Η κατάρα των αεροπλάνων

Τέσσερις αεροπορικές τραγωδίες μέσα σε τεσσερισήμισι μήνες, τρεις την τελευταία εβδομάδα. Αυτή όμως είναι μόνο η μία πλευρά της στατιστικής. Η άλλη λέει ότι καθημερινά πραγματοποιούνται χιλιάδες πτήσεις και πως σε αεροπορικά δυστυχήματα χάνουν τη ζωή τους μόλις δύο επιβάτες για κάθε 100 εκατομμύρια. Με άλλα λόγια, είναι πιο πιθανό να χάσει κανείς τη ζωή του πηγαίνοντας με το αυτοκίνητό του στο αεροδρόμιο παρά μετά την απογείωσή του από αυτό. Ωστόσο, η στατιστική δεν είναι εύκολο να μας παρηγορήσει πάντα. Και έπειτα από αυτήν την τραγική αλυσίδα αεροπορικών δυστυχημάτων, το ερώτημα έρχεται στα χείλη σχεδόν αβίαστα: πόσο ασφαλείς είναι οι πτήσεις; Και πώς μπορεί να αμβλυνθεί το αίσθημα ανασφάλειας των επιβατών; 
Ακόμη όμως και αν το φαινόμενο είναι κυρίως συγκυριακό, είναι γεγονός ότι η παγκόσμια αεροπλοΐα έχει δεχθεί ένα σημαντικό πλήγμα. Βέβαια, οι ειδικοί εμφανίζονται καθησυχαστικοί. Είναι όμως οι ίδιοι που πρέπει να πουν εάν οι αεροπορικές εταιρείες οφείλουν να κάνουν περισσότερα για την ασφάλεια των πτήσεων, η οποία ξεκινά από τη συντήρηση των αεροσκαφών και φθάνει έως τον εξοπλισμό τους με συστήματα αποτροπής πυραυλικών επιθέσεων. Ο κόσμος έχει γίνει πιο μικρός χάρις και στις αεροπορικές μεταφορές. Και μικρός πρέπει να παραμείνει.

Ενα πολιτικό αεροσκάφος χάνεται από τα ραντάρ. Είναι ο πρώτος τίτλος μιας τραγωδίας που έχει επαναληφθεί τρεις φορές την τελευταία εβδομάδα, τέσσερις φορές τους τελευταίους τεσσερισήμισι μήνες, με την πιο πρόσφατη χθες, όταν ένα αεροσκάφος της ισπανικής εταιρείας Swiftair με 117 επιβαίνοντες που εκτελούσε πτήση της Air Algerie από το Ουαγκαντούγκου της Μπουρκίνα Φάσο προς το Αλγέρι «συνετρίβη όπως όλα δείχνουν» στο Βόρειο Μάλι.

Για τους απανταχού χρήστες των αεροπορικών μεταφορών ήταν η σταγόνα που έκανε το ποτήρι του άγχους να ξεχειλίσει. Το Boeing 777 των Μαλαισιανών Αερογραμμών με τους 239 επιβαίνοντες που χάθηκε στις 8 Μαρτίου ενώ πετούσε από Κουάλα Λουμπούρ για Πεκίνο παραμένει άφαντο και μόνο θεωρίες (λιγότερο ή περισσότερο σοβαρές) συνεχίζουν να διατυπώνονται για τα αίτια. Παρά τη διεθνή κινητοποίηση, οι ερευνητές δεν έχουν καταφέρει να εντοπίσουν συντρίμμια.

Αλλά το μυστήριο είχε λίγο-πολύ ξεχαστεί – μέχρι την προηγούμενη Πέμπτη, οπότε ακόμη ένα Boeing 777, και πάλι των Μαλαισιανών Αερογραμμών, με 298 επιβαίνοντες, στην πλειοψηφία τους Ολλανδούς, καταρρίφθηκε στην Ανατολική Ουκρανία από πύραυλο εδάφους – αέρος που, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, εκτόξευσαν οι φιλορώσοι αυτονομιστές. Αυτή τη φορά, το σοκ ήταν πολλαπλό. Δύσκολα μπορεί να χωνέψει κανείς ότι εν έτει 2014 μπορεί να καταρρίπτεται πολιτικό αεροσκάφος πάνω από την ευρωπαϊκή ήπειρο. Δύσκολα μπορεί επίσης να χωνέψει την ασέβεια που επιδείχθηκε προς τους νεκρούς, με τους αντάρτες να κάνουν επί ημέρες ό,τι μπορούσαν προκειμένου να εμποδίσουν το έργο των διασωστών και των διεθνών παρατηρητών.

Αγνωστο παραμένει αν η διεθνής έρευνα που έχει ξεκινήσει, εν μέσω αλληλοκατηγοριών και πρωτοφανούς για τον τελευταίο μισό αιώνα έντασης ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση, θα καταλήξει σε ικανοποιητικά, αποδεκτά από όλους, συμπεράσματα.

Κάτι καλύτερο μπορούμε αναμφισβήτητα να ελπίζουμε όσον αφορά την προχθεσινή συντριβή ενός αεροσκάφους των ταϊβανέζικων TransAsia Airways με 58 επιβαίνοντες στο αρχιπέλαγος Πενγκού, στα Στενά της Ταϊβάν. Το αεροσκάφος συνετρίβη ενόσω προσπαθούσε να προσγειωθεί, εν μέσω καταιγίδας.

Οι καιρικές συνθήκες. Επαιξαν άραγε ρόλο οι καιρικές συνθήκες (και) στη χθεσινή εξαφάνιση του MD-83 της Swiftair με τους 117 επιβαίνοντες, ανάμεσά τους 50 Γάλλοι, 27 υπήκοοι της Μπουρκίνα Φάσο και επιβάτες από 12 ακόμα χώρες, στο Βόρειο Μάλι; Το αεροσκάφος χάθηκε από τα ραντάρ λιγότερο από μία ώρα μετά την απογείωσή του από το Ουαγκαντούγκου, πέρασαν όμως για κάποιον ανεξήγητο λόγο ώρες μέχρι να γίνει αυτό γνωστό στο ευρύ κοινό. «Ολα μάς οδηγούν στο να πιστέψουμε ότι το αεροσκάφος αυτό συνετρίβη στο Μάλι» δήλωσε τελικά ο Φρανσουά Ολάντ, έπειτα από έκτακτη σύσκεψη στο Παρίσι. Ο γάλλος πρόεδρος επισήμανε πως οι πιλότοι άλλαξαν τη διαδρομή του αεροσκάφους λόγω «των ιδιαίτερα δύσκολων καιρικών συνθηκών».

Πράγματι, λίγο πριν εξαφανιστεί, οι πιλότοι φαίνεται να έστειλαν ένα τελευταίο μήνυμα ζητώντας από τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας του Νίγηρα να αλλάξουν ρότα λόγω των ισχυρών βροχοπτώσεων στην περιοχή. Δύο γαλλικά μαχητικά αεροσκάφη, αλγερινά αεροσκάφη, η ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ στο Μάλι όπως και «όλα τα στρατιωτικά μέσα» της Γαλλίας στη χώρα – και διαθέτει εκεί σημαντικά στρατιωτικά μέσα, λόγω της επέμβασής της τον Ιανουάριο του 2013 για την εξουδετέρωση των ισλαμιστών που ήλεγχαν τον Βορρά – κινητοποιήθηκαν για τον εντοπισμό του. Αργά χθες το βράδυ, ο πρόεδρος του Μάλι δήλωσε πως τα συντρίμμια είχαν βρεθεί σε ερημική περιοχή, ανάμεσα στις πόλεις Αγκελόκ και Κιντάλ, στο Βόρειο Μάλι.

Εστίες έντασης παραμένουν στις αχανείς ερήμους και στα βουνά του Βόρειου Μάλι, οι αυτονομιστές Τουαρέγκ αμφισβητούν την εξουσία της κεντρικής κυβέρνησης του Μπαμάκο, οι τζιχαντιστές έχουν διασκορπιστεί αλλά δεν έχουν εξαφανιστεί. «Δεν μπορούμε, δεν πρέπει να αποκλείσουμε καμία υπόθεση αν δεν έχουμε στα χέρια μας όλα τα στοιχεία» δήλωσε ο γάλλος υπουργός Εξωτερικών, Λοράν Φαμπιούς. Ανώτερος γάλλος αξιωματούχος, πάντως, χαρακτήριζε μάλλον απίθανο να έχουν (και) οι μαχητές στο Μάλι το είδος του οπλισμού που μπορεί να καταρρίψει ένα αεροσκάφος.

Συνάντηση για τις ζώνες συγκρούσεων
Συνάντηση με τη Διεθνή Ενωση Αεροπορικών Μεταφορών (IATA) και άλλες διεθνείς ενώσεις και οργανώσεις του τομέα συγκάλεσε για την ερχόμενη εβδομάδα στο Μόντρεαλ ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO) του ΟΗΕ. Στόχος, στον απόηχο της κατάρριψης του μαλαισιανού Boeing στην Ανατολική Ουκρανία, να συζητηθούν οι αντίστοιχοι ρόλοι τους στον εναέριο χώρο πάνω από ζώνες συγκρούσεων.