Η ειρήνη δεν χαρίζεται

Για να πω την αλήθεια, αυτό το άρθρο είχα ξεκινήσει να το γράφω πριν από αρκετές εβδομάδες. Τότε, οι τρεις ισραηλινοί έφηβοι που βρίσκονται πια στο χώμα χαμογελούσαν και γελούσαν ακόμα. Το ίδιο και ο 16χρονος Παλαιστίνιος, το απανθρακωμένο πτώμα του οποίου έχει πια, κι αυτό, ενταφιαστεί. Ηταν ένα άρθρο που μου είχε παραγγείλει η εφημερίδα «Χααρέτζ» με αφορμή την ισραηλινή Σύνοδο για την ειρήνη που οργάνωνε. Οταν όμως κάθησα στον υπολογιστή, βρέθηκα να μην έχω καμία απολύτως έμπνευση. Ηταν ήδη σαφές πως μόνον ο χρόνος μάς χώριζε από μια δολοφονική πράξη στην οποία θα απαντούσε αμέσως ένα άλλο έγκλημα. Δεν ήταν εύκολο να γράψεις ένα άρθρο για την ειρήνη χωρίς να αισθανθείς απολύτως ανόητος ή τουλάχιστον ξεκομμένος από την πραγματικότητα.

Στο μεταξύ, ξεκίνησαν οι καλοκαιρινές διακοπές και το Μουντιάλ κι έπειτα, μερικές ημέρες μετά, κατέλαβε την περιοχή μας αυτό το τόσο οικείο ντελίριο. Στην περίφημη Σύνοδο για την ειρήνη, όμως, πολυάριθμες προσωπικότητες επέμειναν να μιλούν για την ειρήνη που τόσο ονειρευόμαστε. Κυρίως, τώρα, ενώ καίγεται η γη κάτω από τα πόδια μας. Τι το τόσο άπιαστο έχει λοιπόν αυτή η ειρήνη για την οποία μας αρέσει τόσο να μιλάμε;

Πριν από μερικούς μήνες, ο οκτάχρονος γιος μου συμμετείχε σε μια σχολική εκδήλωση. Στο τέλος, όλοι οι μαθητές ανέβηκαν στη σκηνή να τραγουδήσουν ένα δημοφιλές τραγούδι με θέμα τη διακαή επιθυμία τους για ειρήνη. Και στο τέλος του τραγουδιού, τα παιδιά ζήτησαν από τον Καλό Θεό μόνο ένα μικρό δώρο: ειρήνη επί της γης!

Επιστρέφοντας στο σπίτι, το σκέφτηκα για λίγο. Αντίθετα με άλλα που τραγουδάει ο γιος μου σε σχολικές εκδηλώσεις, όπου γίνεται λόγος για γενναίες μάχες ή σκοτάδια που διαλύονται με πυρσούς, όταν πρόκειται για την ειρήνη, δεν προσεύχεται να έρθει μέσα από αίμα και ιδρώτα. Αυτή την ειρήνη θέλει να την παραλάβει. Σαν δώρο. Νομίζω πως ο γιος μου ανήκει στη δεύτερη, αν όχι στην τρίτη γενιά Ισραηλινών που τους γεμίζουν το κεφάλι με ανοησίες προκειμένου να πιστέψουν πως η ισραηλινοπαλαιστινιακή διαμάχη υπόκειται σε θεϊκά διατάγματα. Οτι είναι κάτι σαν τον άσχημο καιρό: μπορούμε να μιλάμε για αυτό, να παραπονιόμαστε, ακόμα και να φτιάχνουμε τραγούδια, αλλά δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα για να το αλλάξουμε.

Πριν από δύο χρόνια είχα την ευκαιρία να πάρω μια συνέντευξη από τον ισραηλινό πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Τον ρώτησα ποια ήταν η πρότασή του για τη λύση της διαμάχης. Επέμεινα. Τελικά, παραδέχθηκε πως δεν έκανε τίποτα για την επίλυση της διαμάχης, διότι η διαμάχη αυτή δεν λύνεται. Φαίνεται λοιπόν πως σε ό,τι αφορά την ειρήνη, ο Νετανιάχου έχει την ίδια άποψη με τον γιο μου και τους συμμαθητές του. Χωρίς όμως να θέλω να τους στενοχωρήσω, έχω την αίσθηση πως ο Θεός δεν θα μας κάνει κανένα δώρο καμία ειρήνη.

Η ειρήνη, εξ ορισμού, συνίσταται σε έναν συμβιβασμό ανάμεσα σε δύο ανταγωνιστικά μέρη. Εναν συμβιβασμό για τον οποίο ο καθένας θα υποχρεωθεί να πληρώσει βαρύ και αληθινό τίμημα, που δεν σημαίνει απλώς εδαφικές υποχωρήσεις αλλά ολοκληρωτική αλλαγή του τρόπου θεώρησης του κόσμου. Ως ένα πρώτο βήμα, λοιπόν, ας σταματήσουμε να κακοποιούμε αυτόν τον ευνουχιστικό όρο της «ειρήνης», που έχει πάρει από καιρό, τόσο στα αριστερά όσο και στα δεξιά, μεταφυσικούς και μεσσιανικούς τόνους και ας τον αντικαταστήσουμε με μία άλλη λέξη: «συμβιβασμός». Είναι βέβαια λιγότερο εντυπωσιακός, έχει όμως τουλάχιστον το πλεονέκτημα να μας υπενθυμίζει ότι η λύση που τόσο προσδοκούμε δεν ενδημεί στις προσευχές μας αλλά στην πεισματική επιδίωξη επίπονων διαπραγματεύσεων ανάμεσα σε εμάς και την άλλη πλευρά.

Ο Ετγκαρ Κέρετ είναι ισραηλινός συγγραφέας, κατά πολλούς ο σημαντικότερος της νέας λογοτεχνικής γενιάς του Ισραήλ. Βιβλία του κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη