[Αγιογραφίες] Απιαστος

ΜΙΚΡΟΨΥΧΟΙ καιροί για σοσιαλιστικά μνημόσυνα. Στη Γαλλία, όπου ο Φρανσουά Μιτεράν ήταν πρόεδρος για 14 χρόνια, μιλούν για «έτος μηδέν» καθώς η Μαρίν Λεπέν ήρθε πρώτη στις ευρωεκλογές. Στην Ελλάδα, όπου ο Ανδρέας Παπανδρέου ηλέκτριζε κάποτε τις μάζες, η επέτειος του θανάτου του βρήκε ένα ΠαΣοΚ σχεδόν αναισθητοποιημένο από τη συγκυρία. Ο Βαγγέλης Βενιζέλος έκανε μια μετρημένη δήλωση ενώ ο προκάτοχός του στην ηγεσία Γιώργος Παπανδρέου εντοπίστηκε στην Ειδική Επιτροπή του ΟΗΕ για την Αποαποικιοποίηση, κάπου στη Νέα Υόρκη. Αυτή ασχολήθηκε με την υπόθεση του Πουέρτο Ρίκο. Αντιθέτως, στη Χαριλάου Τρικούπη βασανίζονται με τη συμμετοχή στην κυβέρνηση και με τη «μικρή» ΔΕΗ.

ΔΕΚΑΟΚΤΩ χρόνια μετά τον Ιούνιο του 1996, ο Ανδρέας φαίνεται να ανήκει πλέον στην Ιστορία. Ή μάλλον, διαφορετικά ειπωμένο, να έχει μείνει στην άλλη όχθη. Η αλήθεια είναι πως, με σχεδία το Μνημόνιο, η Ελλάδα έχει περάσει από την άλλη μεριά. Αργεντινή δεν γίναμε. Το επιβεβαιώνει και η πρόσφατη επικαιρότητα με τα ντράβαλα που τραβάει η κυβέρνηση της Κριστίνα Κίρσνερ με το θέμα της αναδιάρθρωσης του χρέους που συνεχίζει να τους ταλαιπωρεί από το 2001. Ωστόσο, μιλάμε για μια χώρα εντελώς διαφορετική και για ένα πολιτικό τοπίο εντελώς αλλοιωμένο. Ηγέτης χαρισματικός όσο κανείς, ο Ανδρέας μπορούσε να κινητοποιεί την κοινή γνώμη με δυο λέξεις και μια κίνηση. Δεν υπάρχει όμως πια καμία αμφιβολία ότι όλα αυτά ανήκουν στην Ιστορία. Εστω κι αν ο παπανδρεϊσμός είναι, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, το μαύρο κουτί ενός ΠαΣοΚ που έχει συρρικνωθεί κάτω ακόμη και από την αφετηρία του 1974, αρνείται όμως να τερματίσει.

ΙΣΩΣ το λιγότερο προσεγμένο στοιχείο του Ανδρέα να ήταν ο κοσμοπολιτισμός του. Εύκολα μπορούσε να διαφύγει την προσοχή, όταν ο ιδρυτής του ΠαΣοΚ είχε τόσο μεγάλη και τόσο γνήσια λαϊκή απήχηση εν Ελλάδι. Ωστόσο, ο Παπανδρέου μπορούσε να συγκινεί τα μεσαία και τα κατώτερα στρώματα, έχοντας όμως ο ίδιος την αντίληψη ενός παίκτη που κινείται στην κορυφή. Αρα που μπορεί να βλέπει μακριά, με τον ίδιο τρόπο που μπορεί να βλέπει τα κοντινά υπό κάτοψη. Φάνηκε στη δεκαετία του ’80 και στον τρόπο που χειρίστηκε τα ευρωπαϊκά τότε. Φάνηκε και μετά το 1993, όταν έχοντας πλήρη επίγνωση τού τι σήμαινε το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, αναπροσανατόλισε την Ελλάδα προς την Ουάσιγκτον. Στην πολιτική όλα είναι πολιτικά και όλα, βέβαια, είναι θέμα κινήσεων.

Ο κοσμοπολιτισμός του Ανδρέα είναι επίσης αυτό που τον κάνει άπιαστο για όλους αυτούς που ισχυρίζονται ότι ο σημερινός ΣΥΡΙΖΑ είναι ό,τι και το ΠαΣοΚ του ’77. Ο Αλέξης Τσίπρας μπορεί να ταξιδεύει στο εξωτερικό, ωστόσο ο ΣΥΡΙΖΑ είναι παγιδευμένος στο εσωτερικό σε όλες τις αγκυλώσεις ενός πολιτικού επαρχιωτισμού για τον οποίο – για να το πει κανείς κυνικά – ο λαϊκισμός δεν είναι πολλαπλασιαστής αλλά κινούμενη άμμος, άρα παγίδευση. Οσο κακοχωνεμένο ΠαΣοΚ και να έχει μέσα του το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, οι ομοιότητες δεν υπάρχουν. Αλλωστε, άλλο το 26% κι άλλο το 48%.

ΜΕΝΕΙ η απορία για το πώς θα «διάβαζε» ο Ανδρέας, ως τοπ οικονομολόγος και πολιτικός, την κατάσταση της σημερινής Ελλάδας. Δεν θα το μάθουμε…