[Διαστάσεις] Οταν το απλό είναι παραπειστικό

Στην κριτική της για το καινούργιο βιβλίο του Κόλιν Κρατς με τίτλο «Πώς ο καπιταλισμός θα υπηρετήσει την κοινωνία», η οποία δημοσιεύτηκε στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού «Dissent», η αμερικανίδα κοινωνιολόγος Σέρι Μπέρμαν προσπαθεί να απαντήσει σε ένα θεμελιώδες ερώτημα: Γιατί η σοσιαλδημοκρατία, παρά τις αναμφισβήτητες επιτυχίες της, δυσκολεύεται τόσο πολύ να «περπατήσει» σήμερα, ακόμη και στις σκανδιναβικές χώρες που αποτελούσαν κάποτε οχυρά της; Ανάμεσα στις απαντήσεις που έχουν δοθεί είναι η ιδεολογική ηγεμονία όσων κερδίζουν από τον νεοφιλελευθερισμό και η αμυντική στάση που επέδειξαν οι σοσιαλδημοκράτες στο τέλος του προηγούμενου αιώνα. Αυτό που δεν έχει όμως αρκετά αναπτυχθεί – λέει η Σέρμαν – είναι ο ρόλος των κοινωνικών αλλαγών στο να καταστήσουν τη σοσιαλδημοκρατία λιγότερο ελκυστική.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, είναι πολύ δύσκολο να καλλιεργηθεί η κοινωνική αλληλεγγύη και να πειστούν οι πολίτες να πληρώνουν φόρους και να μοιράζονται τους κινδύνους όταν στη χώρα συνυπάρχουν ομάδες με τόσες και τόσο διαφορετικές παραδόσεις, πολιτισμούς, ακόμη και ιστορίες. Στην Ευρώπη, αντιστοίχως, η διστακτικότητα των ηγετών να απαντήσουν αποφασιστικά στην κρίση και να εξετάσουν ορισμένες λογικές λύσεις (όπως η περαιτέρω δημοσιονομική ενοποίηση και η αντικατάσταση του χρέους των αδύναμων χωρών με ευρωομόλογα) αποτελεί άμεση συνέπεια του γεγονότος ότι οι πολίτες των ισχυρότερων οικονομιών είναι απρόθυμοι να κάνουν για τους νότιους γείτονές τους το είδος των θυσιών που είχαν κληθεί να κάνουν για τους συμπατριώτες τους κατά τη μεταπολεμική περίοδο.

Αν οι σοσιαλδημοκράτες δυσκολεύονται τόσο πολύ να δώσουν λύση σε αυτά τα προβλήματα, οι θιασώτες της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς υπόσχονται να το πράξουν με μια κίνηση. Ακουγα χθες τον Γιώργο Σταθάκη να διακηρύσσει για άλλη μια φορά σε μια ραδιοφωνική του συνέντευξη πως όταν έρθει ο ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία θα απαιτήσει και θα πετύχει ένα γενναίο κούρεμα του ελληνικού χρέους. «Μα δεν είναι λογικό να αντιδράσουν οι πολίτες του Βορρά σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο;» ρωτήθηκε από τον δημοσιογράφο. «Ναι, είναι λογικό», απάντησε, «αλλά εμείς θα τους πείσουμε πως σε αντίθετη περίπτωση το χρέος μας δεν είναι βιώσιμο».

Αντίστοιχα αφοπλιστικές λύσεις υπόσχεται η αξιωματική αντιπολίτευση και για άλλα φλέγοντα προβλήματα της εποχής. Πάρτε τη μετανάστευση, την οποία αδυνατούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά οι μετριοπαθείς πολιτικές δυνάμεις στην Ευρώπη, με αποτέλεσμα να κερδίζουν έδαφος οι ακροδεξιοί (η τελευταία δημοσκόπηση για τις εκλογές της Κυριακής στη Σουηδία δίνει στο κόμμα κατά των μεταναστών 9,5%). Τι θα κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ; Περίπου θα ανοίξει τα σύνορα. Ή πάρτε τη φοροδιαφυγή, που βασανίζει το ελληνικό κράτος εδώ και δεκαετίες. Ο Μηλιός θα τη μειώσει στο μισό μέσα σε λίγους μήνες.  

Ομως το απλό, όπως άλλωστε και το μικρό, δεν είναι πάντα όμορφο. Μερικές φορές είναι απλώς παραπειστικό.