Πεντάγωνο καλεί Λευκό Οίκο

Οταν στις αρχές της δεκαετίας του 1950 το ψυχροπολεμικό κλίμα έκανε την προοπτική ενός πυρηνικού πολέμου να φαίνεται δυνατή, η αμερικανική ηγεσία ήρθε αντιμέτωπη με ένα δίλημμα: οι στρατηγοί θα έπρεπε να παίρνουν πάντοτε έγκριση από τον πρόεδρο για να εξαπολύσουν πυρηνική επίθεση ή θα έπρεπε να τους δοθεί η δυνατότητα μονομερούς απόφασης;

Το δίλημμα συνοψίστηκε σε μια – δυο αντιθετικές λέξεις: πάντα – ποτέ. Και είναι πολύ πιθανό να τριβελίζει το μυαλό πολλών στρατηγών σήμερα αν τα πυρηνικά όπλα και η Σοβιετική Ενωση αντικατασταθούν από τα συμβατικά και το Ισλαμικό Κράτος. Στις 8 Αυγούστου, ο απόστρατος στρατηγός τεσσάρων αστέρων Μπάρι ΜακΚάφρι επέκρινε τον πρόεδρο των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα, δηλώνοντας ότι η έγκρισή του για στοχευμένους αεροπορικούς βομβαρδισμούς κατά θέσεων του Ισλαμικού Κράτους στο Βόρειο Ιράκ αποτελεί μια «πολιτική κίνηση» με στόχο να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι οι ΗΠΑ «κάνουν κάτι». Οι βομβαρδισμοί, σύμφωνα με τον στρατηγό, δεν ήταν παρά «τσιμπήματα καρφίτσας».

Την ίδια ημέρα, ένας άλλος απόστρατος αμερικανός στρατηγός τεσσάρων αστέρων, ο Τζακ Κίνι, υποστήριξε ότι εάν ο Ομπάμα είχε αποδεχτεί το αίτημα του ιρακινού πρωθυπουργού Νούρι Αλ Μαλίκι για την παροχή στρατιωτικής βοήθειας, σήμερα η κατάσταση στη χώρα θα ήταν εντελώς διαφορετική. Αντί να δώσει την έγκρισή του για άμεση κινητοποίηση των αμερικανικών δυνάμεων, ο Ομπάμα έθεσε ως προϋπόθεση την απομάκρυνση του Αλ Μαλίκι από την εξουσία. «Νομίζω ότι επρόκειτο για μια δικαιολογία για να μην αναλάβουμε δράση», δήλωσε ο Κίνι, «η σκληρή πραγματικότητα είναι ότι το Ισλαμικό Κράτος πρέπει να καταπολεμηθεί ανεξάρτητα από την πολιτική κατάσταση στο Ιράκ».

ΒΗΜΑ ΒΗΜΑ. Στην προσπάθειά του να περιορίσει την απειλή του Ισλαμικού Κράτους, ο Μπαράκ Ομπάμα επέλεξε να πραγματοποιεί ένα βήμα τη φορά. Αιτιολόγησε τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς επικαλούμενος ανθρωπιστικούς λόγους και έδωσε εντολή για την αποστολή στρατιωτικών προμηθειών και στους Κούρδους και στην ιρακινή κυβέρνηση. Επειτα όμως από τη δολοφονία του Τζέιμς Φόλεϊ, ο Μπαράκ Ομπάμα βρέθηκε με την πλάτη στον τοίχο. Πώς μπορεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ να παραμένει αδρανής όταν ο υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι δηλώνει ότι το Ισλαμικό Κράτος και «το κακό που αντιπροσωπεύει πρέπει να καταστραφούν» και ο υπουργός Αμυνας Τσακ Χέιγκελ υποστηρίζει ότι η οργάνωση αποτελεί μια άνευ προηγουμένου απειλή για τις ΗΠΑ; Μπορεί να μην αναλάβει δράση όταν ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων στρατηγός Μάρτιν Ντέμπσι περιγράφει το Ισλαμικό Κράτος ως «μια παγκόσμια απειλή»;

Το ερώτημα μπορεί να τεθεί και διαφορετικά: υπάρχει χάσμα απόψεων μεταξύ του Μπαράκ Ομπάμα και των συμβούλων του ή, μήπως, ο Κέρι, ο Χέιγκελ και ο Ντέμπσι εξυπηρετούν τον πρόεδρό τους προετοιμάζοντας την κοινή γνώμη για μια νέα εκστρατεία στη Μέση Ανατολή;

ΜΠΟΥΣ ΚΑΙ ΠΑΟΥΕΛ. Μήπως εκμεταλλεύονται την απειλή του Ισλαμικού Κράτους για να αιτιολογήσουν μια νέα αμερικανική επέμβαση στην περιοχή όπως ο πρώην πρόεδρος Τζορτζ Μπους και ο αντιπρόεδρός του Ντικ Τσέινι και εκμεταλλεύτηκαν την απειλή των όπλων μαζικής καταστροφής για να εισβάλουν στο Ιράκ;

Πριν δοθεί απάντηση στο ερώτημα θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι στρατηγοί δεν είναι πάντα τα γεράκια και οι πολιτικοί τα περιστέρια. Υπουργός Εξωτερικών τότε ήταν ένας πρώην στρατηγός, ο Κόλιν Πάουελ. Κι όπως θα αποκάλυπτε αργότερα, είχε προσπαθήσει επί δυόμισι ολόκληρες ώρες  να εξηγήσει στον Μπους ποιες θα  ήταν οι συνέπειες της εισβολής σε μια αραβική χώρα με τους Αμερικανούς σε ρόλο κατακτητών. Στο τέλος της συζήτησης, ο Πάουελ είπε στον πρόεδρό του ότι η τελική απόφαση θα ήταν φυσικά δική του.

Πρόεδρος αλλά και στρατιωτικός, ο Αϊζενχάουερ είχε απαντήσει στο δίλημμα πάντα – ποτέ επιλέγοντας το δεύτερο σκέλος. Κάπως έτσι, περίπου δέκα στρατηγοί είχαν αποκτήσει το δικαίωμα να κάνουν χρήση πυρηνικών σε περίπτωση ανάγκης χωρίς την προεδρική έγκριση. Ο Τζον Κένεντι θα επιχειρούσε αργότερα να αναστρέψει μια κατάσταση η οποία εν πολλοίς δεν ήταν αναστρέψιμη. Οι στρατηγοί θεωρούσαν ζήτημα τιμής τη διατήρηση του δικαιώματος αυτού. Να και κάτι ακόμη με το οποίο δεν θα ήθελε να έρθει αντιμέτωπος ο Μπαράκ Ομπάμα.

Η ιδέα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ή οποιαδήποτε εξωτερική δύναμη θα νικήσουν οριστικά το Ισλαμικό Κράτος νομίζω ότι δεν είναι ρεαλιστική.
Μπαράκ Ομπάμα, αμερικανός πρόεδρος

Ρίξαμε σε 50.000 ανθρώπους όσα τρόφιμα και νερό χωρούσαν σε τρία αεροσκάφη και τώρα χτυπάμε μονάδες πεζικού του Ισλαμικού Κράτους. Μου φαίνεται πως όλα αυτά αφορούν την εσωτερική πολιτική των ΗΠΑ. 
Τζακ Κίνι, απόστρατος στρατηγός