Ποιος κρυφάκουγε τον πρωθυπουργό;

Ποιος βρίσκεται πίσω από το σκάνδαλο παρακολουθήσεων που πλήττει την κυβέρνηση της Πολωνίας τις τελευταίες εβδομάδες; Οι «συνήθεις ύποπτοι» Ρώσοι ή κάποιες εσωτερικές δυνάμεις; Αυτό είναι το ερώτημα που απασχολεί τους Πολωνούς σχετικά με το σκάνδαλο που εμπλέκει τέσσερις επιφανείς πολιτικούς της χώρας: τον Κεντροδεξιό πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ, τον Μάρεκ Μπέλκα, κυβερνήτη της κεντρικής τράπεζας, τον Γιάτσεκ Ροστόφσκι, πρώην υπουργό Οικονομικών και τον υπουργό Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι.

Οι συναντήσεις τους σε πριβέ χώρους δύο γνωστών εστιατορίων καταγράφηκαν λεπτομερώς. Σε μια από αυτές ο Μπέλκα συζητά με έναν υπουργό για τις «συνθήκες» υπό τις οποίες μπορεί να βοηθήσει την κυβέρνηση, μειώνοντας τα επιτόκια. Σε μια άλλη ο υπουργός Εξωτερικών απορρίπτει τις στενές σχέσεις της χώρας με τις ΗΠΑ ως «άχρηστες». Στην πραγματικότητα οι συνομιλίες αυτές δεν προκάλεσαν κάποια ζημιά στην Πολωνική Δημοκρατία ούτε κλόνισαν την εμπιστοσύνη προς την κεντρική τράπεζα ούτε καν έθεσαν εν κινδύνω τη συμμετοχή της Πολωνίας στο ΝΑΤΟ και στην ΕΕ. Ωστόσο επέφεραν σοβαρό πλήγμα στην κυβέρνηση της χώρας.

Οι προφανείς ερωτήσεις είναι οι εξής: ποιος έδωσε τη διαταγή για τις παρακολουθήσεις, ποιος έστειλε τις ηχογραφήσεις στο περιοδικό «WProst» και ποιος ελπίζει να επωφεληθεί από το σκάνδαλο; Κάποιοι Πολωνοί που δεν ξεχνούν τη μακρά περίοδο της σοβιετικής κηδεμονίας, υποπτεύονται ότι πίσω από όλα αυτά κρύβεται το χέρι της Μόσχας.

Αλλωστε στο τιμόνι της Ρωσίας βρίσκεται ένα πρώην στέλεχος της KGB που χρησιμοποιούσε συχνά τέτοιες μεθόδους. Ενα παράδειγμα του πώς η Ρωσία εκμεταλλεύεται τις διαφωνίες μεταξύ των δυτικών κυβερνήσεων προέκυψε τον Φεβρουάριο, όταν δημοσιοποιήθηκε ηχογραφημένη συνομιλία όπου η υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ αρμόδια για την Ευρώπη Βικτόρια Νιούλαντ χρησιμοποίησε υβριστικές εκφράσεις για τις διπλωματικές προσπάθειες της ΕΕ σχετικά με την Ουκρανία. Τώρα η διαρροή των σχολίων του Σικόρσκι ίσως δυναμιτίσουν τις πιθανότητες που είχε να γίνει ο διάδοχος της Κάθριν Αστον, δηλαδή επικεφαλής της Εξωτερικής Πολιτικής της ΕΕ.

Παρότι η διελκυστίνδα μεταξύ Ρωσίας και Δύσης συνεχίζεται, είναι μάλλον δύσκολο να αποδειχθεί ότι η Μόσχα βρίσκεται πίσω από αυτό το σκάνδαλο, γράφει ο Τόνι Μπάρμπερ στους «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», καθώς δεν υπάρχει καμία απόδειξη. Οι δημοσιογράφοι του περιοδικού «WProst» δήλωσαν ότι παρέλαβαν τις συνομιλίες μέσω ενός επιχειρηματία που δεν συνδέεται με ξένες δυνάμεις, ενώ δεν είναι στο στυλ της KGB να ηχογραφεί αντιπάλους της σε εστιατόρια και κατόπιν να στέλνει ηχογραφήσεις σε δημοφιλή περιοδικά. Αλλωστε αν η Μόσχα ήθελε να υπονομεύσει την πολωνική διπλωματία σχετικά με την Ουκρανία, θα μπορούσε να το κάνει πολλούς μήνες νωρίτερα.

Αν όχι η Ρωσία, τότε ποιος; Ο Τουσκ τη Δευτέρα υπαινίχθηκε ότι οι παρακολουθήσεις έγιναν από «εγκληματική ομάδα» που κινήθηκε είτε από «κακή πρόθεση, αφέλεια, απληστία είτε για να εξυπηρετήσει πολιτικά συμφέροντα». Ο πρωθυπουργός φαίνεται να υποδεικνύει εσωτερικούς πολιτικούς αντιπάλους και όχι εξωτερικό δάκτυλο.