[Διαστάσεις] Τα μαύρα κουτιά της εκπαίδευσης

Η είδηση που δημοσιεύτηκε στη χθεσινή «Ελ Παΐς» ήταν εντυπωσιακή όχι τόσο γι’ αυτό που έλεγε όσο γι’ αυτό που άφηνε να εννοηθεί (λέμε τώρα). Ο ΟΟΣΑ πραγματοποίησε πρόσφατα μια έρευνα για την αξιολόγηση, ή μάλλον τη μη αξιολόγηση, των καθηγητών. Ελαβαν μέρος 106.000 καθηγητές από 33 χώρες. Στις δύο πρώτες θέσεις βρίσκονται η Ιταλία και η Ισπανία, όπου τα ποσοστά των καθηγητών που δεν έχουν αξιολογηθεί ποτέ φτάνουν το 70% και 36% αντιστοίχως (έναντι 9% που είναι ο μέσος όρος για τις χώρες του ΟΟΣΑ). «Ο εξεταστής δεν εξετάζεται», είναι ο τίτλος του ρεπορτάζ. Ψάχνω με αγωνία το γράφημα για να δω σε ποια θέση βρίσκεται η Ελλάδα, αλλά η καλή εφημερίδα έχει διαλέξει μόνο 12 χώρες, πρέπει να βρω την πρωτότυπη έκθεση, Talis λέγεται, δεν θα είναι δύσκολο.

Δεν ήταν δύσκολο. Και φυσικά οι υποψίες μου επιβεβαιώθηκαν: η Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται στις 33 χώρες που εξέτασε ο ΟΟΣΑ, όπως συμβαίνει συχνά με τις έρευνες των μεγάλων διεθνών οργανισμών. Αν περιλαμβανόταν, θα καταλάμβανε άνετα την πρώτη θέση: το ποσοστό των καθηγητών που δεν έχουν αξιολογηθεί ποτέ στη χώρα μας είναι ακριβώς 100%. Οι ελληνικές αίθουσες διδασκαλίας είναι σαν τα μαύρα κουτιά των αεροπλάνων: όλες οι πληροφορίες βρίσκονται στο εσωτερικό τους, αλλά είναι αδύνατον να τις μάθει κάποιος απέξω. Και αν πιστέψουμε τον κ. Θέμη Κοτσιφάκη, αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει στον αιώνα τον άπαντα. Ο πρόεδρος της ΟΛΜΕ απορρίπτει την αξιολόγηση επειδή δημιουργεί κλίμα τρόμου στα σχολεία (!). Οπως δήλωσε επίσης την περασμένη εβδομάδα, το αποτέλεσμά της θα μετατρέψει τα σχολεία σε ζούγκλες γιατί ο ανταγωνισμός θα είναι μεγάλος σε θέματα προαγωγής…

Ο ΟΟΣΑ δεν συμφωνεί. Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, σημειώνει, επηρεάζει και βελτιώνει την ποιότητα της εκπαίδευσης. Γι’ αυτό άλλωστε οι περισσότερες χώρες ακολουθούν αυτή τη διαδικασία, αναθέτοντας την αξιολόγηση είτε σε εξωτερικούς επιθεωρητές (όπως γίνεται συνήθως) είτε στους προϊσταμένους των καθηγητών στα ίδια τα εκπαιδευτικά κέντρα (όπως συμβαίνει, για παράδειγμα, στη Φινλανδία). Αλλού ο έλεγχος είναι ετήσιος και υποχρεωτικός και αλλού γίνεται σε περιοδική και εθελοντική βάση. Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν επηρεάζει τον μισθό, σε άλλες (όπως στη Γαλλία) είναι ευθέως συνδεδεμένος μαζί του. Αυτός είναι φυσικά και ο μεγαλύτερος φόβος των συνδικαλιστών.

Η έκθεση του ΟΟΣΑ επισημαίνει και μια άλλη ιδιαιτερότητα των ισπανών εκπαιδευτικών: εργάζονται με κλειστές πόρτες. Το 87% δεν έχει παρακολουθήσει ποτέ το μάθημα ενός άλλου καθηγητή, ποσοστό διπλάσιο του μέσου όρου του ΟΟΣΑ. Το ποσοστό για την Ελλάδα είναι και πάλι άγνωστο, προφανώς είναι κι εδώ μεγάλο, κι αυτή η έλλειψη επικοινωνίας και διαλόγου είναι εξίσου σημαντική με την έλλειψη αξιολόγησης. Το βέβαιο είναι ότι όλα αυτά λειτουργούν εις βάρος των παιδιών.