[Διαστάσεις] Το μισό του οκτώ

Μάθημα πρώτον: πόσο είναι το μισό του οκτώ; Πες εσύ, Αλέξανδρε. Τέσσερα. Συμφωνείς, Κωνσταντίνα; Ναι. Εσύ, Δημήτρη; Φυσικά, έχετε όλοι δίκιο, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία γι’ αυτό, το μισό του οκτώ είναι τέσσερα, τα Μαθηματικά είναι σαφή και απόλυτα, η μέθοδος των τριών, οι αλγόριθμοι, το θεώρημα του Πυθαγόρα. Το μισό του οκτώ είναι τέσσερα.

Κι όμως, αν το καλοσκεφτούμε, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Γιατί το μισό του οκτώ μπορεί να είναι και το «οκ» ή το «τώ». Το μισό του 8, αν το κόψουμε οριζοντίως, είναι και το μηδέν. Αν το κόψουμε καθέτως, είναι το 3 ή ένα καλλιγραφικό E. Αν το αποσπάσουμε από τη σελίδα και το κόψουμε σε δύο φέτες, όπως κάνει ο μπακάλης με το σαλάμι, το μισό του οκτώ είναι ένα άλλο οκτώ, κατά 50% λεπτότερο.

Τις σκέψεις αυτές διατύπωσε τις προάλλες με ένα άρθρο του στη «Ρεπούμπλικα» ο καθηγητής αγγλικών Ντέιβιντ Μακ Κάλαφ ο νεότερος, που πριν από δύο χρόνια σκανδάλισε την Αμερική όταν είπε στους τελειόφοιτους ενός σχολείου της Μασαχουσέτης ότι δεν αποτελούν κάτι το ιδιαίτερο. Στη συνέχεια μετάνιωσε για εκείνη την κουβέντα, επί της ουσίας όμως είχε δίκιο, τα παιδιά δεν πρέπει να τα φορτώνουμε με υπερβολικές απαιτήσεις, όπως και δεν πρέπει να τα βομβαρδίζουμε με απόλυτες αλήθειες. Τι εννοεί η Ντέιζι Μπιουκάναν όταν λέει στον ερωτοχτυπημένο Τζέι Γκάτσμπι ότι χαίρεται που τον ξαναβλέπει; Είναι απλώς ευγενική ή τον θέλει ακόμη; Τι έχει στο μυαλό του ο ετοιμοθάνατος Αμλετ όταν λέει ότι «τα υπόλοιπα είναι σιωπή»; Φαντάζεται πως στο εξής τον περιμένει η σιωπή της αιώνιας λήθης ή πως στη σιωπή θα βρει επιτέλους τις απαντήσεις στα ερωτήματα που τον βασάνιζαν όσο ζούσε;

Ο καθένας μπορεί να δώσει τη δική του ερμηνεία. Και αυτός ακριβώς πρέπει να είναι ο σκοπός του σχολείου, να  βοηθήσει τα παιδιά να σκέπτονται, να τους ανοίγει ορίζοντες, να τα μάθει να διαβάζουν, να τα παρακινεί να εξερευνούν μέσα τους και έξω τους, να τα ενθαρρύνει να αμφισβητούν και να αμφιβάλλουν, να τα κάνει να καταλάβουν ότι δεν υπάρχουν απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα, και ούτε γίνεται να υπάρχουν, αλλά ότι αυτό που έχει πρωταρχική σημασία είναι να τίθενται αυτά τα ερωτήματα και να αποτελούν αντικείμενο διαλόγου.   

Να τι θα ήθελα να πει σήμερα ο υπουργός Παιδείας στα κανάλια, που όλο και κάπου θα τον πετύχουν με αφορμή την έναρξη της σχολικής χρονιάς: ότι αλλάζει το εκπαιδευτικό σύστημα και στο εξής δεν θα ζητάμε από τα παιδιά τις έτοιμες απαντήσεις, αλλά θα τους καλλιεργούμε εκείνο το θάρρος που σύμφωνα με τον Χέμινγουεϊ μας επιτρέπει να αντιμετωπίσουμε το σκοτάδι της ύπαρξής μας. Το θάρρος που επιτρέπει σε έναν μαθητή να πει ότι το μισό του οκτώ δεν είναι αναγκαστικά το τέσσερα.