[Αγιογραφίες] Αντι-κατσουρανισμός

ΥΠΑΡΧΟΥΝ πολλοί τρόποι να διαβάσεις μια ιστορία. Την προσοχή τραβούν συνήθως τα πρόσωπα με τα πάθη και τις ενέργειές τους. Η συστημική θεωρία όμως επιμένει ότι αυτά δεν έχουν τόση σημασία. Η ουσία είναι στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα, στα συμφραζόμενα και, τελικά, στο ευρύτερο σύστημα όπου το στόρι εγγράφεται. Είναι αυτό το σύστημα που καθορίζει πώς εξελίσσεται μια ιστορία και είναι τις γενικότερες συγκρούσεις του συστήματος που η ιστορία καθρεφτίζει σε ένα «μίκρο» επίπεδο.

ΕΝΤΑΞΕΙ, η προσέγγιση αυτή είναι υπερβολικά θεωρητική. Εφαρμόζεται όμως πλήρως στην περίπτωση του Κώστα Κατσουράνη. Υπόθεση εργασίας: η Ελλάδα είναι μια χώρα βαθιά πολωμένη και σχεδόν διχασμένη. Βρίσκεται, σύμφωνα με τη διατύπωση του Ι.Κ. Πρετεντέρη, σε έναν «ψυχρό εμφύλιο». Αφορμή – ή μάλλον καταλύτης – είναι το Μνημόνιο. Αυτό όμως έχει τελικά πυροδοτήσει μια ατμόσφαιρα όπου οι «στρατοί» εύκολα συγκροτούνται και ακόμη πιο εύκολα συγκρούονται. Η περίπτωση Κατσουράνη το αποδεικνύει. Βλέπει – δεν βλέπει κανείς facebook, η δημιουργία ομάδας που ζητούσε να μην παίζει ο Κατσουράνης στην Εθνική – γιατί είτε χάνουμε είτε δεν κερδίζουμε – εικονογραφεί τις γενικευμένες διασπαστικές τάσεις που επικρατούν στη χώρα μας. Η Εθνική έχει κι άλλες φορές συμμετάσχει σε μεγάλες διοργανώσεις με επιδόσεις – εξαίρεση το Euro 2004 – του ύψους ή, συνηθέστερα, του βάθους. Αυτές όμως δεν έχουν δημιουργήσει συσπειρώσεις και αντισυσπειρώσεις όπως έγινε με τους αντι-κατσουρανικούς. Ακόμη περισσότερο: δεν ξεχείλισε ποτέ και ποτέ τόσο εύκολα η μισαλλοδοξία για κάτι μικρής σημασίας. Διότι, άντε, να σου φταίει ο προπονητής ή το στήσιμο της ομάδας. Αλλά η συσχέτιση του αν θα πατήσει ή όχι ένας παίκτης στο γρασίδι με το αποτέλεσμα του ματς έχει χαρακτηριστικά «μαγικής σκέψης». Δηλαδή προχωρημένου ανορθολογισμού.

Η απόδειξη; Την Κυριακή το βράδυ ο Κατσουράνης μπήκε αλλαγή σε μια δύσκολη για την Εθνική φάση και έπαιξε μόνο καλή μπάλα. Φυσικά, οι ανορθολογικοί έχουν έτοιμο το επιχείρημα: ναι ισοφαρίσαμε, αλλά τελικά – τι να το κάνεις; – χάσαμε. Η περίπτωση Κατσουράνη καθιστά ανάγλυφα τα πάθη μιας κοινωνίας που πλέον αναζητά εύκολα τον αποδιοπομπαίο τράγο και που τον ενοχοποιεί ταχύτατα χωρίς να πολυασχολείται με τη λογική θεμελίωση της κατηγορίας. Κλασικό σύμπτωμα κρίσης μοντέλου. Με τον ίδιο τρόπο που φταίει το Μνημόνιο και όχι μια Ελλάδα που επί δέκα ή δεκαπέντε χρόνια δεν έκανε ποτέ τίποτε για να γίνει ανταγωνιστική, οπότε την πήρε ο πρώτος αέρας όταν ξέσπασε η διεθνής κρίση. Αντίστοιχα, φταίει ο δικομματισμός επειδή μας πήγε στο Μνημόνιο και το υλοποιεί και όχι ένα εκλογικό σώμα που επί δέκα – δεκαπέντε χρόνια δεν ήθελε να ακούσει τίποτε για μεταρρυθμίσεις και ήθελε μόνο να του χαϊδεύουν τα αφτιά με λαϊκισμό.

ΩΣΤΟΣΟ, το πιο ενδιαφέρον στοιχείο μιας συστημικής ανάγνωσης της περίπτωσης Κατσουράνη είναι άλλο. Οι πιο προχωρημένοι και γνώστες λένε ότι το αντι-κατσουρανικό κίνημα στο facebook δεν είναι αυθόρμητο και δεν είναι καθόλου άσχετο με το αν ο συγκεκριμένος παίκτης έχει στοχοποιηθεί από μεγάλη ομάδα (στην οποία δεν έχει παίξει). Με τον ίδιο τρόπο που όλοι αυτοί που τα έχουν βάλει με το Μνημόνιο, τον δικομματισμό και τους Γερμανούς δεν είναι εντελώς τυχαία ή αθώα πρόσωπα. Εν πολλοίς, το Μουντιάλ του ’14 ήταν και λίγο σπασμένος καθρέφτης του πού βρισκόμαστε – μετέωροι μέσα στα μίση μας και παράλογοι στους συλλογισμούς μας. Με τον ίδιο τρόπο που το Euro του ’04 δικαίωσε προσωρινά μια Ελλάδα που πίστευε ότι μπορεί να περπατήσει στον αέρα – πριν πέσει.