[Διαστάσεις] Η νέα Ιουλιανή Επανάσταση

Αχρωμος, άοσμος, παλιομοδίτης, (πρώην) πότης, υπερασπιστής των ισχυρών και του τραπεζικού απορρήτου της χώρας του, αλλά και ένας παθιασμένος ευρωπαϊστής, άνθρωπος με χιούμορ και λάτρης του Τύπου, κάποιος που «βλέπει τα πάντα, διαβάζει τα πάντα, ξέρει τα πάντα»: όλα είναι ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, η αναμενόμενη εκλογή του οποίου στην προεδρία της Κομισιόν χαρακτηρίζεται ήδη μια μικρή επανάσταση.

Ενα από τα πιο συνηθισμένα δημοσιογραφικά κλισέ είναι ότι «στο τέλος νικούν οι Γερμανοί», είτε πρόκειται για την πολιτική και την οικονομία είτε για το ποδόσφαιρο. Στην πραγματικότητα, όμως, ο Γιούνκερ δεν ήταν επιλογή της Μέρκελ. Η καγκελάριος τον προτιμούσε βέβαια ως υποψήφιο από τον Μισέλ Μπαρνιέ, δεν ήθελε όμως και να συγκρουστεί με τον Κάμερον για χάρη του. Υπολόγιζε έτσι ότι στην πορεία, με κάποιο πρόσχημα, θα τον «φάει». Σε σχετική ερώτηση των δημοσιογράφων μετά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, στις 27 Μαΐου, απάντησε ότι των διαπραγματεύσεων για την προεδρία της Κομισιόν θα ηγηθεί ο απερχόμενος πρόεδρος, ο Χέρμαν Βαν Ρομπάι. Αλλά οι δημοσιογράφοι επέμειναν. Ποιος Βαν Ρομπάι; Δεν είχαν δεσμευτεί οι ηγέτες ότι τον πρώτο λόγο θα τον έχει ο υποψήφιος του κόμματος που θα νικούσε στις ευρωεκλογές;

Η Μέρκελ αναγκάστηκε έτσι να κάνει πίσω. Βλέποντας την απομόνωσή του να αυξάνεται επικίνδυνα, ο βρετανός πρωθυπουργός ανέβασε απότομα τον πήχη. Και τότε μπήκαν στο παιχνίδι οι σοσιαλιστές. Αντί να υποστηρίξουν τον δικό τους υποψήφιο, όπως αναμενόταν, έθεσαν τους όρους τους για να ψηφίσουν τον «εκλεκτό των ευρωπαίων πολιτών». Και ο βασικότερος από τους όρους αυτούς ήταν η πραγματοποίηση επενδύσεων σε πέντε τομείς: τις μεγάλες υποδομές, την έρευνα και καινοτομία, την ενεργειακή απόδοση, την εκπαίδευση των νέων και τις ανάγκες στην υγεία. Δύσκολα θα μπορούσαν οι Χριστιανοδημοκράτες να αρνηθούν ένα τέτοιο deal.

Συνιστούν όλα αυτά επανάσταση; Εξαρτάται πώς το βλέπει κανείς. Για τον γάλλο συντηρητικό ευρωβουλευτή Αλέν Λαμασούρ, έναν από τους πιο ένθερμους ευρωπαϊστές, αυτό που γίνεται στην Ευρώπη θυμίζει την Ιουλιανή Επανάσταση του 1830, όταν η Γαλλία πέρασε από την απόλυτη μοναρχία του Καρόλου Ι στην κοινοβουλευτική μοναρχία του Λουδοβίκου-Φίλιππου: ο «βασιλιάς», δηλαδή το Συμβούλιο των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, δεν μπορεί πλέον να διορίζει τον πρόεδρο της Κομισιόν. Για τον Κάμερον, που δεν δίστασε να επιστρατεύσει και την κίτρινη δημοσιογραφία της «Σαν» για να καταγγείλει τον «πιο επικίνδυνο άνθρωπο της Ευρώπης», πρόκειται για πραξικόπημα. Η ριζοσπαστική Αριστερά, πάλι, αναγνωρίζει ότι η εκλογή του Γιούνκερ συνάδει με τους κανόνες. Λογικά, λοιπόν, θα πρέπει και να τον ψηφίσει.

Κανείς δεν περιμένει βέβαια να εκτοξευθεί η υποστήριξη των ευρωπαϊκών θεσμών επειδή ο Γιούνκερ θα πάρει τη θέση του Βαν Ρομπάι. Τα πρόσωπα παίζουν ρόλο, αλλά ακόμη μεγαλύτερο ρόλο παίζουν τα προγράμματα. Ενα από τα αγαπημένα βιβλία του πρώην πρωθυπουργού του Λουξεμβούργου είναι «Η πορεία της τρέλας», όπου η αμερικανίδα ιστορικός Μπάρμπαρα Τάτσμαν διηγείται πώς, από τον πόλεμο της Τροίας μέχρι το Βιετνάμ, οι μεγάλοι ηγέτες έχουν διαπράξει σφάλματα τα οποία συχνά αποδείχθηκαν καταστροφικά. Ο Γιούνκερ τώρα ξέρει.