[Θεωρείο] Προφήτες της μυωπικής ανάγνωσης

Δεν πρόκειται ακριβώς για παιχνίδι της μοίρας αλλά ως σύμπτωση έχει το δικό της ενδιαφέρον: το Κομουνιστικό Κόμμα Ελλάδας γιόρτασε προχθές στην Αθήνα την επέτειο των 40 χρόνων από την επανέκδοση του «Ριζοσπάστη». Την ίδια μέρα στο Χάρκοβο, μια ουκρανική πόλη πολλές χιλιάδες χιλιόμετρα βορειότερα της ελληνικής πρωτεύουσας, οι Ουκρανοί γκρέμιζαν ένα άγαλμα του Λένιν.

Είναι δύο στιγμιότυπα που φωτίζουν δύο εντελώς διαφορετικούς κόσμους. Και είναι μια παράλληλη επικαιρότητα στην οποία επιτρέπεται όχι μόνο η επική αφήγηση αλλά και η υπερβολή ή το φάλτσο. Με άλλα λόγια, και για προφανείς λόγους, αληθινή δημοσιογραφία δεν είναι μόνο η κομμουνιστική, όπως υποστήριξε ο διευθυντής του «Ριζοσπάστη» Κύριλλος Παπασταύρου. Πέρα, όμως, από αυτό το επικίνδυνο φλερτ του ΚΚΕ με τη μία και μοναδική αλήθεια, μακριά από αυτήν τη σχεδόν θρησκευτική αντίληψη της πραγματικότητας στην οποία ο Λένιν έχει θέση προφήτη, κυριαρχεί ένα γεγονός: η επανέκδοση του «Ριζοσπάστη», πριν ακόμη νομιμοποιηθεί και τυπικά το ΚΚΕ, ήταν μια ηρωική πράξη διεκδίκησης του δικαιώματος στην ελευθερία της έκφρασης, ο πρώτος θρίαμβος μιας νηπιακής δημοκρατίας.

Μπορεί κανείς να υποψιαστεί τι είδους συναισθήματα κατέκλυζαν τα στελέχη του ΚΚΕ όταν έβλεπαν στις τηλεοράσεις τους το σιδηροπρίονο να κόβει στο Χάρκοβο τα πόδια του Λένιν χαμηλά, έπειτα το σκοινί να περνάει από τον λαιμό του και το τεράστιο άγαλμα να γκρεμίζεται από τη βάση του υπό τις επευφημίες του πλήθους. Ηταν όμως κι αυτή μια συμβολική πράξη διεκδίκησης. Αν το ΚΚΕ και πολλοί ακόμη στην Ελλάδα έκαναν τη χάρη στους Ουκρανούς να μην τους βαφτίζουν συλλήβδην ακροδεξιούς και νεοναζί, θα μπορούσαν να διακρίνουν πίσω από την ενέργειά τους την επιθυμία τους να ζήσουν σε καθεστώς ελευθερίας και χωρίς την απειλή ενός πανίσχυρου και βουλιμικού γείτονα να κρέμεται πάνω από τα κεφάλια τους.

Η μυωπική ανάγνωση των πραγμάτων αναγνωρίζει το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των Ρώσων της Ουκρανίας αλλά όχι των Βοσνίων της πρώην Γιουγκοσλαβίας, κόπτεται υπέρ της εδαφικής ακεραιότητας της Σερβίας αλλά δεν δίνει δεκάρα για την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας. Μια εξίσου μυωπική ανάγνωση αρνείται να δεχθεί ότι τα αγάλματα του Λένιν είναι για κάποιους λαούς σύμβολα τυραννίας και καταπίεσης. Αλλά υπάρχει και μια άλλη ανάγνωση. Που λέει ότι είναι τουλάχιστον παράδοξο να τιμάς τους αγώνες για τη δική σου ελευθερία αλλά να εχθρεύεσαι τους αγώνες για την ελευθερία των άλλων.