[Διαστάσεις] Αυτό δεν ήταν σωστό

^«Das ist nicht fair» (Αυτό δεν είναι σωστό): οι τέσσερις αυτές λέξεις θα μπορούσαν να συμπυκνώνουν ολόκληρο το πολιτικοψυχολογικό δράμα που παίζεται τα τελευταία τέσσερα χρόνια σε διάφορα σημεία του πλανήτη, μεταξύ των οποίων οι Βρυξέλλες, το Βερολίνο, η Αθήνα, η Ουάσιγκτον. Τις πρόφερε δακρυσμένη η Ανγκελα Μέρκελ τον Νοέμβριο του 2011 στις Κάννες, ενώ ο Ομπάμα και ο Σαρκοζί την πίεζαν να αυξήσει τη γερμανική συνεισφορά στο τείχος προστασίας της ευρωζώνης. Θα μπορούσε να τις έχει προφέρει όμως σε διάφορες χρονικές στιγμές ο Γιώργος Παπανδρέου, ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι, ακόμη και ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Ο καθένας για δικούς του λόγους.

Οι ιστορικές αναδρομές είναι πάντα χρήσιμες, ακόμη και για να θυμόμαστε πού βρισκόταν και τι έκανε ο καθένας από μας όταν έκλαιγε η Μέρκελ ή χτυπούσε το χέρι του στο τραπέζι ο Σαρκοζί. Πάνω απ’ όλα, όμως, είναι χρήσιμες επειδή μας επιτρέπουν να βγάζουμε πολύτιμα συμπεράσματα.

Το πρώτο συμπέρασμα από τα δημοσιεύματα των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» και τα βιβλία που έχουν κυκλοφορήσει τελευταίως είναι ότι την άνοιξη του 2012 φθάσαμε πράγματι στο χείλος του γκρεμού, κι ας λέει ο ΣΥΡΙΖΑ ότι αυτά είναι μπλόφες για να τρομάζει ο κόσμος. Οι αναλήψεις μετρητών από τις τράπεζες ήταν μαζικές (πάνω από 3 δισεκατομμύρια ευρώ μέσα σε μία ημέρα, την 15η Ιουνίου του 2012!) Αξιωματούχοι της ΕΕ και του ΔΝΤ ετοίμαζαν το λεγόμενο «Σχέδιο Ζ» για την περίπτωση της κατάρρευσης του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Και οι ευρωπαίοι ηγέτες, όλοι οι ευρωπαίοι ηγέτες, έλεγαν ορθά-κοφτά στον Παπανδρέου ότι η ιδέα του για το δημοψήφισμα δεν ήταν και τόσο καλή: αν επέμενε να το κάνει, το ερώτημα θα ήταν ΝΑΙ ή ΟΧΙ στο ευρώ.

Το δεύτερο συμπέρασμα είναι ότι, με μια έννοια, οι Ευρωπαίοι πράγματι ανεβοκατεβάζουν μερικές φορές κυβερνήσεις. Η διαπίστωση αυτή προκαλεί ιερή οργή στους φανατικούς οπαδούς (ή μάλλον νοσταλγούς) της εθνικής κυριαρχίας, που μιλούν για παρέμβαση στις «εσωτερικές» τους υποθέσεις. Μόνο που οι υποθέσεις αυτές έχουν πάψει να είναι εσωτερικές εδώ και χρόνια. Η «συνωμοσία» εναντίον του Μπερλουσκόνι ή οι απειλές εναντίον του Παπανδρέου αποτελούσαν μια υπενθύμιση ότι η Ευρώπη δεν είναι πια ένα άθροισμα εθνικών κρατών, αλλά έχει κοινά συμφέροντα τα οποία οφείλει να υπερασπισθεί.

Το τρίτο συμπέρασμα είναι ότι η ηγέτις την οποία απεχθάνονται οι περισσότεροι Ελληνες, η καγκελάριος Μέρκελ φυσικά, ήταν εκείνη που την κρίσιμη στιγμή στήριξε τη χώρα μας. Ο Σόιμπλε δεν παρέδωσε στον Γκάιτνερ κανένα σχέδιο για Grexit τον Ιούλιο του 2012, όπως ψευδώς γράφτηκε. Πίστευε όμως πράγματι ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο μπορεί να έκανε καλό στην ευρωζώνη. Η Μέρκελ ακολούθησε άλλον δρόμο, περισσότερο επειδή δεν πείστηκε από αυτό το επιχείρημα παρά επειδή πίστευε στην ανάγκη να συνυπάρχουν στην ευρωζώνη οικονομίες με διαφορετικούς δείκτες ανταγωνιστικότητας.

Αλλα έγιναν κι άλλα δεν έγιναν λοιπόν σωστά αυτά τα χρόνια. Η Ιστορία εξακολουθεί να γράφεται. Και το happy end δεν είναι προδιαγεγραμμένο.