[Διαστάσεις] Αφού το λένε οι δημοσκοπήσεις

Η πρώτη γνωστή δημοσκόπηση στη σύγχρονη Ιστορία πραγματοποιήθηκε στην Πενσιλβάνια των ΗΠΑ το 1824. Το ερώτημα που τέθηκε σε περίπου 500 πολίτες ήταν εάν στις επερχόμενες εκλογές θα ψήφιζαν τον Αντριου Τζάκσον ή τον Τζον Κουίνσι Ανταμς. Ο Τζάκσον κέρδισε στη δημοσκόπηση και για καλή τύχη των δημοσκόπων κέρδισε και στις εκλογές. Κάπως έτσι, οι τοπικές δημοσκοπήσεις άρχισαν να γίνονται δημοφιλείς. Εξίσου επιτυχημένη αποδείχθηκε και η πρώτη παναμερικανική δημοσκόπηση, σχεδόν εννέα δεκαετίες αργότερα που ανέδειξε νικητή τον Γούντροου Γουίλσον.

Στην Ευρώπη, οι δημοσκοπήσεις έφτασαν στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου – πρώτα στη Βρετανία από τον Ρίτσαρντ Γκάλοπ, ο οποίος προέβλεψε την ήττα του Τσόρτσιλ, κι έπειτα στη Γερμανία όπου χρησιμοποιήθηκαν από τις συμμαχικές δυνάμεις για να παρακολουθούν τις διαθέσεις της γερμανικής κοινής γνώμης απέναντι στον ναζισμό. Οπως αναφέρει ο Ηλίας Νικολακόπουλος στη διαφωτιστική εργασία του «Η ανάπτυξη των πολιτικών δημοσκοπήσεων στην Ελλάδα», η πρώτη δημοσκόπηση πραγματοποιήθηκε το 1946 από τη «Συμμαχική αποστολή για την παρακολούθηση των ελληνικών εκλογών», η δεύτερη δέκα χρόνια αργότερα με αντικείμενο έρευνας τον αντιαμερικανισμό. Η πρώτη δημοσκοπική έκρηξη ωστόσο καταγράφηκε στις εκλογές του 1977 και συνοδεύτηκε από πολλές επιφυλάξεις ως προς την αποτελεσματικότητά τους.

Αλλά πότε ακριβώς γεννήθηκε αυτός ο παράφορος έρωτας για τις δημοσκοπήσεις; Πώς ένα εξωτικό φρούτο που τη δεκαετία του 1980 αντιμετωπιζόταν με αδιαφορία μετατράπηκε σε ζιζάνιο παντός καιρού; Και από πότε οι δημοσκοπήσεις είναι κάτι περισσότερο από μετρήσεις των στιγμιαίων διαθέσεων της κοινής γνώμης, η οποία διακρίνεται για την ελαστικότητα των απόψεών της, και γίνονται πυξίδα και οδηγός των εξελίξεων; Και γιατί πουθενά αλλού στον κόσμο το πολιτικό προσωπικό δεν κραδαίνει τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων στα τηλεοπτικά στούντιο ζητώντας εκλογές; Μιλώντας χθες στον Βήμα FM, ο Δημήτρης Παπαδημούλης ισχυρίστηκε ότι πρέπει να γίνουν πρόωρες εκλογές επειδή «δημοσκόπηση δίνει την πλειοψηφία των πολιτών να προτιμά η εκλογή του νέου Προέδρου της Δημοκρατίας να προέλθει από “φρέσκια” Βουλή με νωπή λαϊκή εντολή. Και επίσης, στην ίδια δημοσκόπηση, η πλειοψηφία θέλει εκλογές μέσα στους επόμενους μήνες, κι όχι στο τέλος της τετραετίας». Ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ κατέφυγε σε ένα επιχείρημα το οποίο έχουν χρησιμοποιήσει πολλοί στο παρελθόν και θα χρησιμοποιήσουν πολλοί και στο μέλλον: στην Ελλάδα η επίκληση των δημοσκοπήσεων δεν είναι αριστερή ή δεξιά, είναι ένας κοινός τόπος που καταργεί ακόμη και τη συνταγματική πρόβλεψη για τη διεξαγωγή εκλογών. Γιατί; Μα αφού το λένε οι δημοσκοπήσεις…