[Διαστάσεις] Προτιμώντας την ισότητα

Οι «μη ορθόδοξοι» οικονομολόγοι, όπως ο Κρούγκμαν, ο Μιλάνοβιτς και ο Πικετί, το έχουν επισημάνει εδώ και καιρό: οι ανισότητες κάνουν κακό στην οικονομία. Οσο τα εισοδήματα των λαϊκών στρωμάτων δεν εξασφαλίζονται, η κατανάλωση δεν θα παίρνει μπρος και η ανάπτυξη δεν θα έρχεται. Ηρθε ο καιρός να αναγνωρίσουν αυτή την αλήθεια και οι μεγάλες τράπεζες της Γουόλ Στριτ. Μετά τη Standard & Poor’s, που σημείωσε σε πρόσφατη έκθεσή της ότι η ανισότητα των εισοδημάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες πλήττει την οικονομική ανάπτυξη της χώρας, σε ανάλογο συμπέρασμα φτάνει τώρα και η Morgan Stanley. «Μια ουσιώδης αύξηση των μισθών», τονίζει, «είναι απαραίτητη για τη βελτίωση των μακροοικονομικών προοπτικών, καθώς θα βοηθήσει τα νοικοκυριά σε όλο το εισοδηματικό φάσμα να ξοδεύουν περισσότερο».

Οι εκθέσεις αυτές ασκούν πίεση στην αμερικανική κυβέρνηση να αυξήσει τόσο τους μισθούς όσο και τις δαπάνες στην υγεία, την παιδεία, τις υποδομές. Η ίδια συζήτηση γίνεται και στην Ευρώπη, με τις επιλογές της γερμανικής κυβέρνησης να είναι άμεσα συνδεδεμένες με τις προοπτικές οικονομικής ανάκαμψης του Νότου. Αλλά η «παραγωγή ισότητας» δεν είναι μόνο θέμα των κυβερνήσεων. Οπως λέει στη Λιμπερασιόν ο κοινωνιολόγος Φρανσουά Ντιμπέ, συγγραφέας του βιβλίου «Προτιμώντας την ανισότητα», που κυκλοφόρησε την περασμένη εβδομάδα, κάποτε είχαμε την πεποίθηση ότι η τύχη μας εξαρτιόταν από την τύχη των άλλων, πληρώναμε τους φόρους μας και τις εισφορές μας επειδή θεωρούσαμε ότι χρωστάμε κάτι στους άλλους όπως μας χρωστούν κι αυτοί. Σήμερα, η πεποίθηση αυτή έχει υποχωρήσει. Καταγγέλλουμε την ανεργία, αλλά υποπτευόμαστε και τους ανέργους. Διαμαρτυρόμαστε για τους μαθητές που αποτυγχάνουν, αλλά κατηγορούμε τις οικογένειές τους. Καταδικάζουμε τις ανισότητες, αλλά θεωρούμε πως τα θύματά τους κάπου το αξίζουν.

Το ζητούμενο είναι, λοιπόν, να επανιδρύσουμε την αλληλεγγύη. Οχι πια στη βάση της θρησκείας ή του έθνους, αλλά από κάτω προς τα πάνω, ξεκινώντας δηλαδή από την εκπαίδευση των παιδιών μας, την κοινή μας ζωή στην πόλη, τη συνεργασία στους χώρους δουλειάς. Οσοι ισχυρίζονται ότι η έννοια της ισότητας είναι ξεπερασμένη έχουν άδικο.