[Ενστάσεις] Φανατισμοί

Ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης, ο καλός παππούλης μας Ανθιμος, επέστρεψε με ένα εμπρηστικό κήρυγμα την περασμένη Κυριακή. Και από άμβωνος άσκησε κριτική στην εκφρασμένη τουλάχιστον από διετίας πρόθεση του δημάρχου, Γιάννη Μπουτάρη, να προσθέσει σε ορισμένες πινακίδες της πόλης, σε οδοσήματα, και τις παλαιές ονομασίες τους – τουρκικές ή εβραϊκές. «Θα βρω νεολαίους και θα ξηλώσω τις πινακίδες που θα βάλει ο Μπουτάρης και θα αναγράφουν τουρκικά ονόματα, κάτω από τις ελληνικές ονομασίες των οδών της πόλης μας» είπε ο Παναγιότατος, προσθέτοντας ότι αν κάτι τέτοιο συμβεί, θα είναι αιτία επανάστασης.

Αν δεν τον τύφλωνε η οργή και αν δεν επικαλούνταν πρακτικές χουλιγκανισμού και παρανομίας, που απάδουν όχι απλώς προς τη θέση ενός ιερωμένου αλλά και ενός κρατικού υπαλλήλου, ενός πολίτη δηλαδή ο οποίος μισθοδοτείται από το κράτος, κι αν προσπαθούσε να επιχειρηματολογήσει με σύγχρονο λόγο, ο κ. Ανθιμος ίσως να έβρισκε επιχειρήματα τα οποία θα μετέπειθαν τον δήμαρχο να μην πράττει παρορμητικά. Θα μπορούσε; Θα του ήταν άραγε δυνατόν να δει ότι η σημερινή αμιγώς ελληνική πόλη είναι ταυτόχρονα η «πόλη των φαντασμάτων» (κατά τον προσφυή χαρακτηρισμό του Μαρκ Μαζάουερ); Οτι είχε στο παρελθόν ισχυρά οθωμανικά και εβραϊκά ταυτοτικά στοιχεία, αλλά και ότι τα οδοσήματα ταυτίζονται με τις εποχές και με την κυρίαρχη κουλτούρα;

Αν μπορούσε να κάνει αυτή την παραχώρηση στην επιστήμη, θα μπορούσε να προχωρήσει σε ουσιαστική κριτική στον Γιάννη Μπουτάρη. Να του πει ότι τα τελευταία 102 χρόνια η πόλη οικοδομήθηκε ως αμιγώς ελληνική κι ότι η παρέμβαση επί των γνωστών επί πολλές γενιές οδοσημάτων είναι παρέμβαση παρόρμησης, όχι ουσίας. Κι ότι οι φανατισμοί που θα ξεσηκώσει μια τέτοια κίνηση μάλλον θα συσκοτίσουν παρά θα αποκαταστήσουν την ιστορική ταυτότητα της πόλης.  

Προσωπικώς, μάλιστα, αν ήμουν παππούλης Ανθιμος, αντί να οργίζομαι, συμβάλλοντας σε αυτούς τους φανατισμούς, θα καλούσα τον παλαιό φίλο μου, τον δήμαρχο, και θα του πρότεινα να κάνουμε ουσιαστικότερες κινήσεις. Ως φωτισμένος ιεράρχης, θα του ζητούσα να αναδείξουμε αυτές τις σκοτεινές περιόδους ομόφωνα, ανασύροντας στην επιφάνεια μνημεία και προσωπικότητες. Θα του πρότεινα να καταλήξουμε σε ορισμένους διακεκριμένους ιστορικούς που έχουν ασχοληθεί με τη Θεσσαλονίκη, να ζητήσουμε τη συνεργασία τους και να συμφωνήσουμε στο αποτέλεσμα της συμφωνίας τους. Κι όλοι μαζί να αναδείξουμε τα μνημεία αυτά του παρελθόντος μας, αφού, είτε το θέλουμε είτε όχι, το παρελθόν αυτό μας περιέχει.

Εχει σημασία η ομοφωνία στην ανάδειξη αυτής της μνήμης, όπως έχει σημασία να φερόμαστε σαν πολιτισμένοι άνθρωποι, χωρίς πείσματα, εμμονές και ιδεοληψίες. Τα πράγματα έχουν αλλάξει. Κι όταν δεν αναζητούμε ευρύτερες συναινέσεις, νομιμοποιημένες στην επιστημονική γνώση, τότε απλώς συμβάλλουμε στους περιρρέοντες φανατισμούς, που επελαύνουν.

Ενώ ο ρόλος και της Εκκλησίας και των δημοτικών Αρχών είναι να προλαμβάνουν ακριβώς αυτούς τους φανατισμούς. Και τη βίαιη τρέλα που υποκινούν.

Οχι να τους υποδαυλίζουν.