Μια πόλη όπως η Θεσσαλονίκη «χάθηκε» στην ανεργία, η οποία επέστρεψε στα ποσοστά του 1961, ενώ αυτοί που δεν εργάζονται στην Ελλάδα είναι κατά 1.200.000 περισσότεροι από αυτούς που εργάζονται.
Τα νέα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής αλλά και του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ (ΙΝΕ-ΓΣΕΕ) για την ανεργία σοκάρουν: τo πρώτο τρίμηνο του 2009 έως και το αντίστοιχο πρώτο τρίμηνο του 2014 χάθηκαν 1.061.900 θέσεις εργασίας, ενώ το ίδιο διάστημα οι άνεργοι αυξήθηκαν κατά 865,6 χιλιάδες φτάνοντας τα 1.342.300 άτομα. Την ίδια στιγμή όμως η υψηλή ανεργία και οι παρεμβάσεις στην εργατική νομοθεσία δημιούργησαν μια νέα γενιά εργαζομένων, αυτή των 300 ευρώ.
Οπως προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ένας στους δύο νέους είναι άνεργος, ενώ επτά στους δέκα είναι μακροχρόνια άνεργοι. Οι δείκτες για την ανεργία παρουσιάζουν το τελευταίο διάστημα μια μικρή μείωση, ωστόσο η πραγματικότητα είναι διαφορετική: Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η μείωση δεν οφείλεται σε ανάπτυξη αλλά στη μείωση του εργατικού δυναμικού καθώς και σε προγράμματα απασχόλησης του ΟΑΕΔ με πεντάμηνες συμβάσεις στο Δημόσιο και τους ΟΤΑ.
Στους εργαζομένους, άλλωστε, περιλαμβάνονται και εκείνοι που απασχολούνται με διάφορες ελαστικές μορφές απασχόλησης – τρίωρα ή τετράωρα καθημερινά ή εκ περιτροπής εργασία κάποιων ημερών την εβδομάδα.
Η υψηλή ανεργία και οι παρεμβάσεις στην εργατική νομοθεσία (μείωση κατώτατου μισθού, ατομικές συμβάσεις, κατάργηση μετενέργειας στις συμβάσεις) ευθύνονται για τη δραματική μείωση των μισθών στον ιδιωτικό τομέα, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί η γενιά των 300 ευρώ. Είναι χαρακτηριστικό ότι από το 2011 έως τον Ιούνιο του 2014 καταγράφηκαν στον ιδιωτικό τομέα μειώσεις αποδοχών από 10% έως 50% οι οποίες έχουν συμφωνηθεί μέσω επιχειρησιακών και ατομικών συμβάσεων εργασίας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ, από τα τέλη του 2011 έως τον Ιούνιο του 2014 υπογράφηκαν 1.440 επιχειρησιακές συμβάσεις με μείωση αποδοχών από 10% έως 50%. Ακόμη και οι περιορισμένες κλαδικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας που έχουν υπογραφεί (85 στο ίδιο διάστημα και φέτος μόλις 10) προέβλεψαν μειώσεις μισθών λόγω της οικονομικής συγκυρίας, ενώ αρκετές συμβάσεις ρύθμισαν μόνο θεσμικά ζητήματα.
Οι τέσσερις αιτίες που οδήγησαν στην καταβαράθρωση των μισθών είναι:
1. Η υψηλή ανεργία που οδηγεί όλο και περισσότερους σε ευέλικτες μορφές απασχόλησης και στην ανασφάλιστη εργασία. Μειωμένο ωράριο, μερική απασχόληση, ενοικίαση, εκ περιτροπής εργασία κ.ά. βρίσκονται στην «ημερήσια διάταξη».
Τα τελευταία στοιχεία της στατιστικής υπηρεσίας δείχνουν ότι το 72,7% των ανέργων αναζητά πλήρη απασχόληση, αλλά στην ανάγκη είναι διατεθειμένο να εργαστεί και με μερική. Είναι χαρακτηριστικό ότι εξαιτίας των παρεμβάσεων στην εργατική νομοθεσία τα τελευταία χρόνια η ανασφάλιστη και αδήλωτη εργασία υπερβαίνει το 2013 το 31% από 25% το 2010. Οι ευέλικτες μορφές απασχόλησης αντιστοιχούν στο 46% των νέων συμβάσεων εργασίας την περίοδο 2009-2013. Η εκτίμηση του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ είναι ότι σήμερα περίπου 500.000 άτομα έχουν προσφύγει στις ευέλικτες μορφές απασχόλησης (π.χ. δουλειά έστω και για λίγες ώρες), γεγονός που έχει δημιουργήσει μια νέα γενιά, αυτή των 300 ευρώ (περίπου 440 ευρώ μεικτά).
2. Κατάργηση της μετενέργειας. Κατάργηση της μετενέργειας σημαίνει πως στην πράξη ο μισθός κάθε εργαζομένου, νέου ή παλαιού στη δουλειά, με προϋπηρεσία ή άνευ, μπορεί να επαναπροσδιοριστεί από μηδενική βάση και με σημείο εκκίνησης τον εκάστοτε κατώτατο μισθό και όχι την τελευταία κλαδική σύμβαση ή την ευνοϊκότερη επιχειρησιακή που έχει υπογραφεί. Επομένως, το μέτρο είναι πολύ σοβαρότερο και από τη μείωση των κατώτατων ορίων και από τον 13ο και 14ο μισθό.
3. Εκρηξη των ατομικών και επιχειρησιακών συμβάσεων εργασίας με σημαντικές (έως 50%) μειώσεις αποδοχών.
4. Δραματική μείωση του κατώτατου μισθού. Σημειώνεται ότι από το 2012 επήλθε μείωση κατά 22% του κατώτατου μισθού της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας. Η μείωση για τους νέους κάτω των 25 ετών ήταν 32%.
Σημειώνεται ότι η χώρα μας βρίσκεται στις κατώτερες θέσεις της λίστας με την κατάταξη των χωρών με υψηλό και μεσαίο επίπεδο ανάπτυξης όσον αφορά τις μεικτές αποδοχές (ακαθάριστος μισθός και εισφορές εργοδότη).
Σταθερός ο κατώτατος μισθός έως και το 2016
Το σημερινό ύψος του κατώτατου μισθού θα διατηρηθεί έως το 2016, οπότε θα ισχύσει το νέο σύστημα καθορισμού του για το 2017, διαβεβαιώνει ο υπουργός Εργασίας Γιάννης Βρούτσης. Το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ εκτιμά ότι ο νέος μισθός για το 2017 θα είναι χαμηλότερος από τον σημερινό, εφόσον ληφθούν υπόψη οι νέοι παράγοντες βάσει των οποίων προσδιορίζονται πλέον οι κατώτατες αμοιβές.
Κατερίνα Τζίμα (360 ευρώ)
«Με έναν μισθό 300 ευρώ ή 360 ευρώ τον μήνα που παίρνω εγώ με 5ωρη εργασία ούτε οικογένεια μπορείς να κάνεις ούτε μπορείς να προγραμματίσεις το μέλλον και να οργανώσεις τη ζωή σου» λέει στα «ΝΕΑ» η 34χρονη Κατερίνα Τζίμα, που εργάζεται στο τηλεφωνικό κέντρο εταιρείας τηλεπικοινωνιών και είναι αντιπρόεδρος του Συνδικάτου Εργατοϋπαλλήλων Τηλεπικοινωνιών Πληροφορικής (ΣΕΤΗΠ)
«Αν νοίκιαζα σπίτι, όλος ο μισθός θα πήγαινε στο ενοίκιο και δεν έμενε τίποτα. Αναγκαστικά, λοιπόν, μένω με την οικογένειά μου» σημειώνει εξηγώντας πώς είναι να ζει κανείς με 360 ευρώ τον μήνα. Οι μισθοί όσων απασχολούνται στον κλάδο των τηλεπικοινωνιών σε 4ωρα ή 5ωρα – με τα λεγόμενα ελαστικά ωράρια απασχόλησης- «μπορεί να ξεκινούν και χαμηλότερα από 300 ευρώ, ακόμη και από 220 ευρώ» προσθέτει η κ.Τζίμα.
Θοδωρής Παπαδόπουλος (350-400 ευρώ)
Σερβιτόρος σε καφετέρια των Χανίων εργάζεται τους τελευταίους μήνες ο 23χρονος Θοδωρής Παπαδόπουλος. «Εργάζομαι με ημιαπασχόληση όπως πλέον οι περισσότεροι νέοι στη χώρα μας. Ο μηνιαίος μισθός μου κυμαίνεται από 350 έως 400 ευρώ ανάλογα, βέβαια, με τις ώρες που εργάζομαι. Εχω την τύχη να είμαι ασφαλισμένος, αλλά είμαι η εξαίρεση στον κανόνα. Ειδικά για τα παιδιά που είναι παράλληλα και φοιτητές τα πράγματα είναι ακόμα πιο δύσκολα, γι’ αυτό τον λόγο και παρατείνουν τις σπουδές τους. Για να τα βγάλεις πέρα μπορεί να κάνεις δύο και τρεις δουλειές με ημιαπασχόληση και γενικά να είσαι από το πρωί μέχρι το βράδυ σε κάποια δουλειά ή να βρίσκεσαι στον δρόμο από τη μια δουλειά στην άλλη», λέει.
Ευαγγελία Κατσαρού (350 ευρώ)
Η Ευαγγελία Κατσαρού είναι απόφοιτη σχολής διοίκησης τουριστικών επιχειρήσεων. Την τελευταία πενταετία εργάστηκε για λίγους μήνες ως ιδιωτική υπάλληλος σε ξενοδοχείο. «Προσλήφθηκα με ημιαπασχόληση, τετράωρο, αλλά εργαζόμουν κανονικό οκτάωρο. Με συμφωνία που είχε γίνει με την επιχείρηση και επειδή μου κρατούσαν και κάποια χρήματα για τη φιλοξενία μου στο ξενοδοχείο, έπαιρνα πάντοτε τα ίδια χρήματα ανεξαρτήτως ωρών και ημερών εργασίας. Ασφαλιζόμουν στο ΙΚΑ σαν τετράωρη ημιαπασχόληση.
Τα χρήματα που έπαιρνα δεν ξεπερνούσαν τα 350 ευρώ τον μήνα. Εργάσθηκα 5 μήνες και δεν είχα συγκεντρώσει καν τα ένσημα που απαιτούνται για την έκδοση βιβλιαρίου. Πιστεύω ότι οι αμοιβές των 300 ευρώ υποβαθμίζουν επί της ουσίας τη δυνατότητα ποιοτικής λειτουργίας της επιχείρησης γιατί ο εργαζόμενος είναι αδύνατον να προσφέρει σύμφωνα με τις δυνατότητές του» εξηγεί η 40χρονη Ευαγγελία.