Το χρώμα τους ήταν κίτρινο

«Εντεκα τραυματίες: δέκα γυναίκες και ένας 72χρονος γέρος. Επτά νεκροί: έξι γυναίκες και ένα παιδί. Ναι, είμαστε σίγουροι ότι είναι νεκροί. Το επιβεβαίωσα εγώ προσωπικά».  Τέτοιες ήταν συνήθως οι αναφορές μου στο Κέντρο Επιχειρήσεων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ στην Ουάσιγκτον, η οποία φάνταζε πολύ μακρινή από το χωριό των 500 κατοίκων Στένικ του Κοσόβου. Τα απογεύματα, όταν επέστρεφα από το πεδίο μάχης, έγραφα επίσημες αναφορές: πόσα σπίτια κάηκαν, πόσα αστυνομικά κέντρα δέχθηκαν επιθέσεις, πόσοι νεκροί μετρήθηκαν. Κατέγραψα τα αποτελέσματα της βίας σε αμέτρητες επίσημες αναφορές ως αξιωματικός Ξένων Υπηρεσιών, τα τελευταία δέκα χρόνια της καριέρας μου, στη Ρουάντα, στο Αφγανιστάν, το Ιράκ και το Σουδάν.  

Τα αφεντικά μας πάντοτε μας υπενθύμιζαν ότι «είμαστε απλοί παρατηρητές». Αν υποστηρίζαμε τη μια πλευρά, θα μας έδιωχναν από τη χώρα και αυτό δεν θα ωφελούσε σε τίποτα. Ωστόσο, εκείνη την ημέρα, πριν από δεκαπέντε χρόνια, η στυγνή αποτίμηση της επίθεσης των Σέρβων στο χωριό του Κοσόβου δεν ήταν αρκετή. Δεν μου αρκούσε να είμαι ένας απλός τουρίστας ανάμεσα στα θύματα. Αρχισα να γράφω για ό,τι παρέλειπα στην επίσημη αναφορά. Για το κίτρινο χρώμα που παίρνει το δέρμα των νεκρών. Για το βλέμμα μίσους και σύγχυσης του 72χρονου γέρου. Για τη δική μου σύγχυση όταν δεν μπορούσα να διακρίνω αν ένα καμένο πτώμα ήταν παιδιού ή σκυλιού. Για την αμηχανία μου όταν με παρακάλεσε μια γυναίκα να πάρω το παιδί της πριν σκοτωθεί από σφαίρα. Για τη στιγμή που ένιωσα την πίεση ενός όπλου στον κρόταφο, όταν ένας Σέρβος απείλησε να βιάσει τη διερμηνέα μου κι έπειτα να μας σκοτώσει και τους δυο.

Μου πήρε πολλά χρόνια να συνειδητοποιήσω ότι αυτά που αποτύπωνα στο χαρτί ήταν τα συμπτώματα της διαταραχής του μετατραυματικού στρες. Μόνο όταν έφτασα στο χείλος του γκρεμού με μια απόπειρα αυτοκτονίας, επέστρεψα στη χώρα μου και αναζήτησα ιατρική βοήθεια. Περισσότερο όμως με βοήθησε το γράψιμο. Αρχισα να γράφω και για το στίγμα της ψυχικής διαταραχής και για τον προβληματικό διαχωρισμό της ψυχικής υγείας από την ευρύτερη ιατρική περίθαλψη. Κάπως έτσι προέκυψε το βιβλίο «Seriously not Αlright: Five Wars in Ten Years» (εκδ. Schaffner Press). Γιατί το έγραψα; Ηταν ένας τρόπος να επανακτήσω τον έλεγχο της ζωής μου. Γιατί το δημοσίευσα; Γιατί, τελικά, ούτε το γράψιμο ήταν αρκετό. Εκανα γνωστή την ιστορία μου για να νιώσει κάποιος την άνεση να κάνει το ίδιο. Μου είναι ακόμη πολύ δύσκολο να μιλήσω για εκείνη την ημέρα στην έρημο που άρπαξα δυο μπίρες κι ένα πιστόλι και παραλίγο να δώσω τέλος στη ζωή μου. Ωστόσο, κάθε φορά ελπίζω ότι κάποιος που θα μ’ ακούσει θα βρει το κουράγιο να πατήσει στα πόδια του.