Γιάννης Πρετεντέρης: «Ποτέ δεν χάιδεψα τα αφτιά του τηλεθεατή»

«Αρχίζει το ματς αδειάσαν οι δρόμοι / Η ώρα ζυγώνει αρχίζει το ματς… / Πω πω γουστάρω να βλέπω κασκόλ / Να βλέπω σημαίες να μπαίνουνε γκολ / Πώς μας ενώνει και πώς μας δονεί / Του Διακογιάννη η φωνή». Το εμβληματικό – για τα γήπεδα – τραγούδι του Λουκιανού Κηλαηδόνη του πάει γάντι. Οχι μόνο επειδή είναι γνωστός και επίμονος θαμώνας των γηπέδων. Κυρίως για εκείνο το «πώς μας ενώνει και πώς μας δονεί».

Ο Γιάννης Πρετεντέρης το έχει αυτό. Το έχει κατακτήσει. Και να ενώνει και να διχάζει, πάντως να δονεί. Εχει καταφέρει να το κάνει με τις απόψεις του, με τις εκπομπές του, με τα γραπτά του. Σε αυτό το τελευταίο ειδικά, στην αρθρογραφία του στα «ΝΕΑ», στέκονται – φευ! – λιγότεροι πολέμιοι των απόψεών του. Δεν κάθονται να εμβαθύνουν στον τρόπο που εντοπίζει σημαντικές λεπτομέρειες στην πολιτική και στην κοινωνική ζωή και τις φωτίζει. Προτιμούν ίσως, για να διατηρήσουν την κόντρα τους (κι ας τους δονεί εντέλει η άποψή του), να στέκονται στην τηλεοπτική εικόνα και στα σχόλιά του, κυρίως μέσα από τα πάνελ και τα τηλεπαράθυρα του Mega. Ή στα – δημοσιογραφικά πάντα – κύματα που σηκώνει με την «Ανατροπή» του. Εκπομπή που μπαίνει αισίως στη 15η σεζόν της.

«Στο γραπτό κείμενο υπάρχει η ακρίβεια του λόγου» το εξηγεί εκείνος, καθισμένος στο γραφείο του, απέναντί μου. Με διαφορετικό λουκ από εκείνο που τον έχουμε συνηθίσει. Με γένια τριών ημερών, φροντισμένα πάντα, όπως και ο ίδιος στις τηλεοπτικές εμφανίσεις του.

ΟΙ ΑΝΤΙΡΡΗΣΕΙΣ

«Πάντα λέω και γράφω τα ίδια» προσθέτει. «Απλώς ο τρόπος επικοινωνίας είναι διαφορετικός. Είναι λογικό και φυσιολογικό στις απόψεις μου να υπάρχουν και αντιρρήσεις. Οταν παίρνεις την απόφαση στη δημοσιογραφία να περάσεις το ποτάμι και να εκφράζεις τη γνώμη σου, όταν φεύγεις από το κείμενο και μπαίνεις στη δημοσιογραφία γνώμης, πάντα υπάρχουν και αντιδράσεις και χειροκροτήματα. Για να είμαι ακόμη εδώ σημαίνει ότι τα χειροκροτήματα είναι περισσότερα» μου λέει με ένα – ευγενικό πάντα – πλατύ χαμόγελο.

Με το ίδιο ύφος συνεχίζει: «Ως γνωστόν, ο καθένας έχει από μία άποψη. Το θέμα είναι πώς την εκφράζεις και πώς την περνάς στον κόσμο. Ποτέ δεν προσπάθησα να χαϊδέψω τα αφτιά του τηλεθεατή. Παράδειγμα; Από το 2009 του έλεγα κάθε βράδυ ότι λεφτά δεν υπάρχουν. Τουλάχιστον δεν τον κορόιδεψα».

Πιστεύει άλλωστε ότι όταν παίζεις το δημόσιο παιχνίδι (ή το παιχνίδι της δημοσιότητας) τελικός κριτής είναι η συνείδησή σου. «Στο τέλος της ημέρας είσαι μόνος μαζί της. Είναι ο σκληρότερος κριτής και πρέπει να την κοιτάξεις καθαρά. Ποτέ λοιπόν δεν ένιωσα ότι δεν μπορώ να την κοιτάξω έτσι, καθαρά».

Ζει και αναπνέει και ο ίδιος σε ένα κοινωνικό και πολιτικό, αλλά κυρίως τηλεοπτικό τοπίο που δεν είναι πλέον το ίδιο. «Η τηλεόραση προ κρίσης και μετά την κρίση είναι δύο διαφορετικοί κόσμοι» λέει. «Η τηλεόραση έγινε φθηνότερη. Εγινε καλύτερη; Δεν το ξέρω. Δεν νομίζω ότι η τηλεόραση θα μπορούσε σήμερα να κάνει μεγάλες παραγωγές, όπως το “Νησί” του Mega. Αυτά μάλλον δεν θα τα ξαναδούμε. Ακόμη και καθημερινές σειρές, αξιόλογες, όπως εκείνες της Ελενας Ακρίτα, “Βέρα στο δεξί” και “Τα μυστικά της Εδέμ”, δεν ξέρω πόσο εύκολο είναι πια να τις ξαναφτιάξουμε».

Η «ΑΝΑΤΡΟΠΗ»

Στο νέο, άρδην αλλαγμένο τηλεοπτικό τοπίο, η εκπομπή του «Ανατροπή» αλλάζει κι εκείνη; «Δεν αλλάζει, προσαρμόζεται. Υστερα από 15 χρόνια της ίδιας της εκπομπής, τα δικά μου 25 στην τηλεόραση και τα 30 χρόνια στη δημοσιογραφία, στην “Ανατροπή” δεν θα υπάρχει ένας άλλος Πρετεντέρης. Δεν θα λέει για τις γυμνές στη Μύκονο. Απλώς θα αναδείξουμε διαφορετικά θέματα. Πρώτο θέμα μας, ας πούμε (σ.σ.: τη Δευτέρα το βράδυ στο Mega), θα είναι εκείνο της Αμφίπολης». Ο ίδιος ταξίδεψε ώς εκεί την Τετάρτη για επιτόπιο ρεπορτάζ και για να πιάσει τον σφυγμό. Θα έχει και την ανασκαφέα Κατερίνα Περιστέρη στην εκπομπή; «Η Περιστέρη έχει πει την άποψή της. Το θέμα είναι τι λένε οι άλλοι. Εχουμε ένα εντυπωσιακό μνημείο που δεν ξέρουμε τι είναι, ποιος το έφτιαξε και πότε. Το μόνο που ξέρουμε είναι ότι από τη γη βγαίνει ένα εντυπωσιακό μνημείο».

Στη φετινή «Ανατροπή», προσθέτει, χαλαρός στην κουβέντα μας, θα δώσει έμφαση και στις συνεντεύξεις. «Είδος που το είχα εγκαταλείψει» σχεδόν μονολογεί. «Οταν αφιερώνεις μια ολόκληρη εκπομπή στη συνέντευξη ενός πρωθυπουργού, σκέφτεσαι ότι δεν είναι σωστό να αφιερώσεις επίσης μια εκπομπή σε έναν βουλευτή. Και όμως. Αυτή είναι λάθος σκέψη. Σημασία έχει τι μπορεί, τι έχει να πει ο άλλος».

Τέλος, στην εκπομπή του θέλει να διαμορφώσει και διαφορετικά σχήματα στο στούντιο. Των δύο ή των τριών ατόμων. Σε διάλογο. Δίχως την υποχρεωτική κομματική εκπροσώπηση. «Νομίζω ότι αυτές οι μεγάλες γενικόλογες συζητήσεις, με πάρα πολύ κόσμο και κομματικούς εκπροσώπους, έχουν κουράσει. Προτείνω λοιπόν να επανέλθουμε στο συγκεκριμένο. Να μιλήσουμε επί του συγκεκριμένου. Η Ελλάδα πάσχει από αυτό. Για να μιλήσεις, ας πούμε, για τη φορολογία θα πρέπει να ξέρεις κάτι συγκεκριμένο γι’ αυτό. Οχι γενικότητες».

ΣΤΟ ΓΗΠΕΔΟ

Παίρνει μια βαθιά ανάσα κλείνοντας τον κύκλο των «προσαρμογών» που θέλει να προσδώσει στην πολιτική – που φέτος προδιαγράφεται περισσότερο κοινωνική – εκπομπή του. «Από ‘κει και πέρα, θα δείξει στο γήπεδο. Εκεί, στο γήπεδο, κρινόμαστε όλοι».

Γήπεδο; Να άλλη μια λέξη -κλειδί για τον Γιάννη Πρετεντέρη, λάτρη των γηπέδων. Τι είναι αυτό, άραγε; Αγάπη; «Τεράστια αγάπη» απαντά. «Τα τελευταία χρόνια πάω λιγότερο στο γήπεδο και δεν μ’ αρέσει αυτό γιατί μου δίνει την εντύπωση ότι γερνάω. Θα αρχίσω να πηγαίνω πιο συχνά».

Αρχίζει το ματς, λοιπόν. Είναι και η «Ανατροπή» ένα ματς; «Πάντα είναι ένα ματς» λέει δίχως να διστάσει. «Μια αναμέτρηση είναι. Οταν ξεκινούσα το 2000 είχα δύο τίτλους στο μυαλό μου: Ανατροπή και Αναμέτρηση. Το πρώτο ήταν πιο περίεργο και μπιτάτο. Το δεύτερο πιο λόγιο. Ομως η εκπομπή είναι όλα. Η αναζήτηση – ψάχνω την αλήθεια. Η αναθεώρηση – με βάση τη νέα γνώση. Η ανάκριση – όχι με τη νομική έννοια, αλλά για να πάρουμε την αλήθεια. Και η αναμέτρηση – των απόψεων». Δεν μπορεί, άλλωστε, να υπάρχει δημοσιογραφία δίχως σύγκρουση. Το πιστεύει αυτό.
Σύγκρουση και ανατροπή, λοιπόν; Και οι αναρχικοί που το έκαναν σύνθημα: «Η ανατροπή δεν είναι εκπομπή;». Χαμογελάει και απαντάει άμεσα: «Αυτή είναι και η μεγάλη της εκπομπής. Να γίνει μέχρι και σύνθημα. Εκείνοι εννοούν ότι η ανατροπή στην κοινωνία δεν είναι τηλεοπτική υπόθεση. Και έχουν δίκιο. Αλλά και η εκπομπή μπορεί να είναι ανατροπή. Νομίζω ότι τελικά δικαιώθηκα για τον τίτλο της».

Αλήθεια, τι έχει να θυμάται από τόσες εκπομπές; «Υπάρχουν και καλές και κακές στιγμές. Πεντακόσιες εκπομπές δεν ήταν και οι πεντακόσιες αριστουργήματα. Εισέπραξαν και αποδοκιμασίες και χειροκροτήματα. Είναι και αυτά μέρος της δουλειάς μας… Πάντως, υπήρχαν πολλές στιγμές έντασης. Οπως οι εκλογές. Ή η κρίση. Δεν είναι λίγο, αν σκεφτείς ότι μέσα από αυτές τις εκπομπές πέρασε όλη η κοινωνία και η Ιστορία των τελευταίων 15 ετών. Η 17 Νοέμβρη και το Μνημόνιο, ο Παπανδρέου και ο Καραμανλής, ο Σαμαράς και ο Σημίτης. Είχα την ευκαιρία να ζήσω την Ιστορία πρώτο τραπέζι πίστα, που λένε. Σημασία έχει σε τελευταία ανάλυση να κάνουμε τη δουλειά μας. Παίρνοντας πάνω μας και το κόστος της αναπόφευκτης σύγκρουσης». Ή της ανατροπής, θα προσθέταμε, που μπορεί να μην είναι εκπομπή, αλλά μπορεί να κινητοποιηθεί μέσα από τον λόγο ή τον διάλογο μιας εκπομπής σε ένα περιβάλλον δημοκρατίας.