[Ανάλυση] Ενας υπουργός, πολλοί ρόλοι

«Yiorgos/ Vangelis/ Philippos/ Yiannis… You must deliver!». Οποιον έλληνα υπουργό Οικονομικών κι αν είχε απέναντί του τα τελευταία πέντε χρόνια, ο Bόλφγκανγκ Σόιμπλε επαναλάμβανε την ίδια επωδό: «Πρέπει να φέρεις αποτελέσματα». Δεν ένοιαζε τον Γερμανό αν στην Αθήνα ένας άλλος υπουργός ή ένας συμπολιτευόμενος βουλευτής είχε αποφασίσει να κάνει την αντιμνημονιακή επανάστασή του. Οι δανειστές ήθελαν αποτελέσματα και τα ζητούσαν μόνο από ένα πρόσωπο: τον υπουργό Οικονομικών των δανειζομένων.

Αυτό το καθήκον, του ντε φάκτο επικεφαλής της οικονομικής διπλωματίας, είχε και την αντανάκλασή του στο εσωτερικό. Κάθε μνημονιακός υπουργός Οικονομικών ήταν – άλλος λιγότερο άλλος περισσότερο – διαπραγματευτής διπλής όψεως. Δεν έπρεπε να πείθει μόνο τους εταίρους. Οφειλε να πείθει και τους συναδέλφους του στο κυβερνητικό σχήμα.

Η δουλειά που έχει τώρα επωμιστεί ο Γκίκας Χαρδούβελης απαιτεί ένστικτο ισορροπιστή, αλλά κυρίως κάτι πιο στοιχειώδες: την πλήρη στήριξη του Πρωθυπουργού. Ιδίως όταν ο ένοικος της οδού Νίκης είναι τεχνοκράτης – όπως ο πρώην και ο νυν – έχει ανάγκη όλο το πολιτικό κεφάλαιο που μπορεί να του δώσει το Μαξίμου. Ηταν μια στήριξη που απολάμβανε ο Γιάννης Στουρνάρας όταν προσπαθούσε να ισορροπήσει στη μέση του τετραγώνου, στις γωνίες του οποίου βρίσκονταν οι τρεις πολιτικοί αρχηγοί της συγκυβέρνησης και οι δανειστές.

Ηταν μια στήριξη που λέγεται ότι έλειψε από το οικονομικό επιτελείο κατά την πρώτη πράξη της μνημονιακής περιπέτειας. Οπως θυμάται παράγοντας που συμμετείχε στη διαπραγμάτευση για το πρώτο Μνημόνιο, «ο Στουρνάρας είχε ίσως περισσότερη κάλυψη σε περιβάλλον τρικομματικής κυβέρνησης από ό,τι εμείς σε συνθήκες μονοκομματικής (επί Παπανδρέου)».

Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, ο ΓΑΠ φρόντιζε πάντα να κρατάει αποστάσεις από τους τοξικούς συμβιβασμούς με την τρόικα. Ο υπουργός Οικονομικών έμενε έτσι έκθετος – εύκολος στόχος στις εξ οικείων επιθέσεις. Ο Σαμαράς αντέστρεψε την εικόνα. Δεν φοβήθηκε μήπως λερωθεί από την επαφή του με τους τροϊκανούς. Τους συναντούσε – όπως και ο Βενιζέλος – ακόμη κι όταν δεχόταν κριτική ότι υποβιβάζει το αξίωμά του στο επίπεδο των χαρτογιακάδων. Αυτή ακριβώς η προσωπική εμπλοκή εκτιμάται ότι βοήθησε πολύ τον Στουρνάρα. Κυρίως επειδή, όπως λέγεται, έστελνε το μήνυμα στους εκπροσώπους των δανειστών ότι η κυβέρνηση δεν παίζει. Είναι προσηλωμένη στο πρόγραμμα σαν να το είχε καταρτίσει η ίδια.  

Σχοινοβάτης, τεχνοκράτης, διαπραγματευτής: Ολους αυτούς τους ρόλους καλείται να ενσαρκώσει τώρα ο Χαρδούβελης. Χθες βρέθηκε στην πρώτη του σύσκεψη κορυφής στο Μαξίμου. Σήμερα υποδέχεται την τρόικα. Στο εξής θα είναι μόνος του στην επαφή του με τους δανειστές. Το Μαξίμου εκτιμά ότι στη φάση που βρίσκεται πλέον το πρόγραμμα δεν απαιτείται η ανάμειξη του Πρωθυπουργού στις διαπραγματεύσεις. Ούτως ή άλλως, η χθεσινή σύσκεψη στο Μαξίμου δεν αφορούσε την τρόικα αλλά τις τράπεζες.

Τελικά, σε επίπεδο πολιτικής στήριξης, ο Γκίκας Χαρδούβελης, διαθέτει ό,τι και ο προκάτοχός του. Θα πρέπει τώρα να δείξει ότι έχει και την απαραίτητη πολιτική ευελιξία για να πείσει και τους έξω και τους μέσα. Ή, όπως το λέει άνθρωπος που στο παρελθόν έχει συνεργαστεί μαζί του, «θα πρέπει να δείξει ότι έχει και συναισθηματική νοημοσύνη».