρατιστών» του ΣΥΡΙΖΑ.

Οχι, δεν θα αξιολογήσω θέση θέση το κείμενο της αξιωματικής αντιπολίτευσης, παρότι σε πολλά σημεία του φαίνεται πως δεν εξειδικεύει, χρησιμοποιεί μια δάνειο γλώσσα, αναμοχλεύει όψεις παλιών θεωριών της πολιτισμικής «εξάρτησης» του έθνους – κράτους και στέκεται αμήχανο στη ζώσα πολιτισμική πραγματικότητα. Από τη γόνιμη κριτική στον ΣΥΡΙΖΑ όμως και μέχρι την ταύτιση με την απάντηση του υπουργείου Πολιτισμού που περιέγραψε το κείμενο ως εξειδίκευση στη «μυθοπλασία», υπάρχει μια ιλιγγιώδης απόσταση. Κι αυτό αφού όσο ο εθνοκεντρικός ρομαντισμός του κειμένου (με αρκετά ορθά σημεία) στέκεται μακριά από το σημερινό πολιτισμικό τοπίο, άλλο τόσο και οι «εξωστρεφείς» πολέμιοι του ΣΥΡΙΖΑ εξιδανικεύουν τη σημερινή πολιτιστική παραγωγή και κρατική πριμοδότηση.

Κι όμως, η τελευταία έχει μεταβεί στο πιο μεταιχμιακό της στάδιο.

Παράλληλα με τους σπασμούς της κρατικής βοήθειας σε μεγάλους δημόσιους φορείς όπως το Εθνικό Θέατρο ή η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, οι πιο υποψιασμένοι ακούνε το τελευταίο διάστημα τον «καλπασμό» των δύο νέων πόλων πολιτισμού: της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση και του Κέντρου Πολιτισμού – Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος (εδώ θα στεγαστεί μεταξύ άλλων η νέα Εθνική Λυρική Σκηνή). Προσθέστε εδώ το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στο Φιξ, τη μετεξέλιξη του θηριώδους «Πάνθεον» της Πειραιώς σε θεατρικό χώρο, το Ιδρυμα Κακογιάννη και τον Ελληνικό Κόσμο και θα φτιάξετε την εικόνα μιας Αθήνας όπου ο πολιτισμός σχεδόν μοιραία θα περνά από τα μεγάλα ιδρύματα και θα περιορίζεται στον εκάστοτε σχεδιασμό τους.

Η τέχνη όμως είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να αφεθεί μόνο στα χέρια του μάρκετινγκ, των μανατζαραίων και των διοικητικών συμβουλίων (κρατικών ή μη κρατικών). Η τέχνη οφείλει να έχει κοινωνική απεύθυνση, ώσμωση με τους «κάτω», συντονισμό με τον κραδασμό της κοινωνίας. Θα μου πείτε, μα έχουμε δει πολλά ωραία πράγματα στις προαναφερόμενες στέγες, αρκετές και με πολιτική ματιά. Σωστό. Η ζωή όμως είναι συχνά και αλλού. Και η πολιτική δύναμη που θα χαρτογραφήσει και θα πριμοδοτήσει τις πιο αντισυστημικές και αταξινόμητες δυνάμεις των τεχνών – που παράγουν αυτοθυσιαστικά και χειροποίητα υπέροχα πράγματα κάτω από τη μύτη μας – αφήνοντάς τες ανεξίθρησκα (κοσμοπολίτικα αλλά και με τοπικά πόδια) να δημιουργήσουν, θα είναι μια δύναμη που θα έχει κάνει ήδη πολλά.