Από τον Βαλέσα, στον Τουσκ

«Η πραγματική, χαμένη πατρίδα βρίσκεται στο παρελθόν. Το παρόν γίνεται αισθητό ως εξορία» έγραψε ο Τσέσλαβ Μίλος. Αυτό που περιγράφει ο πολωνός (λιθουανικής καταγωγής) νομπελίστας ποιητής είναι το συναίσθημα ξεριζωμού με το οποίο αναγκάστηκαν να ζήσουν επί δεκαετίες οι Πολωνοί. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 25 χρόνων που ακολούθησαν την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, το σκληρό παρελθόν της Πολωνίας επέστρεφε στις συνειδήσεις των πολιτών της ως επιθυμία ανταπόδοσης για όλα όσα υπέφεραν. Σήμερα όμως, έπειτα από τον διορισμό του πολωνού πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ στην προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η Πολωνία επιστρέφει στο σπίτι της, την ενωμένη Ευρώπη, ως νικήτρια.

Η πορεία της χώρας όμως έως την κορυφή της Ευρώπης δεν ήταν εύκολη. Αφετηρία αποτέλεσαν οι εξεγέρσεις της δεκαετίας του 1970 και οι μαζικές απεργίες στα ναυπηγεία του Γκντανσκ, κατά τη δεκαετία του 1980, ενώ το τέλος αυτής γράφτηκε προσωπικά από τον πρωθυπουργό της χώρας Ντόναλντ Τουσκ. Ο επόμενος πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου πραγματοποίησε τα πρώτα βήματά του στην πολιτική, στην ίδια πόλη όπου ο Λεχ Βαλέσα ίδρυσε το συνδικάτο Αλληλεγγύη (Solidarnosc). Αρχικά ως μέλος του φοιτητικού κινήματος και στη συνέχεια ως μέλος του ιστορικού συνδικάτου, ο Τουσκ γαλουχήθηκε πολιτικά σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο της πολωνικής ιστορίας. Ανέλαβε τα ηνία της χώρας το 2007 ως επικεφαλής του φιλελεύθερου κόμματος Πλατφόρμα των Πολιτών και το πρώτο πράγμα που έκανε ήταν να αποκαταστήσει τις σχέσεις της Βαρσοβίας με τις Βρυξέλλες και το Βερολίνο, οι οποίες είχαν επιδεινωθεί κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης της χώρας από τους συντηρητικούς αδελφούς Κατσίνσκι. Αξιοποίησε τα κοινοτικά κονδύλια και κατάφερε να σταθεροποιήσει την οικονομία, θέτοντας τη χώρα σε τροχιά ανάπτυξης η οποία συνεχίζεται έως σήμερα.

ΙΣΧΥΡΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. Τη στιγμή που αρκετές ευρωπαϊκές χώρες εξακολουθούν να είναι αντιμέτωπες με το φάσμα της ύφεσης ή έστω της μηδενικής ανάπτυξης, η Πολωνία κατά τη διάρκεια του 2014 αναμένεται να παρουσιάσει ανάπτυξη της τάξεως του 3,3%. Την ίδια ώρα είναι η μοναδική χώρα της Ευρώπης η οποία κατάφερε να διανύσει τα χρόνια της οικονομικής κρίσης, από το 2008 έως σήμερα, δίχως να γνωρίσει ύφεση. Τα διεθνή Μέσα δεν σταματούν να την επαινούν. Ο «Εκόνομιστ» της αφιέρωσε ένα ολόκληρο ένθετο με τον τίτλο «Μια χρυσή ευκαιρία», το αμερικανικό περιοδικό «Φόρεϊν Πόλισι» τη χαρακτήρισε την καλύτερη χώρα στην Ευρώπη για επενδύσεις, το «Μπλούμπεργκ» την κατέταξε μεταξύ των 30 πιο καινοτόμων χωρών στον κόσμο. Μπροστά σε τόσο εγκωμιαστικά σχόλια για τη χώρα, το ερώτημα που τίθεται είναι το εξής: ποιο είναι το μυστικό του πολωνικού θαύματος;

Για να δοθεί μια απάντηση στο συγκεκριμένο ερώτημα πρέπει να γίνει κατανοητό ένα παράδοξο: ο νέος πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ μπορεί να είναι Πολωνός αλλά η Πολωνία δεν ανήκει στη ζώνη του ευρώ. Αρχικά η είσοδος της χώρας στην ευρωζώνη είχε προγραμματιστεί για το 2015. Με δεδομένο όμως ότι για να συμβεί αυτό είναι απαραίτητη η αλλαγή του Συντάγματος και λαμβάνοντας υπόψη ότι η πλειονότητα των Πολωνών εμφανίζεται αντίθετη στη συγκεκριμένη προοπτική, η ημερομηνία διαρκώς μετατίθεται. Ο ίδιος ο Τουσκ είχε μιλήσει για μια αναβολή των σχετικών διαδικασιών έως το 2017, για να καταλήξει στη συνέχεια στο 2019.

Η ΕΥΕΛΙΞΙΑ ΤΟΥ ΖΛΟΤΙ. Είναι ξεκάθαρο ότι οι διακυμάνσεις του ζλότι και η δυνατότητα υποτίμησής του αποτελούν έναν καθοριστικό παράγοντα αύξησης της ανταγωνιστικότητας της χώρας, τον οποίο η κυβέρνηση της Βαρσοβίας δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να χάσει άμεσα. Σημαντικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη της Πολωνίας διαδραματίζει το γεγονός ότι οι μισθοί στη χώρα παραμένουν χαμηλοί ενώ περαιτέρω ώθηση έδωσαν και οι γερμανικές επιχειρήσεις, όπως η Vokswagen και η ΜΑΝ, οι οποίες επέλεξαν να μεταφέρουν στην όμορη χώρα σημαντικά τμήματα της παραγωγής τους.

Τα οικονομικά οφέλη όμως μετριάζονται, τουλάχιστον εν μέρει, από την κρίση στην Ουκρανία, η οποία δεν αποκλείεται να πείσει τους Πολωνούς για την ανάγκη αύξησης του βαθμού συμμετοχής τους στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.