[Αγιογραφίες] Λαστέξ

Στις εκλογές βασιλεύουν οι αριθμοί. Πρώτα οι αριθμοί των δημοσκοπήσεων που δίνουν το τέμπο της προεκλογικής περιόδου. Με το που κλείσουν οι κάλπες έρχεται το exit poll. Και στο τέλος, έρχεται η ώρα του εκλογικού αποτελέσματος. Ολα φιξάρουν σε ένα νούμερο.

Μέχρι να αρχίσει η καταμέτρηση, οι πολιτικοί αναλυτές που τρέχουν τις δημοσκοπήσεις κυριαρχούν. Και τη βραδιά των εκλογών, κατά το δίωρο μέχρι να αρχίσει να πυκνώνει η ροή των αποτελεσμάτων, το exit poll είναι η είδηση που αναλύεται εξαντλητικά όχι μόνο στα ποσοτικά, αλλά και στα ποιοτικά της στοιχεία. Ο κίνδυνος είναι ένας. Να μην είναι οι αριθμοί η είδηση, αλλά ο αναλυτής στο γυαλί. Αυτό συμβαίνει αν τα νούμερα έχουν μεγάλη απόκλιση από το πραγματικό σκορ.

ΕΙΝΑΙ κάτι που συμβαίνει από καιρού εις καιρόν. Και που συνέβη την περασμένη Κυριακή. Πρύτανης των πολιτικών αναλυτών, ο Ηλίας Νικολακόπουλος βρέθηκε στη διάρκεια της βραδιάς να εξηγεί πώς και γιατί έπεσε έξω ένα exit poll που πήγε να τινάξει το πολιτικό σκηνικό στον αέρα. Η αλήθεια είναι ότι η πολιτική αγορά δεν έχει μεγάλη υπομονή για τις επεξηγήσεις, τους αστερίσκους, τις υποσημειώσεις και το ποσοστό σφάλματος – όλα αυτά τα βαρετά που υπογραμμίζουν όσοι ξέρουν από στατιστική και ασχολούνται με ανάλυση δημοσκοπήσεων. Η πολιτική αγορά είναι εθισμένη στην αριθμητική και όσο μεγαλύτερο το νούμερο, όσο η διαφορά πάει να ανοίξει σε διψήφιο τόσο μεγαλύτερο το «χάι».

ΤΑΥΤΙΣΜΕΝΟΣ με την τηλεοπτική βραδιά των εκλογών από καταβολής της ιδιωτικής τηλεόρασης, το μακρινό 1989, ο Νικολακόπουλος έχει ζήσει πολιτικά θρίλερ και μεγάλες ανατροπές. Κορυφαία περίπτωση είναι οι εκλογές του 2000, καρφωμένες ακόμη στη μνήμη πολλών θεατών, όταν η εκτίμηση δεν έπιασε το αποτέλεσμα που έφερε το ΠαΣοΚ πάνω από τη ΝΔ. Αλλά εκείνες ήταν οριακές εκλογές – ίσως το δυνατότερο ντέρμπι του δικομματισμού την περίοδο της Μεταπολίτευσης – και κρίθηκαν με 70.000 ψήφους. Ηταν αυτό που οι Αμερικανοί ονομάζουν «too close to call» – ελληνιστί, οριακή αναμέτρηση που δεν μπορεί να προβλεφθεί. Η εμπειρία έκανε τον Ηλία – και άλλους που θέλουν να είναι έγκυροι – να είναι επιφυλακτικοί στις μάχες που δίνονται στον πόντο.

ΩΣΤΟΣΟ, η Κυριακή 18 Μαΐου 2014 είναι διαφορετική περίπτωση. Η μάχη Δούρου – Σγουρού δεν ήταν οριακή. Το γεγονός ότι το exit poll αποδείχθηκε λαστέξ – τέντωσε στις δέκα μονάδες και μαζεύτηκε στις δύο – δημιούργησε πάσης φύσεως ερωτηματικά για τη μεθοδολογία. Ενώ έδωσε αφορμή για τις θεωρίες συνωμοσίας που τόσο αγαπά η πολιτική. Η αλήθεια είναι ότι είχε προηγηθεί μια προεκλογική περίοδος όπου οι δημοσκοπήσεις έδιναν κι έπαιρναν, αφού είχαν στο μεταξύ αρθεί οι παλιές απαγορεύσεις. Αυτό είχε ήδη κάνει εύφλεκτο το δημοσκοπικό τοπίο το οποίο, προεκλογικά, ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ που είχε επιχειρήσει να το κάνει παρανάλωμα. Αρα, το exit poll για την Αττική λειτούργησε ως θρυαλλίδα.

Η έκρηξη αποφεύχθηκε διότι ο ζεστός σαν χαρακτήρας Νικολακόπουλος διαθέτει ένα παγερό πράσινο βλέμμα. Και διότι τα κόμματα υπήρξαν προσεκτικά στις αντιδράσεις τους. Οι συριζαίοι διότι είχαν αποφασίσει να μην τρομάξουν τον κόσμο και προκαλέσουν αντισυσπείρωση. Οι της ΝΔ διότι δεν είχαν τίποτε να χάσουν από το να περιμένουν τα επίσημα αποτελέσματα. Το ερώτημα είναι αν έχασαν οι δημοσκοπήσεις σε αξιοπιστία καθώς το exit poll ήταν, ελλείψει πόρων, ομαδική προσπάθεια. Η απάντηση είναι ότι, ευτυχώς, υπάρχει και η δεύτερη Κυριακή, που κι αυτή θα έχει exit poll.