Η επόμενη κίνηση της Ρωσίας

Η Ουκρανία δεν είναι το μόνο μέρος όπου η Ρωσία προκαλεί προβλήματα. Από τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης το 1991, η Μόσχα συνηθίζει να υποστηρίζει τις αποσχιστικές τάσεις στα γειτονικά της κράτη προκειμένου να ασκήσει πιέσεις. Η τελευταία ανάλογη προσπάθεια εκτυλίσσεται στον Νότιο Καύκασο.

Τις τελευταίες εβδομάδες η Μόσχα φαίνεται να υποδαυλίζει την παλαιά αντιπαράθεση μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, ενώ αλλού υποκρίνεται την ειρηνευτική δύναμη. Την πρώτη εβδομάδα του Αυγούστου τουλάχιστον 40 αρμένιοι και αζέροι στρατιώτες σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια σφοδρών συγκρούσεων στα σύνορα των δύο χωρών, ακριβώς πριν από μια συνάντηση κορυφής των ηγετών της περιοχής την οποία είχε συγκαλέσει ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν.

Ο Νότιος Καύκασος μπορεί να φαίνεται πολύ απομακρυσμένος, η περιοχή όμως συνορεύει με τη Ρωσία, το Ιράν και την Τουρκία και ελέγχει ένα σημαντικό δρόμο μεταφοράς μέσω αγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου από την Κεντρική Ασία προς την Ευρώπη χωρίς να περνά μέσα από τη Ρωσία. Δυτικοί αξιωματούχοι σχολιάζουν ότι δεν είναι δυνατόν να αφεθεί η Μόσχα να «καταβροχθίσει» άλλο ένα κομμάτι αυτής της περιοχής – όπως έκαναν όταν η Ρωσία διαχώρισε τη Νότια Οσετία και την Αμπχαζία από τη Γεωργία, λίγο πιο βόρεια, σε έναν σύντομο πόλεμο το 2008, και όταν προσάρτησε την Κριμαία, φέτος.

Τα προβλήματα μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν δεν είναι νέα. Από το 1992 έως το 1994 μαινόταν ο πόλεμος μεταξύ τους για το ποια από τις δύο πρώην σοβιετικές δημοκρατίες θα αποκτούσε τον έλεγχο της αυτόνομης περιοχής του Ναγκόρνο Καραμπάχ, ενός ορεινού θυλάκου στο μουσουλμανικό Αζερμπαϊτζάν με 90.000 αρμένιους χριστιανούς. Η αντιπαράθεση συχνά αποκαλείται «θρησκευτική», η Μόσχα όμως υποδαύλισε τον ανταγωνισμό. Αυτός ο πόλεμος τελείωσε με μια αρμενική στρατιωτική δύναμη, στενά συνδεδεμένη με τον ρωσικό στρατό, να έχει τον έλεγχο της περιοχής. Κατά τη διάρκεια του πολέμου έχασαν τη ζωή τους 30.000 άνθρωποι, ενώ εκατομμύρια αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους.

Ακόμα και σήμερα η Αρμενία ελέγχει σχεδόν 20% του εδάφους του Αζερμπαϊτζάν, στο Ναγκόρνο Καραμπάχ και γύρω. Παρά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός το 1994, περιστασιακά γίνονται εχθροπραξίες και Ρώσοι βοηθούν στην αεράμυνα της Αρμενίας. Η Μόσχα ελέγχει επίσης σημαντικά στοιχεία της αρμενικής οικονομίας και υποδομής.

Η Ρωσία βρήκε τρόπους να συντηρήσει τη σύγκρουση. Αυτό δίνει την ευκαιρία στις ρωσικές δυνάμεις να βρίσκονται στην περιοχή και στη ρωσική διπλωματία να «παίζει» με όλες τις πλευρές. Το Ναγκόρνο Καραμπάχ μπορεί να είναι το επόμενο μέτωπο στις προσπάθειες της Ρωσίας να αναστήσει την αυτοκρατορία της. Και η Δύση πρέπει να το έχει στο μυαλό της.