Φλύαρος υπουργός και αδιάκριτος κοριός

Στη μέση μιας πολιτικής θύελλας, της ισχυρότερης κατά τη διάρκεια της επτάχρονης πρωθυπουργίας του Ντόναλντ Τουσκ, βρίσκεται η κυβέρνηση της Πολωνίας. Το πολιτικό σκάνδαλο που απειλεί τη σταδιοδρομία κορυφαίων πολωνών ηγετών, ίσως και της κυβέρνησης, αφορά μία σειρά από ηχογραφημένες συνομιλίες – άγνωστο μέχρι στιγμής από ποιον, σύμφωνα με το περιοδικό «Wprost» που έφερε στο φως τη λεγόμενη «υπόθεση υποκλοπών». Πέραν του προφανούς κενού ασφαλείας, οι συνομιλίες αποκαλύπτουν μια μυστική συμφωνία το 2013 μεταξύ του επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας της Πολωνίας Μάρεκ Μπέλκα και του υπουργού Εσωτερικών Μπαρτλομιέ Ζινκιέβιτζ. Δεν είναι όμως μόνο η συμφωνία καθεαυτή που συγκλονίζει την πολωνική κοινή γνώμη. Ισως ακόμη πιο σκανδαλώδες στην όλη ιστορία είναι η προκλητική γλώσσα των συνομιλητών. Για του λόγου το αληθές, το πολωνικό περιοδικό δημοσίευσε χθες στην ιστοσελίδα του την απομαγνητοφώνηση της πρώτης ώρας των συνομιλιών. Και υπόσχεται πως θα υπάρξει συνέχεια.  

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε πέρυσι τον Ιούλιο σε πριβέ χώρο διάσημου εστιατορίου της Βαρσοβίας, όπου συχνάζει η πολιτική ελίτ της χώρας. Σε τόνο πολύ χαλαρό, ο Μπέλκα τα βάζει με τα μέλη του «γαμ… Συμβουλίου Νομισματικής Πολιτικής», του οποίου προεδρεύει. Ο υπουργός Εσωτερικών από την πλευρά του, αρμόδιος για την ασφάλεια του κράτους, σχολιάζει με πρωτοφανή κυνισμό: «Το πολωνικό κράτος υπάρχει μόνο στη θεωρία. Πρακτικά, δεν υπάρχει».

Πυρήνα της επίμαχης συζήτησης αποτελούσε η χάραξη της στρατηγικής, οικονομικής και νομισματικής, η οποία θα εξασφάλιζε την επανεκλογή του Τουσκ στις βουλευτικές εκλογές που, εκτός απροόπτου, θα διεξαχθούν το φθινόπωρο του 2015. «Η παραίτηση του υπουργού Οικονομικών είναι απαραίτητη» ακούγεται να λέει ο Μπέλκα. Μερικούς μήνες αργότερα ο τότε υπουργός αντικαθίσταται από έναν οικονομολόγο της ολλανδικής τράπεζας ING, «περισσότερο τεχνοκράτη και λιγότερο πολιτικό», όπως ακριβώς επιθυμούσε ο Μπέλκα.  Η συζήτηση αναμφισβήτητα υπονομεύει την ανεξαρτησία της Κεντρικής Τράπεζας. Εκπρόσωπος του πολωνού προέδρου Μπρόνισλαβ Κομορόφσκι μίλησε για «σοβαρή κρίση των θεσμών του κράτους», ενώ η αντιπολίτευση ανακοίνωσε ότι θα καταθέσει πρόταση μομφής εναντίον του υπουργού Εσωτερικών αλλά και της κυβέρνησης.

Οι πιθανότητες να υπερψηφιστεί ωστόσο είναι πολύ λίγες, σχολιάζει στη «Μοντ» ο Βόιτσιεχ Σάκι, πολιτικός αναλυτής στο ίδρυμα Polityka Insight. «Πρόκειται για μακρά διαδικασία, η οποία θα διαρκέσει περίπου δύο μήνες και δεν μπορεί να εξεταστεί κατά την περίοδο των θερινών διακοπών».   

Η αλήθεια είναι, επισημαίνει ο Τόνι Μπάρμπερ των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», ότι σε γενικές γραμμές τα πολιτικά σκάνδαλα δεν αφθονούν στην Πολωνία. Το πιο πρόσφατο ξέσπασε το 2012 και αφορούσε την κατάρρευση επενδυτικής εταιρείας με την οποία συνδεόταν ο γιος του Τουσκ. Στους καταθέτες κόστισε περίπου 33 εκατ. ευρώ, αλλά στον ίδιο τον πρωθυπουργό ελάχιστα. Το ίδιο, υποστηρίζει ο Μπάρμπερ, θα συμβεί και τώρα: ο Τουσκ θα επιβιώσει, πιθανότατα όμως όχι ο Μπέλκα.