Το εκπαιδευτικό χάσμα της Κίνας

Κάθε Σεπτέμβριο τα Πανεπιστήμια του Πεκίνου και Τσινγκχούα –  συχνά αποκαλούνται το Χάρβαρντ και το ΜΙΤ της Κίνας – γεμίζουν με νέους, ενθουσιώδεις φοιτητές, εκείνους δηλαδή που μπόρεσαν να ξεχωρίσουν στο ανελέητο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας. Αυτοί οι νέοι άνδρες και γυναίκες μοιάζουν με όλους τους κοσμοπολίτες νέους του υπόλοιπου κόσμου: φορούν μοντέρνα ρούχα, κρατούν υπερσύγχρονα smartphones, ανταλλάσσουν ταξιδιωτικές εμπειρίες και παρακολουθούν τις σειρές της δυτικής τηλεόρασης.

Το μέλλον τους διαγράφεται λαμπρό: σε μερικές δεκαετίες θα καλύψουν τις υψηλόβαθμες θέσεις της κυβέρνησης και θα γίνουν στελέχη σε κρατικές τράπεζες και πολυεθνικές εταιρείες. Ομως οι τεράστιες δυνατότητες στην καριέρα τους έρχονται σε αντίθεση με την όλο και πιο στενή κοινωνική ομάδα που εκπροσωπούν. Το ποσοστό των φοιτητών στο Πανεπιστήμιο του Πεκίνου που έχουν καταγωγή από αγροτικές περιοχές, για παράδειγμα, έχει μειωθεί στο 10% την τελευταία δεκαετία από περίπου 30% τη δεκαετία του 1990. Ο μέσος φοιτητής, σύμφωνα με στέλεχος του Πανεπιστημίου Τσινγκχούα, «μεγάλωσε στις πόλεις, με γονείς δημοσίους υπαλλήλους, πηγαίνει οικογενειακά ταξίδια τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο και έχει σπουδάσει σε λύκειο του εξωτερικού».

Το εκπαιδευτικό σύστημα της Κίνας που προσφέρει εννέα χρόνια υποχρεωτικής εκπαίδευσης και προωθεί τους μαθητές στα κολέγια μέσω εξετάσεων συχνά αντιμετωπίζεται στο εξωτερικό ως παράδειγμα μορφωτικής ισότητας. Αυτή η εντύπωση ενισχύεται από την εξαιρετική επιτυχία των κινέζων μαθητών σε διεθνή τεστ. Ομως όλα αυτά βασίζονται σε έναν μύθο.

Ενώ η Κίνα έχει φαινομενικά επεκτείνει τη βασική εκπαίδευση για τους πολίτες της και έχει τετραπλασιάσει τον αριθμό αποφοίτων πανεπιστημίων την τελευταία δεκαετία, έχει επίσης δημιουργήσει ένα σύστημα που κάνει διακρίσεις εις βάρος των λιγότερο εύπορων πολιτών και εκείνων που δεν έχουν πολλές διασυνδέσεις, βάζοντας εμπόδια στην κοινωνική άνοδο των φτωχότερων στρωμάτων.

Υπάρχει τεράστιο χάσμα σε ό,τι αφορά τις εκπαιδευτικές ευκαιρίες μεταξύ των σπουδαστών από αγροτικές περιοχές και εκείνων από τις πόλεις. Περίπου 60 εκατομμύρια μαθητές σε σχολεία αγροτικών περιοχών είναι παιδιά τα οποία άφησαν οι γονείς τους αναζητώντας δουλειά στις πόλεις στη φροντίδα των παππούδων. Οι μαθητές αυτοί παρακολουθούν μαθήματα σε άθλια κτίρια και προσπαθούν με το ζόρι να μάθουν αγγλικά και χημεία από ελάχιστους καταρτισμένους καθηγητές. Αντιθέτως οι μαθητές στις πόλεις πηγαίνουν σε άρτια και καλά εξοπλισμένα σχολεία με θαυμάσιους και υπεραρκετούς καθηγητές. Με αυτόν τον τρόπο οι μαθητές των αγροτικών περιοχών καταλήγουν εργάτες στα τοπικά εργοστάσια.

Τα πανεπιστήμια δέχονται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό μαθητές από μεγάλες πόλεις. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, ένας μαθητής από το Πεκίνο έχει 41 φορές περισσότερες δυνατότητες να γίνει δεκτός στο εκεί πανεπιστήμιο απ’ όσες ένας άλλος από επαρχία.

Τελικά βλέπουμε ότι το εκπαιδευτικό σύστημα της Κίνας ενισχύει την ανισότητα, παρότι το δημιούργησε για να καλύπτονται αξιοκρατικά οι θέσεις στις δημόσιες υπηρεσίες.