Δύσκολη παρτίδα για φόρους, λιτότητα, χρέος

^«Ας αρχίσει το παιχνίδι» είπε με τον τρόπο του το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, δίνοντας χθες στη δημοσιότητα την έκθεσή του σε μια συμβολική σύμπτωση με την ανάληψη καθηκόντων από τη νέα κυβέρνηση και τον νέο υπουργό Οικονομικών.

Η έκθεση ανοίγει όλα τα μεγάλα μέτωπα της διαπραγμάτευσης, με κορυφαίο βέβαια αυτό της μείωσης του χρέους, και το ΔΝΤ φρόντισε να μη χαθεί χρόνος και να πάει κατευθείαν στον παραλήπτη του, τον νέο υπουργό Οικονομικών, αλλά και εμμέσως στον έτερο διαπραγματευτή, την ευρωζώνη. Η τρόικα επιστρέφει, όπως επιβεβαίωσε χθες υψηλόβαθμη πηγή του οικονομικού επιτελείου, στα μέσα Ιουλίου για να ξεκινήσει μια μακράς διάρκειας παρτίδα σκακιού με ορίζοντα ολοκλήρωσης το φθινόπωρο.

Χρηματοδοτικό κενό, δηλαδή πιθανή ανάγκη λήψης νέου δανείου, δημοσιονομικό κενό, δηλαδή νέα μέτρα, νέο Ασφαλιστικό, ομαδικές απολύσεις, άνοιγμα επαγγελμάτων περιλαμβάνονται στις αναγνωριστικές βολές που έριξε με την έκθεσή του το Ταμείο, περιμένοντας αντιδράσεις.

ΞΕΧΩΡΙΣΤΗ ΑΤΖΕΝΤΑ. Η κυβέρνηση, όμως, έχει τη δική της ατζέντα. Και η ατζέντα αυτή δεν περιλαμβάνει νέα μέτρα και νέο Μνημόνιο, ενώ στην πρώτη γραμμή των προτεραιοτήτων βρίσκεται η επιστροφή στην ανάπτυξη. Το είπε και ο Πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς χθες στο Υπουργικό Συμβούλιο: «Στόχος είναι να βγούμε από τα Μνημόνια, να προωθήσουμε όλες τις διαρθρωτικές αλλαγές και πάνω από όλα να επιταχύνουμε την ανάπτυξη».

Αλλά και ο νέος υπουργός Οικονομικών τράβηξε τη λεπτή διαχωριστική γραμμή του σε σχέση με τις απαιτήσεις της τρόικας. Χωρίς να αμφισβητεί ότι πρέπει να εισακούονται οι εισηγήσεις των δανειστών για αυτονόητα, αναγκαία μέτρα, πρόσθεσε ότι «πρέπει να κάνουμε και αυτά που θέλουμε εμείς, όχι μόνο αυτά που θέλει η τρόικα».

Ολα τα παραπάνω οδηγούν σε προβλέψεις για έναν αγώνα με σκληρά χτυπήματα το προσεχές διάστημα. Η πρώτη βόμβα του ΔΝΤ χθες ήταν το χρηματοδοτικό κενό, που το υπολόγισε στα 12,6 δισ. ευρώ, μετά τα μέσα του 2015. Το Ταμείο με βάση τους κανονισμούς του δεν μπορεί να εκταμιεύσει αν δεν είναι καλυμμένες οι χρηματοδοτικές ανάγκες του επωφελούμενου κράτους σε ορίζοντα δωδεκαμήνου. Αυτό σημαίνει ότι για να συνεχίσει να χρηματοδοτεί την Ελλάδα (οι δόσεις του λήγουν το 2016) πρέπει η ευρωζώνη να καλύψει το κενό ή να βρεθεί άλλος τρόπος.

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ. Με την κυβέρνηση να αποκλείει, επί του παρόντος τουλάχιστον, ένα νέο δάνειο, αλλά και με τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε να έχει επανέλθει μετεκλογικά στο ενδεχόμενο αυτό (οι κακές γλώσσες λένε, επειδή φοβάται χαλάρωση αν δεν υπάρξει νέο Μνημόνιο) αναζητούνται εναλλακτικές. Το μπαλάκι πάει μοιραία στα 11 δισ. ευρώ, το μαξιλαράκι στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, που όμως προορίζεται για τις ενδεχόμενες νέες κεφαλαιακές ανάγκες των τραπεζών όπως θα προκύψουν από τα στρες τεστ της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Το Ταμείο εδώ έχει ένσταση και μάλιστα σοβαρή. Πιστεύει, όπως είπε χθες και ο Πολ Τόμσεν, ότι οι τράπεζες θα χρειαστούν μέχρι και 6 δισ. ευρώ επιπλέον, και επιμένει στις αιχμές του για υπεραισιόδοξες εκτιμήσεις του απερχόμενου διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος Γιώργου Προβόπουλου. «Οι τράπεζες αντιμετωπίζουν ένα βουνό από κόκκινα δάνεια», σημειώνει η έκθεση σε ένα από τα πιο αιχμηρά της σημεία.

Ο Πρωθυπουργός δήλωσε αισιόδοξος χθες ότι «με την επιτυχή έκβαση της διαπραγμάτευσης, το ελληνικό χρέος θα ανακηρυχθεί και επισήμως βιώσιμο. Και αυτό θα ενισχύσει τη σταθερότητα της ελληνικής οικονομίας». Αλλά το ΔΝΤ ανέβασε τον πήχη του χρέους στο 128% του ΑΕΠ για το 2020, πάνω από το 125% του ΑΕΠ που προέβλεπε πριν από λίγες ημέρες η Κομισιόν, πιέζοντας εμμέσως την ευρωζώνη να προχωρήσει σε γενναία μέτρα για την ελάφρυνσή του.

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΚΕΝΟ. Σ’ ένα παράλληλο χτύπημα, το ΔΝΤ διέγνωσε και δημοσιονομικό κενό, δηλαδή την ανάγκη για νέα μέτρα 2 δισ. ευρώ το 2015, που βαίνουν αυξανόμενα μάλιστα στα 3,7 δισ. το 2016. Το Ταμείο αναγνωρίζει ότι η κυβέρνηση έχει αντίθετη άποψη, καθώς πιστεύει ότι ο φορολογικός μηχανισμός θα αποδώσει καλύτερα από τις πρόβλεψες του. Οι δυο πλευρές συμφώνησαν ότι το θέμα θα λυθεί με την κατάθεση του προϋπολογισμού του 2015. Τότε θα αποφασιστεί αν θα παραταθεί και η έκτακτη εισφορά αλληλεγγύης.

Σε μια σχεδόν on line απάντηση, εξάλλου, στις χθεσινές δηλώσεις του Αντώνη Σαμαρά περί ανακοίνωσης του φορολογικού οδικού χάρτη το φθινόπωρο, ο Τόμσεν είπε χθες ότι αυτό μπορεί να γίνει «μόνο αν δεν τεθεί σε κίνδυνο η επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων».

Εκεί που συμφωνούν κυβέρνηση και ΔΝΤ είναι ότι η ανάπτυξη επιστρέφει στη χώρα. Ομως κατά τον Γκίκα Χαρδούβελη, «πρέπει και το εισόδημα του πολίτη να αρχίσει κάπου να βελτιώνεται». Το ΔΝΤ σ’ αυτά παθαίνει αλλεργική αντίδραση. Στη χθεσινή έκθεσή του τονίζει ότι δεν υπάρχει περιθώριο για αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις ώς τις εκλογές του 2016, ενώ για φορολογικές μειώσεις λέει ότι θα μπορέσουν να γίνουν μόνο αν βελτιωθεί δραστικά η αποτελεσματικότητα της Δημόσιας Διοίκησης.