[Διαδρομές] Αναζητώντας τη χαμένη Κεντροδεξιά

Οι ζυμώσεις για την Κεντροαριστερά βρίσκονται εν πλήρει εξελίξει. Συναντήσεις επί συναντήσεων, διαφωνίες, συμφωνίες, προσεγγίσεις και πάλι από την αρχή, σε ένα καζάνι που βράζει με υλικά που θα φανεί στο τέλος εάν πραγματικά μπορούν να συνταιριάξουν. Τι γίνεται όμως με την Κεντροδεξιά; Η Νέα Δημοκρατία ετοιμάζεται για ένα συνέδριο στο οποίο θα απευθύνει προσκλητήριο ώστε να επιτευχθεί η συσπείρωση όλων των δυνάμεων της Δεξιάς και ήδη στελέχη της διατυπώνουν απόψεις για το πιθανό πεδίο συγκλίσεων.

Η ανάγκη για ανανέωση της Κεντροδεξιάς, όμως, δεν αποτελεί μόνο ελληνική ανάγκη. Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, στο οποίο μετέχουν τα μεγαλύτερα κεντροδεξιά κόμματα της ΕΕ, παρέμεινε πρώτο στις πρόσφατες ευρωεκλογές, έχασε όμως δεκάδες έδρες. Η διαπίστωση, σύμφωνα με τον Γιαν-Βέρνερ Μίλερ, καθηγητή Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, είναι σαφής: «Η παλιά ταξική συμμαχία που υποστήριξε την ευρωπαϊκή ενοποίηση στις κάλπες και επωφελήθηκε από αυτήν οικονομικά – δηλαδή η μεσαία τάξη και οι αγρότες – έχει περιορισθεί παντού». Ο συγγραφέας του βιβλίου «Προκαλώντας τη δημοκρατία: Πολιτικές ιδέες στην Ευρώπη του 20ού αιώνα» παρατηρεί ότι η Κεντροδεξιά δέχεται ισχυρές πιέσεις από δεξιούς εθνικιστές και λαϊκιστές. «Και καθώς πλέον δεν τολμά να υπερασπιστεί φιλόδοξα σχέδια για την ευρωπαϊκή ενοποίηση, η παράταξη που λειτούργησε ως αρχιτέκτονάς της είναι πια ανυπεράσπιστη. Η πολιτική του βολέματος που ακολουθούσε δεν είναι πλέον αποτελεσματική ως απάντηση στους λαϊκιστές που θριαμβεύουν με την πόλωση». Και αναρωτιέται: «Μήπως αυτή η μακροχρόνια μεταμόρφωση οδηγήσει την Κεντροδεξιά να απολέσει για πάντα την κυρίαρχη θέση που είχε στα μεταπολεμικά χρόνια; Και μήπως αυτό επηρεάσει όλο το σχέδιο της ευρωπαϊκής ενοποίησης, αφού ο κυριότερος πυλώνας του εξασθενεί;»

Τα ερωτήματα είναι σημαντικά. Και δεν αφορούν μόνο την Κεντροδεξιά αλλά γενικότερα τις εξελίξεις στον ευρωπαϊκό χώρο. Στη ρίζα τους βρίσκεται η ιδεολογική μετεξέλιξη. Και όπως παρατηρεί ο καθηγητής Μίλερ, «ίσως η οικονομική κρίση επιτρέψει στην Κεντροδεξιά να επανεφεύρει τον εαυτό της: για παράδειγμα, μπορεί να επαναφέρει κάποια παλιά ιδανικά της για την οικονομία, στα οποία η ηθική παίζει σημαντικό κομμάτι σε μια κοινωνία που προασπίζεται τα συμφέροντά της και τα πάντα δεν στρέφονται γύρω από το άτομο που προσπαθεί να κερδίσει όσο το δυνατόν περισσότερα».

Οι ευκαιριακές συμμαχίες προβεβλημένων από την τηλεόραση πολιτικών, οι, χωρίς λόγο, κορόνες, η λαϊκιστική προσέγγιση, τα ανούσια επιχειρήματα με το ένα μάτι στα έδρανα της Βουλής δεν μπορούν να ανήκουν στην εποχή της μεγάλης κρίσης. Η ελληνική Κεντροδεξιά – αν υπάρχει κάτι τέτοιο – έχει πολλή δουλειά μπροστά της. Πριν διατυπώσει το μοντέλο ανάπτυξης που θέλει να ακολουθήσει η χώρα, καλό θα είναι να βρει τη νέα της ταυτότητα.