[Τρίτη άποψη] Χρωστάμε στους φοιτητές μας

Το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) είναι ένα από τα σύμβολα της χώρας μας: στην παραγωγή της γνώσης, στην καινοτομία, στην έρευνα, στους κοινωνικούς αγώνες. Για εμάς, τα μέλη της πολυτεχνειακής οικογένειας, το ΕΜΠ είναι το σπίτι μας. Είναι εκεί όπου νιώθουμε ότι θα ανήκουμε για όσο ζούμε. Η φιλοδοξία για τη διεκδίκηση της πρυτανείας του Πολυτεχνείου αυτή την εξαιρετικά κρίσιμη καμπή, για τη χώρα μας και το ίδρυμα, προέκυψε ως φυσική ανάγκη προσφοράς στα δύσκολα. Δεν υπήρχε δεύτερη σκέψη, φόβος ή δίλημμα. Το ξεπέρασμα της σημερινής κρίσης απαιτεί τη συστράτευση όλων των μελών της πολυτεχνειακής κοινότητας, με σταθερότητα και πίστη για την αλλαγή σελίδας στο ιστορικό Μετσόβιο.

Η συγκυρία είναι διαχρονικά πρωτόγνωρη. Το ΕΜΠ κινδυνεύει να απορρυθμιστεί μέσα στη γενικότερη παρακμή και φθορά. Ωστόσο, η εικόνα είναι άδικη – γιατί διαθέτουμε μερικούς από τους πιο χαρισματικούς φοιτητές, νησίδες αναγνωρισμένης διεθνούς αριστείας, ευρύτατο δίκτυο αναγνωρισμένων αποφοίτων, προγράμματα σπουδών επιστημόνων μηχανικών με διεθνή αναγνώριση. Καθηγητές του ιδρύματός μας βραβεύονται διεθνώς και είναι υπεύθυνοι υλοποίησης μεγάλων ερευνητικών και αναπτυξιακών έργων. Μετά τις πρόσφατες διεθνείς και ανεξάρτητες αξιολογήσεις, οι σχολές μας κατατάσσονται σε κορυφαίο επίπεδο – αφενός για την έρευνα που διεξάγεται και αφετέρου για τη διεθνή τους αναγνώριση. Πολλά από αυτά (αν όχι όλα) είναι άγνωστα στους πολίτες που μας χρηματοδοτούν μέσα από τον προϋπολογισμό του κράτους – συχνά η παραπλάνηση κυριαρχείται από «ειδικούς», ενώ οι επίσημες ηγεσίες (που οφείλουν να υπερασπιστούν τα αυτονόητα) σιωπούν. Εμείς πιστεύουμε ότι η απάντηση στην κρίση περνά μέσα από τη δουλειά μας. Δεν μας βρίσκουν σύμφωνους οι θεωρίες συνωμοσίας και η συχνά στρεβλή ιδεοληπτική ερμηνεία της πραγματικότητας. Θέλουμε να μιλάμε ως μηχανικοί με δεδομένα και με αλγορίθμους, ως επιστήμονες που προσαρμόζουν την παράδοση του κανόνα και του διαβήτη στην εποχή του Ιντερνετ και της ηλεκτρονικής κοινωνίας της γνώσης.

Πρώτη προτεραιότητα είναι η αναβάθμιση των προγραμμάτων σπουδών και η αποκατάσταση της εικόνας μας στην κοινωνία – που τελευταία μας παρακολουθεί αμήχανα, παθητικά, σαν να μας έχει βαρεθεί. Χρωστάμε στους φοιτητές μας εκσυγχρονισμένα προγράμματα, με συνέργειες ανάμεσα στις σχολές μας, με ενισχυμένο τον ρόλο του πενταετούς μας πτυχίου στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, με συστηματοποίηση των διδακτορικών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων, με τόνωση της εξωστρέφειας και των διεθνών συνεργασιών. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η τήρηση του ακαδημαϊκού ημερολογίου που θα επιτρέψει στους φοιτητές μας, στις οικογένειές τους, στους εργαζομένους, στους συνεργάτες μας να προγραμματίζουν τη ζωή τους.

Η δεύτερη προτεραιότητα αφορά τη διαμόρφωση υποστηρικτικού κλίματος στο ίδρυμα για την ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας. Θα πρέπει άμεσα να δημιουργηθεί – μέσα στο ΕΜΠ – νομικό πρόσωπο στο πρότυπο των Πανεπιστημιακών Ερευνητικών Κέντρων της Ευρώπης, που θα αποτελέσει μοχλό υλοποίησης της βασικής και της εφαρμοσμένης έρευνας. Στη διάρθρωσή του θα προβλέπονται ευρείες θεματικές ομάδες χάραξης μιας ερευνητικής – αναπτυξιακής πολιτικής, με βάση τη δυναμική και τις δυνατότητες συνεργειών των εργαστηρίων μας. Στο πλαίσιο αυτό, εκτός από τα έργα που έχουν ήδη ενταχθεί στις μεσοπρόθεσμες εθνικές και ευρωπαϊκές προτεραιότητες, θα πρέπει να διασφαλίζονται πόροι για εσωτερικά προγράμματα ενίσχυσης της καινοτομίας και επιβράβευσης της αριστείας (βασική έρευνα, τέχνη και πολιτισμός, αρχική ενίσχυση νέων συναδέλφων, ενίσχυση του ρόλου των μεταδιδακτορικών ερευνητών του ΕΜΠ).

Τρίτη προτεραιότητα είναι η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και ζωής, της καθημερινότητας στο ίδρυμα. Δεν τρέφω αυταπάτες ως προς την οικονομική στενότητα και τη διοικητική αποδιοργάνωση μετά τις περικοπές των τελευταίων μηνών. Αλλωστε ζούμε τις ημέρες αυτές τις συνέπειες μιας κυβερνητικής πολιτικής με σχηματικές μαγικές συνταγές, με πρώτα θύματα μέσα στην πολυτεχνειακή οικογένεια, που μεσοπρόθεσμα κινδυνεύει να πλήξει τη θεσμική αυτοτέλεια (ακόμα και την υπόσταση) του ΕΜΠ. Είναι αυτονόητο πως υπάρχουν και διαχρονικές ευθύνες από πλευράς μας, με καθυστερήσεις και αντιφατικά μηνύματα προς τους φοιτητές, τους εργαζομένους και την πολιτεία. Ηρθε όμως η ώρα να γυρίσουμε σελίδα. Πρέπει να κερδίσουμε το στοίχημα για το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο: ένα πρωτοπόρο τεχνικό πανεπιστήμιο, διαχρονικός πόλος έλξης για τη νέα γενιά, κέντρο αριστείας και παραγωγής γνώσης με πρωτεύοντα ρόλο στην ανασυγκρότηση της χώρας.

O Βασίλης Μάγκλαρης είναι καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, υποψήφιος πρύτανης