Ο πόλεμος άρχισε από τον ουρανό

Νέα πολεμική εκστρατεία άρχισε στη Μέση Ανατολή. Δώδεκα ημέρες αφότου ο Μπαράκ Ομπάμα ανακοίνωσε την απόφασή του «να διαλύσει και να καταστρέψει» την οργάνωση Ισλαμικό Κράτος, ο αμερικανικός στρατός εξαπέλυσε μπαράζ αεροπορικών επιθέσεων κατά θέσεων των τζιχαντιστών στη Συρία. Στο πλευρό των Αμερικανών οι πολεμικές αεροπορίες πέντε (σουνιτικών) αραβικών χωρών – της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Ιορδανίας, του Κατάρ και του Μπαχρέιν – αλλά κανένας σύμμαχος από τη Δύση.  

Πύραυλοι Τόμαχοκ που εκτοξεύτηκαν από αμερικανικά πολεμικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Περσικό Κόλπο αποτέλεσαν τον προάγγελο των σφοδρών επιδρομών που πραγματοποίησαν μαχητικά αεροσκάφη και βομβαρδιστικά των ΗΠΑ. Μεταξύ των στόχων της διεθνούς συμμαχίας, περιλαμβανόταν η πόλη Ράκα, προπύργιο των τζιχαντιστών στη Συρία και ντε φάκτο πρωτεύουσα του «χαλιφάτου». Στρατηγεία, κέντρα εκπαίδευσης, στρατώνες και αποθηκευτικοί χώροι της τρομοκρατικής οργάνωσης ισοπεδώθηκαν, ενώ σύμφωνα με το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δεκάδες μαχητές του Ισλαμικού Κράτους έχασαν τη ζωή τους. Απώλειες σημειώθηκαν και στις τάξεις της οργάνωσης Μέτωπο αλ Νούσρα που δρα στη Συρία, ενώ σε ανακοίνωσή του το Πεντάγωνο προσδιόρισε ότι κάποιες από τις επιδρομές έγιναν με στόχο την αποτροπή «μιας επικείμενης επίθεσης» στις ΗΠΑ ή στην Ευρώπη από «βετεράνους της Αλ Κάιντα», μέλη της σχετικά άγνωστης οργάνωσης Χορασάν.

Ο Μπαράκ Ομπάμα τόνισε χθες το απόγευμα σε δηλώσεις του ότι η συμμετοχή των αραβικών χωρών στις επιθέσεις κατά της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος στη Συρία, «καθιστά ξεκάθαρο σε όλο τον κόσμο ότι η μάχη αυτή δεν είναι μόνο της Αμερικής». Παράλληλα, εκπρόσωπος του αμερικανικού στρατού επισήμανε πως οι «επιτυχημένες» επιδρομές που πραγματοποιήθηκαν χθες τα ξημερώματα αποτελούν «μόνο την αρχή» της εκστρατείας κατά των τζιχαντιστών.

Ωστόσο, τα νέα δεδομένα στην περιοχή θέτουν και νέα ερωτήματα. Ποια είναι η νομική βάση στην οποία στηρίζονται οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους για να εισέλθουν δίχως άδεια στον εναέριο χώρο της Συρίας; Ποιος θα αναλάβει το δύσκολο έργο της αντιμετώπισης των ισλαμιστών ανταρτών στο έδαφος; Αποτελούν οι αεροπορικές επιδρομές αποτελεσματικό μέσο αποδυνάμωσης της τρομοκρατικής οργάνωσης ή ενδέχεται να κλιμακώσουν περαιτέρω τη βία στην ευρύτερη περιοχή;  

ΚΟΙΝΟΣ ΕΧΘΡΟΣ. Την προηγούμενη εβδομάδα ο επικεφαλής της Εξωτερικής Πολιτικής των ΗΠΑ Τζον Κέρι ενημέρωσε τους γερουσιαστές ότι νομική βάση για τη διεξαγωγή στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Συρία θα μπορούσε να αποτελέσει το δικαίωμα της συνεχούς καταδίωξης. Αυτό το σχετικά άγνωστό δικαίωμα επιτρέπει σε κράτη να καταδιώκουν πλοία που εισέρχονται σε διεθνή ύδατα, σε περίπτωση κατά την οποία θίγονται τα νόμιμα συμφέροντά τους. Αλλά δεν υπάρχει καμία νομική αρχή που επιτρέπει σε κάποιο κράτος να παραβιάζει τα σύνορα άλλου κράτους για να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε απειλή βρίσκεται στην επικράτειά του, όπως συμβαίνει στην περίπτωση της Συρίας.

Εκπρόσωπος του αμερικανικού ΥΠΕΞ εξήγησε ότι ο Τζον Κέρι αναφερόταν στο δικαίωμα της αυτοάμυνας «η οποία περιλαμβάνει και το δικαίωμα της καταφυγής στην πολεμική ισχύ για την αντιμετώπιση ένοπλων επιθέσεων που ξεκινούν από ένα άλλο έθνος, στην περίπτωση που το έθνος αυτό δεν θέλει ή δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τη συγκεκριμένη απειλή». Ωστόσο, όλα δείχνουν ότι οι ΗΠΑ δεν θα χρειαστεί να επικαλεστούν το συγκεκριμένο, ασαφές, δικαίωμα, καθώς φαίνεται πως απολαμβάνουν τη σιωπηρή αποδοχή του καθεστώτος Ασαντ. Χθες η συριακή κυβέρνηση υποστήριξε πως ενημερώθηκε για τις επιθέσεις στην επικράτειά της αρκετές ώρες προτού αυτές αρχίσουν, ενώ σύρος αναλυτής δήλωσε στην ελεγχόμενη από το καθεστώς κρατική τηλεόραση ότι οι επιθέσεις κατά των τζιχαντιστών δεν αποτέλεσαν επιθετική ενέργεια γιατί η κυβέρνηση της χώρας ήταν ενήμερη. «Αυτό δεν σημαίνει ότι συμμετέχουμε στις επιχειρήσεις, δεν σημαίνει ότι συμμετέχουμε στη συμμαχία, αλλά υπάρχει ένας κοινός εχθρός» είπε.

ΚΛΙΜΑΚΩΣΗ ΤΗΣ ΒΙΑΣ. Οι πρώτες αεροπορικές επιθέσεις της διεθνούς συμμαχίας κατά της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος στη Συρία έγιναν χωρίς να υπάρχει κάποια μορφή υποστήριξης στο έδαφος. Ο Μπαράκ Ομπάμα εξακολουθεί να αποκλείει το ενδεχόμενο αποστολής αμερικανικών στρατευμάτων στην περιοχή, ενώ για να εκπαιδευτεί επαρκώς ο στρατός της μετριοπαθούς συριακής αντιπολίτευσης θα χρειαστούν αρκετοί μήνες, τουλάχιστον οκτώ, σύμφωνα με το Πεντάγωνο.  

Οταν ρωτήθηκε από την εφημερίδα «Γκάρντιαν» τι θα πετύχει μια αεροπορική εκστρατεία στη Συρία δίχως υποστήριξη από εδάφους ο υποναύαρχος και εκπρόσωπος του Πενταγώνου Τζον Κίρμπι δήλωσε ότι «θα μας επιτρέψει να συνεχίσουμε να ασκούμε πίεση στους τζιχαντιστές, ιδιαίτερα στα ασφαλή καταφύγια που διαθέτουν στη Συρία». Αρκετοί διεθνείς αναλυτές ωστόσο έχουν διαφορετική άποψη. Σύμφωνα με τον Σάιμον Τζένκινς του «Γκάρντιαν», για παράδειγμα, «οι βομβαρδισμοί καθαυτοί δεν συμβάλλουν ποτέ στην επίτευξη ενός πολιτικού στόχου. Τρομοκρατούν, προκαλούν, καταστρέφουν και σκοτώνουν» – και οδηγούν αναπόφευκτα σε κλιμάκωση της βίας. Απόδειξη; Το γεγονός ότι ήδη οι τζιχαντιστές άρχισαν να αναδιπλώνονται από τις πληγείσες περιοχές, να ανασυντάσσονται και να κατευθύνονται προς τις εμπόλεμες κουρδικές περιοχές της Συρίας.