Πρώτα χόρεψε

Η συμφωνία με τον εκδότη είχε ήδη κλειδώσει όταν ο Σάμιουελ Μπέκετ ολοκλήρωσε τη συγγραφή δέκα ασύνδετων μεταξύ τους ιστοριών. Ο εκδότης του, Τσαρλς Πρέντις, είχε ένα τελευταίο αίτημα. Ο κοινός ήρωας των διηγημάτων έπρεπε να αναστηθεί για μια τελευταία ιστορία που θα έδενε τη συλλογή με ένα δυνατό τέλος. Ο Μπελάκουα Σούα ζωντάνεψε, αλλά το αποτέλεσμα δεν ήταν αυτό που προσδοκούσε ο Πρέντις.

«Είναι εφιάλτης. Θα προκαλέσει φρίκη. Ή, τουλάχιστον αμηχανία. Εμένα προσωπικά μου έφερε ανατριχίλα» είχε πει στον Μπέκετ απορρίπτοντας το «Echo’s Bones». Και όχι μόνο: «Κάθομαι στο έδαφος και αισθάνομαι στάχτες να αιωρούνται από πάνω μου». Αυτό που τότε, το 1933, φοβήθηκε ο εκδότης του Μπέκετ παρακίνησε σήμερα, το 2014, τον αμερικανό εκδότη Μαρκ Νίξον να αποκαλύψει το τέλος της συλλογής «More Pricks Than Kicks» – μαζί με εκτενή σχόλια καθώς και αντίγραφα από την πρωτότυπη δουλειά του συγγραφέα και από την αλληλογραφία του με τον Πρέντις.

Η ιστορία είναι γέννημα θρέμμα του πρώιμου καυστικού Μπέκετ. Ο 27χρονος συγγραφέας, πολλά χρόνια προτού τιμηθεί με το βραβείο Νομπέλ, βρίσκεται ακόμη υπό την επιρροή του μέντορά του, Τζέιμς Τζόις, μα έχει ανακαλύψει ήδη το δικό του αυθάδες ύφος και κάνει τα πρώτα του βήματα σε ένα σουρεαλιστικό τοπίο, στοιχειωμένο από τον θάνατο και εκτεθειμένο στις σεξουαλικές παρορμήσεις. Σε έναν κόσμο φαντασίας όπου ο κόλπος της γυναίκας είναι «διαπεραστικός», η μήτρα της μετονομάζεται «μητρομπούμπουκο» και αυτό που ακούγεται είναι ένα «κλειτοριδικό σιγοτράγουδο».  

Πράξη πρώτη. Ο πρωταγωνιστής που είχε κηδευτεί στην τελευταία ιστορία, ξαναγεννιέται. «Κάποιος κεντά την ψυχή μου αργά και βασανιστικά και όλοι οι πόνοι της τιποτένιας μου ψυχής επιστρέφουν από το παρελθόν» θα πει ο Μπελάκουα κατά την εμφάνισή του στη γη. Πράξη δεύτερη. Ο γίγαντας Λόρδος «Χολή της Αγριαψιθιάς» και η στείρα γυναίκα του αναζητούν τη σεξουαλική συνεισφορά του Μπελάκουα. Πράξη τρίτη. Ο ήρωας, θρονιασμένος στην ταφόπλακά του, παρατηρεί από μια μεταθανάτια σκοπιά τη λεηλάτηση του τάφου του.

Το διήγημα θυμίζει θεατρικό έργο, αλλά οι σκηνές δεν έχουν συνοχή μεταξύ τους και η τελική πράξη απουσιάζει. Υπάρχουν όμως οι ικανοποιήσεις και οι ηδονές που αγγίζουν τα όρια του πόνου. Και υπάρχουν τα σώματα που δεν είναι τίποτε άλλο παρά όργανα και εντόσθια. Η πλοκή της «Ηχούς των οστών» είναι τελικά η ίδια η ζωή και το άρρωστο θέαμα που έχει να επιδείξει.

Ο λόγος που ένας 27χρονος αγγίζει τον αναγνώστη του ύστερα από οκτώ δεκαετίες είναι γιατί, όπως το έχει θέσει ο βρετανός θεατρικός συγγραφέας Χάρολντ Πίντερ, «δεν με οδηγεί σε κανένα κήπο, δεν μου πλασάρει καμία συνταγή, δεν μου πουλά τίποτα που δεν θα ήθελα να αγοράσω και δεν του καίγεται καρφί για το αν τελικά θα το αγοράσω». Ετσι επιστρέφει ένας ατίθασος Μπέκετ, που σε προτρέπει να «αποτύχεις καλύτερα» και για τον οποίο η μόνη φυσική τάξη ορίζεται από τη φράση: «Πρώτα χόρεψε, μετά σκέψου».